بەكتەنوۆ شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ ارالىق وتىرىسىن وتكىزدى

استانا. KAZINFORM - پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت جانىنداعى شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ ارالىق وتىرىسىن وتكىزدى. ينۆەستورلاردى قولداۋ جانە قازاقستاندا جاساندى ينتەللەكت پەن سيفرلىق شەشىمدەردى كەڭىنەن قولدانا وتىرىپ، جاڭا بۋىننىڭ جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەرىن بىرلەسىپ قالىپتاستىرۋ ماسەلەلەرى قارالدى.

بۇل تۋرالى ۇكىمەتتىڭ باسپا ءسوز قىزمەتى حابارلادى.

ۇكىمەت مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا پرواكتيۆتى ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ جانە سيفرلىق ترانسفورماتسيا ۇلتتىق باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندالدى. قويىلعان مىندەتتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ينستيتۋتتىق قۇرىلىم قالىپتاستىرىلدى: حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن ج ي دامىتۋ جونىندەگى پرەزيدەنت جانىنداعى كەڭەس قۇرىلىپ، سيفرلىق شتاب جۇمىس ىستەيدى. سيفرلىق كلاستەردى نىعايتۋ ءۇشىن حالىقارالىق Alem.ai ج ي ورتالىعى اشىلدى، سونىمەن قاتار ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار، ونىڭ ىشىندە «دەرەكتەردى وڭدەۋ ورتالىعى القابى» مەن Astana Hub ەكوجۇيەسى جۇزەگە اسىرىلۋدا. تەحنولوگيالىق جوبالاردىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ ءۇشىن ستارتاپتاردىڭ ۇدەتكىشى رەتىندە ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيالار قورى ىسكە قوسىلدى. قۇنى $1 ميللياردتان اساتىن Playrix ،Mytona جانە NetCracker سياقتى ءىرى كومپانيالار قازاقستاندىق نارىققا ەندى.

- ەل پرەزيدەنتىنىڭ نۇسقاۋلارىنا سايكەس جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان ستراتەگيا سيفرلىق سەكتوردى قارقىندى دامىتۋعا جانە IT قىزمەتتەرى ەكسپورتىنىڭ كولەمىن بيىل $1,2 ميللياردقا دەيىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.

تۇتاستاي العاندا، سيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە ج ي دامۋى ءبىز ءۇشىن تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋ، مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋداعى ماڭىزدى ەلەمەنتتەر سانالادى.

بۇل رەتتە ۇكىمەت بارلىق سالادا ينۆەستورلارمەن سىندارلى ديالوگ ورناتۋعا اشىق ءارى تابىسقا جەتۋگە جانە ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەتىن شەشىمدەردى بىرلەسىپ تالقىلاۋعا ءازىر، - دەپ اتاپ ءوتتى ولجاس بەكتەنوۆ وتىرىستا سويلەگەن سوزىندە.

پرەمەر-مينيستر كەڭەستىڭ 37-جالپى وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بەرىلگەن تاپسىرمالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ ناتيجەلەرىن تىڭدادى. 2025-جىلى قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ شەڭبەرىندە ينۆەستورلىق ۆيزا بەرۋدىڭ جاڭا ەرەجەلەرى بەكىتىلدى. شەتەلدىك ازاماتتار ءۇشىن 10 جىلعا دەيىنگى تۇرۋعا رۇقسات بەرۋدى كوزدەيتىن «التىن ۆيزا» ەنگىزىلدى. سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ەسكەرە وتىرىپ، سەرتيفيكاتتالعان «بۇلتتى» سەرۆيستەردى پايدالانۋدى رەتتەۋ بويىنشا شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن باياندادى. سالىق كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە بايلانىستى جاڭا نورمالاردى ءتۇسىندىرۋ جانە شەتەلدىك تاراپتار كوتەرگەن وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ماقساتىندا شەتەلدىك ينۆەستورلار كەڭەسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىلدى.

كەڭەستىڭ 38-پلەنارلىق وتىرىسىنا دايىندىق بارىسى تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى - جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ باياندادى. بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا سيفرلىق ەلگە اينالۋ جولىنداعى قۇقىقتىق جانە تەحنولوگيالىق بازا قالىپتاستى: پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقايەۆ سيفرلىق كودەكسكە قول قويدى، جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندەگى شەشىمدەر دايەكتى تۇردە ەنگىزىلۋدە، وتاندىق تىلدىك ۇلكەن مودەلدەر مەن مەملەكەتتىڭ سيفرلىق سەرۆيستەرى دامۋدا. باستى نازاردا ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە سيفرلىق كلاستەردى نىعايتۋ ماسەلەسى تۇر.

وتىرىستا ينۆەستيتسيالىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ؛ ەنەرگەتيكا، ەكولوگيا جانە مۇناي-گاز سالاسى ماسەلەلەرى؛ ەڭبەك زاڭناماسى، ادامي كاپيتالدى دامىتۋ جانە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ ماسەلەلەرى؛ سيفرلاندىرۋ؛ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە فارماتسيەۆتيكا ونەركاسىبىن دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىس توپتارىنىڭ باياندامالارى تىڭدالدى. تاۋارلاردىڭ كەدەندىك قۇنى جانە ق ق س بەيتاراپتىعى، حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنە وتىرىپ، مۇناي-گاز سەكتورىنداعى مەتان قالدىقتارىن رەتتەۋ ماسەلەلەرى قوزعالدى، شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن ۆيزالىق قولداۋ، تالىمگەرلىكتى ۇيىمداستىرۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلدى. كوپشىلىككە ارنالعان «بۇلتتى» سەرۆيستەردى رەتتەۋ ماسەلەسىندە يننوۆاتسيالار مەن قاۋىپسىزدىك اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ۇستاۋ قاجەتتىلىگى ايتىلدى، دەنساۋلىق ساقتاۋ بويىنشا كاسىپتىك دايارلىق، تاعىلىمداما مەن دۋالدى ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىندا مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىكتى دامىتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى اتاپ ءوتىلدى.

