عارىشتاعى قوقىس قاۋىپ ءتوندىرىپ تۇر

استانا. قازاقپارات - ەكولوگيانىڭ ۋشىققانى سونشالىق، جەر تۇگىلى عارىشتى دا قوقىستان تازالايتىن كەز كەلدى، دەپ حابارلايدى 24kz.

ويتكەنى جەرسەرىك پەن زىمىرانداردىڭ مىڭداعان قالدىعى جاڭادان ۇشىرىلاتىن اپپاراتتارعا قاۋىپ توندىرەدى. ال، جاپونيا قيراندىلاردى جيناۋدىڭ حالىقارالىق ەرەجەسىن بەكىتۋگە ۇندەپ وتىر. كەلەر جىلى ب ۇ ۇ- نىڭ عارىش كەڭىستىگىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ جونىندەگى كوميتەتى جاھاندىق دەڭگەيدە تالقى وتكىزەدى. وتىرىستا ەل ماماندارى دا ويىن قوسپاق. سەبەبى، عارىشتاعى قوقىس اراسىندا ءبىزدىڭ سپۋتنيكتەر دە بار. بۇل - ورتاق پروبلەما.

 زاڭعار كوكتە دە زارداپ كوپ. قوبىرسىعان قوقىس جەردى عانا جايلاپ جاتقان جوق. كوسموستا دا قاپتاپ، قالىقتاپ ءجۇر.  تۇڭعيىققا تۇڭعىش رەت يۋري گاگارين ۇشتى. سودان بەرى زىمىراندار زۋلاپ، جەرسەرىكتەر مەكەندەدى.

امانات ۇمبەتبايەۆ، «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇ ك» ا ق باسقارۋشى ديرەكتورى:

- سەبەبى، قازىر جەردىڭ اينالاسىندا 1 س م- دەن ۇلكەن بولشەكتىڭ ءبارى قوقىس بوپ سانالادى. ەگەر ينتەرنەتتەن قاراساق، جەر شارىنىڭ اينالاسىندا ميلليونداعان جەرسەرىك ۇشىپ ءجۇر. وعان قوسا، راكەتانىڭ قالدىقتارى بار. ولاردىڭ جىلدامدىعى وق اتقانمەن بىردەي. ول سپۋتنيكتەر بولسىن، حالىقارالىق عارىشتىق ستانسيا بار، سوعان ءتيىپ كەتسە، ول جاراقاتتانادى. سوندىقتان بۇل وتە كۇردەلى ماسەلە.

سوڭعى 10 جىلدا بۇكىل الەم بولىپ بۇل ماسەلەنى شەشپەكشى. سەبەبى، ءبارى سپۋتنيكتەردى، راكەتالاردى ۇشىرىپ جاتىر. عارىشتاعى قوقىستى جيناۋ جايىن جاپونيا دا ايتتى. ولار كەلەر جىلى وتەتىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جانىنداعى عارىش سالاسى كوميتەتى وتىرىسىندا باستاما كوتەرمەك. ساراپشىلار توبىنا ەل ماماندارى دا ەنەدى. بارلىعى قالدىقتاردى جويۋ جانە قۇقىقتىق جاعىن تالقىلايدى.

 امانات ۇمبەتبايەۆ، «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇ ك» اق باسقارۋشى ديرەكتورى:

 - جاپونيالىقتار جەكەمەنشىك بولسىن، مەملەكەتتىك بولسىن، بارىنە ءتيىستى شارا قولدانىپ، ايىپپۇل سالۋ، الدىن الۋ ءىس-شارالارىن قولدانۋ تۋرالى جاسايىن دەپ جاتىر. وندا بىزگە دە جاۋاپ بەرۋگە تۋرا كەلەدى. سەبەبى، اقپارات الۋعا جىبەرگەن جەرسەرىك كوپ ۇزاماي اپاتقا ۇشىرادى. «قازسات-1» ستانسياسى قىزمەت ەتىپ تە ۇلگەرمەدى.

