ءبىرقاتار ەلدە اسكەرگە بارۋ مىندەتتەلمەيدى

استانا. قازاقپارات- الەمنىڭ ءبىرقاتار ەلىندە اسكەرگە بارۋ مىندەتتى ەمەس. مىسالى، رۋمىنيا 2006 -جىلدان باستاپ اسكەرىن ەرىكتى تۇردە جاساقتاۋعا كوشتى.

 يتاليا مۇنداي قىزمەتتەن 1999 -جىلى باس تارتتى. بۇل شەشىم ەلدەگى ايەلدەر قاۋىمىنا قارۋلى كۇشتەردە جوعارى لاۋازىمدى ورىندارعا تاعايىندالۋعا جول اشتى. نيدەرلاند كاسىبي اسكەرگە كەزەڭ-كەزەڭمەن كوشۋدى 1991 -جىلى باستادى.

ال الەمدە ارمياسى ەڭ كۇشتى سانالاتىن ا ق ش-تا مىندەتتى تۇردە اسكەرگە شاقىرۋ سوڭعى رەت 1973 -جىلى بولدى. بۇگىندە 18 بەن 25 جاس ارالىعىنداعى ەل ازاماتتارى اسكەري ەسەپكە تۇرۋى ءتيىس. ءبىراق وندا قىزمەت ەتۋ ەرىكتى نەگىزدە جۇزەگە اسىرىلادى. ال ەۋروپادا ەڭ جاس كاسىبي اسكەرى بار سەربيا 2011 -جىلدان بەرى «بەيتاراپ ارميا» دوكتريناسىن ۇستانادى. ياعني، ەلگە قاۋىپ تونبەسە، ساربازدار وزگە سوعىستارعا قاتىسپايدى.

اسكەري قىزمەتتە ايەلدەردىڭ دە ءرولى سوڭعى جىلدارى ارتىپ كەلەدى. كەي ەلدەردە نازىك جاندار مىندەتتى تۇردە اسكەرگە شاقىرىلىپ، ءتىپتى اسكەري وپەراتسيالارعا قاتىسادى. اسىرەسە، يزرايل، نورۆەگيا، فينليانديا جانە شۆەتسيانىڭ قورعانىس سالاسىندا قىزمەت ەتىپ جاتقان ايەلدەردىڭ ۇلەسى جوعارى.

 بۇگىندە كوپتەگەن ەلدەردە اسكەري قىزمەت تەك ەرلەردىڭ عانا ەمەس، ايەلدەردىڭ دە پارىزى مەن مۇمكىندىگىنە اينالىپ وتىر. ەندى ارميادا قىزدار تەك مەدبيكە، بايلانىس نە باقىلاۋشى مامان بولۋدان تىس ۇرىس قيمىلدارىنا دا قاتىسادى. جاھاندىق اسكەري قۇرىلىمداردا نازىك جانداردىڭ ۇلەسى سوڭعى جىلدارى تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. مىسالى، ۇلى بريتانيادا نەگىزگى اسكەردە قىزمەت ەتەتىندەردىڭ %11,9- ءى، ال رەزەرۆ قۇرامىنداعىلاردىڭ %15,9- ءى ايەلدەر. گەرمانيادا 2023 -جىلدىڭ سوڭىندا اسكەردەگى بۇرىمدىلاردىڭ ۇلەسى شامامەن %13,4- ءتى قۇرادى. بۇل ءوسىم گەندەرلىك تەڭدىككە ۇمتىلىس پەن جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جاعدايلارىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى اسكەري كادرلاردى تولىقتىرۋ قاجەتتىلىگىنەن تۋىپ وتىر.

اسكەري مينيسترلىكتەر قىز-كەلىنشەكتەرگە ارنالعان ينفراقۇرىلىم، جاتاقحانا، كيىم-كەشەك جانە جابدىقتاردى جاڭعىرتۋعا كوپ كوڭىل ءبولىپ جاتىر. دەگەنمەن، جوعارى لاۋازىمدار مەن وفيتسەرلىك قۇرامدا ايەلدەردىڭ قىزمەتى ءالى دە شەكتەۋلى بولىپ قالا بەرمەك. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرى بويىنشا ايەلدەر اسكەري مىندەتكە جاۋاپكەرشىلىكپەن، تارتىپپەن جانە تاباندىلىقپەن قارايدى.

قازىر يزرايل، نورۆەگيا، فينليانديا مەن شۆەتسيا ايەلدەردى مىندەتتى اسكەري قىزمەتكە شاقىراتىن نەگىزگى ەلدەر. يزرايلدىڭ قورعانىس قىزمەتى تۋرالى زاڭى بويىنشا كامەلەت جاسىنا تولعان ەرلەر دە، ايەلدەر دە اسكەري قىزمەتكە تەڭ شاقىرىلادى. بيىل يزرايل ارمياسىندا قولىنا قارۋ ۇستاپ ۇرىسقا اتتانعانداردىڭ %20,9- ءىن نازىك جاندىلار قۇرايدى. ولاردىڭ %58- ءى ۇرىسقا تولىقتاي دايىن. ايەلدەر ءۇشىن مىندەتتى قىزمەت مەرزىمى 2 جىل، ال ەرلەرگە 32 اي بەلگىلەنگەن. تۇرمىستاعى نەمەسە جۇكتى ايەلدەر، سونداي-اق مەديتسينالىق جانە پسيحولوگيالىق سەبەپتەرى بار ازاماتشالار بۇل مىندەتتەن بوساتىلادى. بەيبىت ۋاقىتتا ايەلدەر اسكەري قىزمەتتىڭ ءتۇرلى سالالارىندا جوعارى كاسىبي قىزمەت كورسەتەدى، ال سوعىس جاعدايىندا ولاردىڭ ۇرىسقا دايىن بولۋى مەن باتىلدىعى ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتىن نىعايتا تۇسەدى. 

24.kz