عالىمدار كونە جۇلدىزدار كارتاسىن قالپىنا كەلتىرمەك
استانا. KAZINFORM - عالىمدار ادامزات تاريحىنداعى كونە جۇلدىزدى اسپان كارتالارىنىڭ ءبىرىن قالپىنا كەلتىرۋگە كىرىستى. حالىقارالىق زەرتتەۋشىلەر توبى ورتاعاسىرلىق پەرگامەنتتى رەنتگەندىك سكانەرلەۋ ارقىلى زەرتتەپ جاتىر. بۇل پەرگامەنتتىڭ استىندا كونە داۋىرگە تيەسىلى جۇلدىزدار كاتالوگى جاسىرىنعان. بۇل تۋرالى ScienceAlert پورتالى حابارلادى، دەپ 24 kg جازدى.
زەرتتەۋشىلەردىڭ بولجامىنشا، كارتانىڭ اۆتورى - ب. ز. د. شامامەن 190-120-جىلدارى ءومىر سۇرگەن ەجەلگى گرەك استرونومى گيپپارح. ول باتىس عىلىمىندا جۇلدىزدار كاتالوگىن العاش جاساعان عالىمداردىڭ ءبىرى سانالادى. سونداي-اق ول كۇن مەن ايدىڭ اسپان كەڭىستىگىندەگى قوزعالىسىن انىقتاعان.
ۇزاق ۋاقىت بويى گيپپارحتىڭ ەڭبەكتەرى دەرلىك تولىق جوعالعان دەپ ەسەپتەلىپ كەلدى. ءبىزدىڭ زامانىمىزعا ونىڭ تەك شوقجۇلدىزدار سيپاتتاماسىنا ارنالعان تۇسىندىرمە ەڭبەگى عانا جەتكەن. بۇل ەڭبەكتە عالىم بۇرىنعى استرونوميالىق ماتىندەردى سىني تۇرعىدان تالداعان.
عالىمداردىڭ بۇل ەڭبەكتەردى قايتا قالپىنا كەلتىرۋگە جاڭا مۇمكىندىگى 2022 -جىلى پايدا بولدى. سول كەزدە زەرتتەۋشىلەر VI عاسىرعا جاتاتىن ورتاعاسىرلىق قولجازبانى زەرتتەگەن. تەكسەرۋ بارىسىندا كەيىن جازىلعان ءماتىننىڭ استىندا ەجەلگى استرونوميالىق قۇجاتتىڭ ىزدەرى بار ەكەنى انىقتالدى.
ورتا عاسىرلاردا پەرگامەنت وتە قىمبات ماتەريال بولعاندىقتان، ەسكى قولجازبالارداعى سيانى ءوشىرىپ، ونىڭ ۇستىنە جاڭا ءماتىن جازۋ ءجيى كەزدەسكەن. بۇل جاعدايدا دا موناحتار كونە قۇجاتتىڭ ۇستىنە جاڭا ءماتىن كوشىرىپ جازعان. سوعان قاراماستان، العاشقى جازبالاردىڭ ءبىر بولىگى پەرگامەنتتىڭ استىندا ساقتالىپ قالعان.
قازىر Codex Climaci Rescriptus دەپ اتالاتىن بۇل قولجازبا ا ق ش-تاعى SLAC National Accelerator Laboratory زەرتحاناسىندا زەرتتەلىپ جاتىر. عالىمدار ونى تالداۋ ءۇشىن سينحروترون دەپ اتالاتىن بولشەكتەر ۇدەتكىشىن قولدانادى. بۇل قۇرىلعى وتە قۋاتتى رەنتگەن ساۋلەلەرىن الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تاريحشى ۆيكتور جيسەمبەرگنىڭ ايتۋىنشا، زەرتتەۋدىڭ باستى ماقساتى - مۇمكىندىگىنشە كوپ جۇلدىزدىڭ كوورديناتتارىن قالپىنا كەلتىرۋ.
ونىڭ سوزىنشە، تابىلعان كوورديناتتاردىڭ دالدىگى تاڭعالارلىق. اسىرەسە ەجەلگى استرونومدار باقىلاۋدى تەلەسكوپسىز جۇرگىزگەنىن ەسكەرسەك، بۇل ۇلكەن جەتىستىك.
رەنتگەن ساۋلەلەرى سيانىڭ حيميالىق قۇرامىن اجىراتۋعا كومەكتەسەدى. ورتاعاسىرلىق ءماتىن تەمىر مولشەرى كوپ سيامەن جازىلعان، ال ەجەلگى گرەك ماتىنىندە كالتسي كوپ. وسى ايىرماشىلىقتىڭ ارقاسىندا عالىمدار نازىك پەرگامەنتتى بۇلدىرمەي، استىندا جاسىرىنعان جازبالاردى انىقتاي الادى.
زەرتتەۋشىلەر قازىردىڭ وزىندە بىرنەشە جۇلدىز سيپاتتاماسىن جانە سۋقۇيعىش شوقجۇلدىزى تۋرالى دەرەكتەردى تاپقان.