 «قازسات-2» مەن «قازسات-3» - ءتىڭ دە ۋاقىتى بىتەدى. بىتكەن سوڭ قوقىسقا اينالادى. ونىڭ جەرگە قايتا ورالۋى وتە كۇردەلى ماسەلە. قوقىسقا اينالادى. «كوسميچەسكي موگيلنيك»، دەيدى. سوندا جىبەرۋگە ارەكەت جاساپ كورەدى. ازىرگە 3-4 جىلداي مۇمكىندىگى بار. عارىشتا جويىلماعان قالدىق جەرگە قۇلاۋى بەك مۇمكىن. بۇعان ايعاق - ا ق ش- تىڭ فلوريدا شتاتىنداعى وقيعا. NASA عارىش ستانسياسى تاستاعان ەسكىرگەن نيكەل-گيدريدتى باتارەيالار ءۇي توبەسىنە تۇسكەن. قوقىس بۋماسىنىڭ سالماعى 2500 كەلى. نەگىزى تۇيمەدەيىنىڭ وزىنەن تۇيەدەي قاۋىپ تونەدى.

قازىر 3 مىڭداي ىستەن شىققان جەرسەرىك پەن 2 مىڭعا جۋىق زىمىران بولىكتەرى كوكتى كەزىپ ءجۇر. بۇل ەۋروپا عارىش اگەنتتىگىنىڭ اقپارى. جالپى جاساندى اپاراتتارعا جۇدىرىقتاي مەتەوريت تيسە دە جۇلىپ تۇسەدى.

وربيتاداعى قوقىس سەكۋندىنا 8 شاقىرىم جىلدامدىقپەن قوزعالادى. ءومىرزاق قاسىموۆ ەگەر قيراندى ماسساسى از بولسا عانا جانىپ كەتەتىنىن ايتتى. ال، 3 تونناعا جۋىعىنان 150 كەلىسى جەرگە قۇلديلاۋى مۇمكىن. ءبىراق قاشان جانە قايدا قۇلارىنان ەشكىم حاباردار ەمەس. عارىشتاعى قوقىستى جيناۋ - ورىندى باستاما. ءبىراق وڭاي شارۋا ەمەس. اۋەلى سول وربيتامەن زىمىران جىلدامدىعى تەڭەسۋ كەرەك. قاۋقارلى قۇرىلعى دا قاجەت. بۇنداي جوباعا رەسەي مەن ەۋروپا دا تاۋەكەل ەتكەن. ءىس ونبەدى. ەندى جاپونيا ەڭسەرگەلى جاتىر. تىڭ تەحنولوگيانى ءتىرىلتۋدىڭ شەبەرلەرى شەشىمىن تابار. كىم بىلگەن؟! 

 وسى ورايدا NASA ماماندارى عارىشتاعى قوقىستى تۇراقتى باقىلاپ، ونىڭ مولشەرىن ازايتۋ باعىتىندا شۇعىل شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىن ايتىپ دابىل قاعۋدا.  بۇل ماسەلە اۆستراليا ءۇشىن دە وزەكتى. ەل اۋماعىنا عارىش قالدىقتارىنىڭ قۇلاۋ ىقتيمالدىعى ارتىپ وتىر. مۇنداي قاۋىپ Starlink جوباسى بويىنشا سوڭعى ۋاقىتتا وربيتاعا شىعارىلعان جاڭا سپۋتنيكتەرمەن بايلانىستى. ماسەلەن، 21 -قىركۇيەكتە، ءبىر تاۋلىكتە قوسىمشا 28 سپۋتنيك ۇشىرىلعان.

ايتا كەتەيىك، 2019 -جىلدان باستاپ SpaceX كومپانياسى شامامەن 10 مىڭ ينتەرنەت-سپۋتنيكتى وربيتاعا جىبەردى. ولاردىڭ ءبىر بولىگى ىستەن شىققانىمەن، قازىردە 8 مىڭنان استامى جۇمىس ىستەپ تۇر. مۇنداعى Starlink جوباسىنىڭ ماقساتى - الەمنىڭ كەز كەلگەن ايماعىندا تۇراقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل قىزمەت قازىر 100-دەن استام ەلدە، ونىڭ ىشىندە قازاقستاندا دا قولجەتىمدى.

وسى ورايدا پولشا عارىش اگەنتتىگى مەن باتىس اۆستراليا ۋنيۆەرسيتەتى وربيتاداعى عارىش قالدىقتارىن زاماناۋي تەحنولوگيالار ارقىلى باقىلاۋ ماقساتىندا بىرلەسكەن جوبا باستادى. عالىمداردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي مونيتورينگ وتە ماڭىزدى. سەبەبى عارىشتاعى قالدىقتار اپپاراتتاردىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە زور قاۋىپ توندىرۋدە.