ينۆەستورلار كوتەرگەن ماسەلەلەر بويىنشا ۇلتتىق ەكونوميكا، ەنەرگەتيكا، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ، جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىكتەرىنىڭ باسشىلارى تۇسىنىكتەمە بەردى.

ەنەرگەتيكا سالاسىنا سيفرلىق شەشىمدەردى ەنگىزۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اۋە ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ اقاۋىن تەكسەرۋدە ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتقان ج ي- دەفەكتوسكوپياسىنىڭ جوعارى تيىمدىلىگى اتاپ ءوتىلدى.

ماسەلەن، پيلوتتىق جوبا اياسىندا 2 كۇن ىشىندە 618 ە ت ج تىرەگى تەكسەرىلىپ، 2 مىڭنان استام سۋرەت وڭدەلىپ، 7 مىڭعا جۋىق اقاۋ انىقتالعان.

تيپتىك ۇلگىدەگى زاقىمدانۋدى تانۋ دالدىگى 98 پايىزعا جەتتى، سونىڭ ىشىندە وقشاۋلاعىشتاردىڭ لاستانۋى مەن شىتىناۋى، تىرەكتەردىڭ دەفورماتسياسى، بەكىتپەلەردىڭ بولماۋى جانە جەلىلەردىڭ ءۇزىلۋ قاۋپى ناقتى انىقتالدى. سونداي-اق تەپلوۆيزيا جانە ليدار جۇيەلەرىن ەنگىزۋ سيفرلاندىرۋدىڭ اسەرىن كۇشەيتىپ، كەشەندى دياگنوستيكاعا كوشۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار جىلۋ جەلىلەرىندە اكۋستيكالىق رەزونانس نەگىزىندە روبوتتاندىرىلعان قۇبىرىشىلىك دياگنوستيكا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل جاڭاشىلدىق قۇبىرلاردى سول كۇيىندە ىشىنەن تەكسەرۋگە جانە جوندەۋ جۇمىستارىن ناقتى قاجەت جەرلەردە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. شىمكەنتتەگى پيلوتتىق جوبا 2025-جىلى 1,2 شاقىرىمدىق جىلۋ جەلىلەرىن تەكسەرۋ كەزىندە %70 دان استام ۇنەم جاساۋعا بولاتىنىن كورسەتتى. ودان بولەك، گاز سالاسىندا گاز ەسەپتەگىشتەرىنىڭ كورسەتكىشتەرىن فوتوسى بويىنشا اۆتوماتتى تۇردە تانۋ ءۇشىن موبيلدى قوسىمشاعا ج ي كومەكشىسى ەنگىزىلدى. شەشىم وپەراتورلارعا تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتىپ، ادام فاكتورىنا بايلانىستى قاتەلەردى بولدىرماۋدا ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەدى.

شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن اشىق ديالوگ بارىسىندا كوپتەگەن ماسەلە تالقىلاندى.

Marubeni كورپوراتسياسى جاپوندىق كومپانيالاردىڭ ج ي جانە سيفرلىق تەحنولوگيالارعا قاتىسۋىنا، سونىڭ ىشىندە ولاردى الەۋمەتتىك وسال توپتاردى قولداۋ ءۇشىن قولدانۋ مۇمكىندىگىنە قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. جاساندى ينتەللەكت جانە سيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى Smart Data Ukimet-تە «وتباسىنىڭ سيفرلىق كارتاسى» نەگىزىندە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ پراكتيكالىق جاعدايلارىن مىسالعا كەلتىردى، سونداي-اق «الەۋمەتتىك ءامياننىڭ» دامۋىن اتاپ ءوتتى.

Polpharma كومپانياسى پاتسيەنتتەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن جالعان ءدارى-دارمەكتەرمەن كۇرەسۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى 2024-جىلعى 1-شىلدەدەن باستاپ پرەپاراتتاردى مىندەتتى تاڭبالاۋدى جانە نارىقتان ءدارى-دارمەكتەردى ىرىكتەۋدىڭ تاۋەكەلگە باعدارلانعان تەتىگىن ەنگىزۋ جوسپارلارى تۋرالى حابارلادى.

سونداي-اق CNPC ،EY ،JP Morgan ،Kazzinc (Glencore) كومپانيالارى مۇنايدى تاسىمالداۋعا ارنالعان تاريفتەر، دەرەكتەردى لوكاليزاتسيالاۋ جانە ولاردى ترانسشەكارالىق جولمەن بەرۋ جونىندەگى تالاپتاردى جاڭعىرتۋ، تاۋ-كەن-مەتاللۋرگيا كەشەنىندە سالىق سالۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەردى وزەكتەندىردى.

وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا پرەمەر-مينيستر مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدارعا «قازاقستاندىق شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ كەڭەسى» قاۋىمداستىعىمەن بىرلەسىپ بارلىق ايتىلعان ماسەلەلەر مەن ۇسىنىستاردى پىسىقتاۋدى تاپسىردى.

ايتا كەتەلىك رومان سكليار «شيەۆرون» كورپوراتسياسى ەۋرازيا بولىمشەسىنىڭ باسقارۋشى ديرەكتورىمەن كەزدەسكەن ەدى.