عالىمدار الماتىنىڭ اۋاسىندا قانداي زياندى زاتتار بار ەكەنىن انىقتادى
الماتى. KAZINFORM - الماتىدا العاش رەت PM2.5 بولشەكتەرىنىڭ حيميالىق قۇرامى انىقتالىپ، مەگاپوليس اسپانىنداعى قارا ءتۇتىننىڭ نەگىزگى كوزدەرى بەلگىلى بولدى.
زەرتتەۋدى قازاقستاندىق جانە حالىقارالىق عالىمدار توبى جۇرگىزگەن. اۋا سىناماسى 2022 -جىلدىڭ تامىز ايى مەن 2023 -جىلدىڭ شىلدەسى ارالىعىندا الىندى. ونىڭ ناتيجەسىمەن Almaty Air Initiative ءبولىستى.
قور مالىمەتىنشە، اۋا لاستانۋىنىڭ جارتىسىنان كوبى (%54) جانۋ پروتسەستەرىنە، سونىڭ ىشىندە جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارىنىڭ (ج ە و) شىعارىندىلارىنا، جەكە تۇرعىن-ءۇي سەكتورىندا جاعىلعان وتىنعا جانە اتموسفەرادا تۇزىلەتىن قوسالقى اەروزولدارعا بايلانىستى. زەرتتەۋدىڭ نەگىزگى قورىتىندىلارى:
- كومىر مەن بيوماسسانى جاعۋ — لاستانۋدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن (%34) قۇرايدى. ونىڭ ىشىنە جەو مەن قازاندىقتار جۇمىسى (%18) جانە جەكە تۇرعىن ۇيلەردى جىلىتۋ (%16) كىرەدى. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا، قىستا اۋانىڭ دۇرىس ارالاسپاۋىنان كومىر مەن وتىن جاعۋ قالا تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىنا وراسان زور زيان كەلتىرەدى.
- اۋا لاستايتىن ەلەمەنتتەردىڭ جينالۋىنىڭ اسەرى — %20. الماتىنىڭ گەوگرافيالىق ەرەكشەلىكتەرىنە (ورنالاسۋى) بايلانىستى لاستاعىش زاتتار تارالماي، اۋادا جينالىپ، حيميالىق رەاكتسياعا ءتۇسىپ، اۋانىڭ ۋىتتىلىعىن ارتتىرادى.
- جولداعى شاڭ - %32. قالاداعى كولىك قوزعالىسىنا، قۇرىلىس جانە وزگە دە جۇمىستارعا بايلانىستى شاڭ ۇنەمى اۋادا تۇرادى. ونىڭ نەگىزگى كوزدەرى - ماگيسترالدى كوشەلەر (ءال-فارابي داڭعىلى، شىعىس اينالما جول، ت. ب.). كولىك اعىنى ۇساق بولشەكتەردى ۇنەمى اۋاعا كوتەرىپ تۇرادى. زەرتتەۋ نەگىزىنەن وكپەگە تۇسەتىن ءقاۋىپتى بولشەكتەر - ۇيكەلگەن اسفالت پەن رەزەڭكەنىڭ توزاڭدارى ەكەنىن كورسەتكەن.
اۆتوكولىكتەر شىعاراتىن گازدار - %14. قوزعالتقىشتا جانارمايدىڭ جانۋىنان بولاتىن شىعارىندىلار دا اۋانى لاستايدى.
- الماتىداعى قارا ءتۇتىن - اۋانى لاستايتىن ءارتۇرلى فاكتورلاردىڭ بىرىگۋىنەن تۋىندايدى. سوندىقتان شەشىم جۇيەلى سيپاتتا بولۋى كەرەك. كومىر جاعۋدى ازايتۋ، شاڭدى باسۋ، سونداي-اق باقىلاۋ مەن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ارقىلى كولىك شىعارىندىلارىن قاداعالاۋ سىندى شارالار قابىلداۋ قاجەت، - دەدى Almaty Air Initiative قورىنىڭ باسشىسى جۇلدىز ساۋلەبەكوۆا.
ەسكە سالايىق، بۇعان دەيىن الماتىداعى جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى قاشان گازعا اۋىساتىنىن جازعانبىز.
