عالىمدار ايەل بويىنداعى وزگەشە قاسيەتتەردى اتادى

ءتۇرلى عىلىمي زەرتتەۋ ايەلدەردىڭ بولمىسى، پسيحولوگياسى مەن الەۋمەتتىك ءرولى جايىندا كوپتەگەن قىزىقتى مالىمەتتى انىقتاعان، دەپ حابارلايدى turkystan.kz.

әйелдер
Фото: Жаслан Жұмабеков, Талғат Таныбаев

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ايەلدەردىڭ ويلاۋ جۇيەسى، ەموتسيانى قابىلداۋى جانە قارىم- قاتىناس جاساۋ قابىلەتى ءبىرقاتار ەرەكشەلىككە يە. تومەندە ايەلدەر تۋرالى عىلىم دالەلدەگەن بىرنەشە قىزىقتى دەرەكتى ۇسىنامىز.

ايەلدەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى جوعارى

دۇنيەجۇزىلىك ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك، ايەلدەر ەر ادامدارعا قاراعاندا ورتا ەسەپپەن 5-7 جىلعا ۇزاق ءومىر سۇرەدى. عالىمدار مۇنى گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەرمەن، گورموندىق جۇيەمەن جانە ايەلدەردىڭ دەنساۋلىعىنا كوبىرەك كوڭىل بولەتىنىمەن بايلانىستىرادى.

ايەلدەردىڭ ەستۋ جانە ءيىس سەزۋ قابىلەتى جاقسىراق

كەيبىر عىلىمي زەرتتەۋلەر ايەلدەردىڭ ءيىس پەن دىبىستى اجىراتۋ قابىلەتى ەرلەرگە قاراعاندا جوعارى ەكەنىن كورسەتەدى. اسىرەسە نازىك يىستەردى سەزۋ جانە دىبىستىڭ ۇساق ايىرماشىلىقتارىن انىقتاۋدا ايەلدەر كوبىنە ءدال بولجام جاسايدى.

ايەلدەر ەموتسيانى جاقسى تانيدى

پسيحولوگتار زەرتتەۋىنە سايكەس، ايەلدەر ادامنىڭ بەت-الپەتىندەگى ەموتسيانى جىلدامىراق جانە دالىرەك انىقتاي الادى. بۇل قابىلەت الەۋمەتتىك قارىم- قاتىناستا، اسىرەسە وتباسى مەن بالالار تاربيەسىندە ماڭىزدى ءرول اتقارادى.

ايەلدەردىڭ ەستە ساقتاۋ قابىلەتى مىقتىراق

عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، ايەلدەر سوزدىك جانە ەموتسيالىق اقپاراتتى ەستە ساقتاۋدا جوعارى ناتيجە كورسەتەدى. سوندىقتان ولار كوبىنە اڭگىمەنى، وقيعا نەمەسە ادامدارعا قاتىستى دەتالداردى جاقسىراق ەستە ساقتايدى.

ايەلدەر ءبىر ۋاقىتتا بىرنەشە ءىستى قاتار اتقارا الادى

كوپتەگەن زەرتتەۋ ايەلدەردىڭ بىرنەشە ءىستى قاتار اتقارۋعا بەيىمدىلىگى جوعارى ەكەنىن ايتادى. ياعني، ولار ءبىر مەزەتتە بىرنەشە تاپسىرمانى ورىنداپ، نازارىن وزگە نارسەگە جىلدام اۋىستىرا الادى.

ايەلدەردىڭ تۇستەردى اجىراتۋ قابىلەتى جوعارى

عالىمدار پايىمىنشا، ايەلدەر ءتۇستىڭ رەڭكتەرىن جاقسىراق اجىراتادى. مىسالى، ءبىر ءتۇستىڭ بىرنەشە ۇساق ايىرماشىلىعىن ايەلدەر وڭاي بايقايدى. بۇل ەرەكشەلىك گەنەتيكالىق فاكتورلارمەن بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.

ايەلدەردىڭ يممۋندىق جۇيەسى مىقتىراق

كەيبىر مەديتسينالىق زەرتتەۋلەر ايەلدەردىڭ يممۋندىق جۇيەسى ءبىرقاتار ينفەكتسياعا توزىمدىرەك بولاتىنىن كورسەتەدى. بۇل دا ايەل گورمونى مەن گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەرگە بايلانىستى دەپ تۇسىندىرىلەدى.

ايەلدەردىڭ ميى ەموتسيا مەن قارىم- قاتىناسقا بەيىم

نەيروبيولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، ايەلدەردىڭ مي قۇرىلىمىندا ەموتسيا مەن الەۋمەتتىك بايلانىستارعا جاۋاپ بەرەتىن جۇيە بەلسەندىرەك جۇمىس ىستەيدى. سوندىقتان ايەلدەر ادامدار اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى تەرەڭىرەك سەزىنۋى مۇمكىن.

ايەلدەر سترەسس جاعدايىندا قولداۋ ىزدەيدى

پسيحولوگيالىق زەرتتەۋلەر ايەلدەردىڭ كۇيزەلىسكە ۇشىراعاندا كوبىنە جاقىن ادامدارىمەن سويلەسىپ، ەموتسياسىن ءبولىسۋ ارقىلى جەڭىلدىك تاباتىنىن كورسەتەدى. بۇل ولاردىڭ الەۋمەتتىك بايلانىستاردى نىعايتۋىنا كومەكتەسەدى.

ايەلدەر كۇلكىنىڭ اسەرىن جاقسى قابىلدايدى

عالىمدار ايەلدەردىڭ ءازىل مەن ەموتسيالىق سيگنالدارعا سەزىمتال ەكەنىن انىقتاعان. سوندىقتان ولار كوڭىلدى اڭگىمەگە، جىلى قارىم-قاتىناسقا تەز جاۋاپ بەرەدى.

عىلىم ايەل تابيعاتىنىڭ ەرەكشە قىرلارىن ءالى دە زەرتتەپ كەلەدى. دەگەنمەن كوپتەگەن زەرتتەۋدە ايەلدەردىڭ ەموتسيالىق ينتەللەكتىسى، قارىم- قاتىناس مادەنيەتى مەن سەزىمتالدىعى جوعارى ەكەنى ايتىلادى.

سوندىقتان ايەل تەك وتباسىنىڭ ۇيىتقىسى عانا ەمەس، قوعامنىڭ دا ماڭىزدى قوزعاۋشى كۇشىنىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار