بۇيرەك قاتەرلى ىسىگىن قالاي ەرتە انىقتاۋعا بولادى

پەتروپاۆل. KAZINFORM - بۇيرەك قاتەرلى ىسىگى - ءزار شىعارۋ جۇيەسىندە ءجيى كەزدەسەتىن ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ءبىرى. باستاپقى كەزەڭدە بۇل دەرت كوبىنە ەشقانداي بەلگى بەرمەي داميدى.

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى كوپبەيىندى اۋرۋحانا ونكولوگيالىق ورتالىعىنىڭ ونكولوگ-دارىگەرى لۋيزا ۋتەل بۇيرەك قاتەرلى ىسىگىنىڭ الدىن الۋ، قاۋىپ فاكتورلارى جانە ەرتە دياگنوستيكا تۋرالى ايتىپ بەردى.

-بۇيرەك قاتەرلى ىسىگى بويىنشا وڭىردەگى جاعداي قانداي؟

- س ق و-دا بۇيرەك راگى بويىنشا جىلدا ناۋقاستار تىركەلىپ وتىر. ماسەلەن، 2024 -جىلى ەسەپكە 89 سىرقات الىندى، بىلتىر 78 ادامعا دياگنوز قويىلدى. ال وسى جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىنىڭ وزىندە 22 ادام ديسپانسەرلىك ەسەپكە قويىلدى. بۇل - ءجيى كەزدەسەتىن وبىر، سول سەبەپتى حالىق اراسىندا پروفيلاكتيكا مەن ەرتە تەكسەرۋدىڭ ماڭىزى تۋرالى اقپاراتتاندىرۋ وتە ماڭىزدى.

-بۇل اۋرۋدىڭ دامۋىنا نەاسەر ەتەدى؟

- بۇيرەك قاتەرلى ىسىگىنىڭ پايدا بولۋىنا بىرنەشە قاۋىپ فاكتورلارى اسەر ەتۋى مۇمكىن. ەڭ الدىمەن، بۇل - تەمەكى شەگۋ. تەمەكى تارتاتىن ادامداردا بۇل اۋرۋدىڭ پايدا بولۋ قاۋپى شامامەن 1,5-2 ەسە جوعارى بولادى. سونىمەن قاتار قاۋىپ فاكتورلارىنا ارتىق سالماق پەن سەمىزدىك، ارتەريالىق گيپەرتەنزيا، قانت ديابەتى، بۇيرەكتىڭ سوزىلمالى اۋرۋلارى جاتادى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە - كەيبىر دارىلىك پرەپاراتتاردى، اسىرەسە اۋىرسىنۋدى باساتىن نەمەسە گورمونالدى دارىلەردى دارىگەردىڭ باقىلاۋىنسىز ۇزاق ۋاقىت قابىلداۋ وبىردىڭ پايدا بولۋىنا اكەلەدى. بۇدان بولەك، زياندى وندىرىستىك فاكتورلار، ياعني حيميالىق زاتتارمەن تۇراقتى بايلانىستا جۇمىس ىستەۋ، سونداي-اق تۇقىم قۋالايتىن بەيىمدىلىك تە اۋرۋدىڭ دامۋ قاۋپىن ارتتىرۋى مۇمكىن. ەگەر ادامدا وسى قاۋىپ فاكتورلارىنىڭ بىرەۋى نەمەسە بىرنەشەۋى بولسا، ول ءوز دەنساۋلىعىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ، تۇراقتى تۇردە مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتىپ تۇرۋى قاجەت.

-بۇيرەك قاتەرلى ىسىگىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن نەىستەۋ كەرەك؟

- بۇل اۋرۋدىڭ الدىن الۋ كوبىنە سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋمەن بايلانىستى. ەڭ الدىمەن، تەمەكىدەن تولىق باس تارتۋ قاجەت. بۇل - قاتەرلى ىسىكتىڭ كوپتەگەن ءتۇرىنىڭ دامۋ قاۋپىن ازايتاتىن ەڭ ءتيىمدى شارالاردىڭ ءبىرى.

ەكىنشىدەن، دەنە سالماعىن باقىلاۋدا ۇستاۋ قاجەت. دۇرىس تاماقتانۋ، مايلى جانە وڭدەلگەن تاعامداردى شەكتەپ، كوكونىس پەن جەمىس-جيدەكتى كوبىرەك تۇتىنۋ جانە جەتكىلىكتى مولشەردە ءسۋ ىشۋ كەرەك. سونىمەن قاتار ارتەريالىق قىسىمدى باقىلاۋدا ۇستاعان ءجون. قان قىسىمى جوعارى ادامدار دارىگەردىڭ كەڭەسىن الىپ، تاعايىندالعان ەمدى تۇراقتى تۇردە قابىلداۋى ءتيىس.

وبىردىڭ الدىن الۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى جولى - فيزيكالىق بەلسەندىلىك. اپتاسىنا كەمىندە 150 مينۋت ورتاشا فيزيكالىق جۇكتەمە اعزاعا پايدالى اسەر ەتەدى. دارىلىك پرەپاراتتاردى دا تەك دارىگەردىڭ نۇسقاۋىمەن قابىلداۋ كەرەك. ال زياندى وندىرىستە جۇمىس ىستەيتىن ادامدار جەكە قورعانىس قۇرالدارىن مىندەتتى تۇردە پايدالانۋى ءتيىس.

-بۇل اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى قانداي؟

- وكىنىشكە قاراي، بۇيرەك قاتەرلى ىسىگى باسقا وبىرلار سياقتى كوبىنە العاشقى كەزەڭدەردە ەشقانداي بەلگى بەرمەۋى مۇمكىن. دەگەنمەن كەيبىر جاعدايلاردا زاردە قان پايدا بولادى، بەل ايماعىندا اۋىرسىنۋ بايقالادى. سونداي-اق، سەبەپسىز سالماق جوعالتۋ، ۇزاق ۋاقىت بويى دەنە قىزۋىنىڭ كوتەرىلۋى، السىزدىك، تابەتتىڭ تومەندەۋى جانە جوعارى قان قىسىمى بولسا دارىگەرگە كورىنگەن ءجون. ارينە، بۇل بەلگىلەر مىندەتتى تۇردە قاتەرلى ىسىكتى بىلدىرمەيدى. دەگەنمەن، تولىق تەكسەرۋدەن وتكەن دۇرىس.

-اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋ ءۇشىن قانداي تەكسەرۋلەردەن ءوتۋ كەرەك؟

- ەڭ قاراپايىم ءارى ءتيىمدى ادىستەردىڭ ءبىرى - بۇيرەككە ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋ جاساتۋ. ءتىپتى ەشقانداي شاعىم بولماسا دا، 40 جاستان اسقان ادامدارعا جىلىنا كەمىندە ءبىر رەت ۋزي تەكسەرۋىنەن ءوتۋ كەرەك. بۇل زەرتتەۋ قاتەرلى ىسىكتەردى ەرتە كەزەڭدە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەرتە انىقتالعان جاعدايدا ەمدەۋ الدەقايدا ءتيىمدى بولادى جانە تولىق ساۋىعۋ مۇمكىندىگى جوعارى.

-حالىققا قانداي كەڭەس بەرەر ەدىڭىز؟

- ەڭ باستىسى - دەنساۋلىققا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ. زياندى ادەتتەردەن باس تارتۋ، دۇرىس تاماقتانۋ، فيزيكالىق بەلسەندى بولۋ جانە سوزىلمالى اۋرۋلاردى باقىلاۋدا ۇستاۋ وتە ماڭىزدى. سونىمەن قاتار جىل سايىن پروفيلاكتيكالىق تەكسەرۋدەن ءوتىپ تۇرۋ قاجەت. ەگەر قانداي دا ءبىر كۇماندى بەلگىلەر بايقالسا، دارىگەرگە قارالۋدى كەيىنگە قالدىرماۋ كەرەك. ەرتە دياگنوستيكا ادەتتە ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىعان وراي ءوڭىر تۇرعىندارىنا 28-ناۋرىزدا تۇسكە دەيىن ونكولوگيالىق ورتالىقتا اشىق ەسىك كۇنى وتەتىنىن ايتقىم كەلەدى.

بۇعان دەيىن ەلىمىزدە ءبىر جىلدا 43 مىڭنان استام ادامنان قاتەرلى ىسىك انىقتالعانىن جازعان ەدىك.

اۆتور

اقەركە داۋرەنبەك قىزى