باقىتجول كاكەش. ءسابي جاپىراقتار - اڭگىمە
بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قوسىمشا ساباعىندا مۇعالىم بالدىرعاندارعا سۇراق قويدى.
- بالالار، اعاش جاپىراعىنىڭ ءتۇسى قانداي بولادى؟
بالالار جارىسا جاۋاپ بەردى:
- جاسىل!
مۇعالىم كۇلىمسىرەپ باسىن يزەدى.
- ءيا، جاپىراق جاسىل بولادى. ءبىراق ءبىز ونى تەك جاسىل بوياۋمەن عانا بەينەلەسەك، تابيعاتتىڭ شىنايى كوركىن تولىق اشا المايمىز. تابيعاتتا ەشبىر ءتۇس دارا ءومىر سۇرمەيدى. دالادا ءوسىپ تۇرعان اعاشقا اينالاسىنداعى بارشا دۇنيە ءوز رەڭىن دارىتادى. كۇن جاپىراقتارعا التىن تۇستەس ساۋلەسىن توگەدى. اسپان كوگىلدىر بوياۋىن قۇيادى. ال جەردەگى الۋان ءتۇستى گۇلدەردىڭ رەڭى ساعىمداي قۇبىلىپ، نازىك لەبىمەن جاپىراقتى قۇلپىرتا تۇسەدى. ءبىز سۋرەت سالعاندا سول ۇيلەسىمدى سەزىنە ءبىلۋىمىز كەرەك، - دەدى ۇستاز.
بالالار بۇل ءسوزدى تاڭىرقاي تىڭدادى. ولاردىڭ بالا قيالى اق قايىڭنىڭ توڭىرەگىن جارقىن، نازىك سان الۋان تۇسكە بوياپ قياندارعا سامعاپ كەتتى...
مۇعالىم ولاردىڭ سالعان سۋرەتتەرىن ءبىر-بىرلەپ قاراپ شىقتى.
- ال ەندى سۋرەتتەرىڭە الىستان قاراپ كورىڭدەرشى. جاپىراقتار قوزعالىپ تۇرعانداي اسەر بەرە مە؟ - دەدى.
بالالار سۋرەتتەرىنە ءۇنسىز ءۇڭىلدى. ءبىراق قاعازداعى اق قايىڭ قيمىلسىز تۇرعانداي كورىندى.
جەتى جاستاعى ءلايلىم:
- جاپىراقتار قوزعالمايدى، - دەدى.
مۇعالىم جايدارى جىميىپ:
- ارينە، قاعازداعى سۋرەت قوزعالا قويمايدى. ءبىراق سۋرەتتى شىنايى سالساڭدار، جاپىراقتار سامال جەلمەن تەربەلىپ تۇرعانداي اسەر بەرەدى. ءتىپتى ولاردىڭ سىبدىرىن ەستىگەندەي بولاسىڭدار. ال سەندەردىڭ سالعان بۇتاقتارىڭ مەن جاپىراقتارىڭ يىلمەي، تەربەلمەي قاتىپ قالعانداي كورىنەدى، - دەدى.
جاس شىبىقتاي سولقىلداعان بالدىرعاندار بۇل ءۋاجدى تۇسىنبەي، كوڭىلدەرى الابۇرتقان كۇي كەشتى. ەندى مۇعالىم بالا قىران شاكىرتتەرىن اسپاي-ساسپاي ەرەكشە تاسىلمەن باۋلىپ، ماپەلەۋگە كوشتى.
- بالاپاندار، جاپىراقتاردى ادامدار دەپ ەلەستەتىپ كورەيىك. مىنا ۇلكەن جاپىراق - اناسى. ال وعان جابىسىپ تۇرعان كىشكەنتاي جاپىراق - بالاسى. باسقا جاپىراقتار - ولاردىڭ تۋىستارى. ولار ءبىر-بىرىمەن قۇشاقتاسادى، امانداسادى، سىبىرلاسادى، ەركەلەيدى. ەگەر سول قيمىلدى سەزىنىپ سالساڭدار، اق قايىڭنىڭ جاپىراقتارى جايقالىپ، قۇلپىرىپ شىعا كەلەدى.
مەيىرىمگە تولى ءسابي جۇرەكتەر بۇل ءسوزدى ەستىپ قۋانىپ كەتتى. يىقتارىن باسقان تاۋداي جۇكتى سەرپىپ تاستادى. كوڭىلدەرى كولدەي تولقىدى، بوتا كوزدەرى وتتاي جاينادى. شارىق ۇرىپ، قيال قاناتتارىن قايتا قاقتى.
بەس جاستاعى زەڭگىر ءار جاپىراققا ات قويىپ، ەرەكشە ىقىلاسپەن سۋرەت سالا باستادى.
- مىناۋ جاپىراق - اكەشىم. مەنى باۋىرىنا باسىپ، قۇشاقتاپ تۇر. بۇل - اناشىم. اعامنىڭ باسىنان سيپاپ، ەركەلەتىپ وتىر. ال مىناۋ - اجەم مەن اپەكەم، اتامنىڭ اڭگىمەسىن تىڭداپ وتىر، - دەپ ءوز- وزىنە كۇبىرلەي سويلەيدى.
ءبىر كەزدە زەڭگىر كەنەت باسىن كوتەرىپ:
- مۇعالىم، اعاشتىڭ بۇتاقتارىن كىم دەپ ويلايمىز؟ - دەپ سۇرادى.
مۇعالىم ءسال ويلانىپ تۇردى دا، ءتاتتى، شۇلەن تارتقان بالا قيالىن تاعى دا جەتەلەي تۇسكىسى كەلىپ:
- زەڭگىرتاي، بۇل تارام-تارام بۇتاقتار ءبىزدىڭ جەتى اتامىز سەكىلدى. ولار ءبىر-بىرىمەن جالعاسىپ، ءبىر تامىرعا اينالادى. سول تامىردان ۇلكەن ءبىر حالىق ءوسىپ شىعادى. سول ءۇشىن دە ءاربىر ادام ءوز ۇلتىن، وتانىن قادىرلەيدى، ەلى ءۇشىن ەلجىرەگىش كەلەدى. سەندەر دە وسكەندە ۇلتقا قىزمەت ەتەسىڭدەر، - دەدى.
بۇل سوزدەن سوڭ ىزگىلىككە ىزەتتى، جاقسىلىققا جانى قۇشتار بالالار شابىتتانا شالقىدى. نازىك جۇرەكتەرى ءلۇپ-ءلۇپ سوعىپ، جەتى اتاسىن، ءبىر تامىردان تاراعان ءوز حالقىن قاستەرلەپ، شەكسىز جاقسى كوردى. ونى الىپ بايتەرەككە بالاپ، اق قايىڭدى بەينەلەۋگە بار ىنتا-ىقىلاستارىمەن قۇلشىنا كىرىستى. مۇعالىم بالالاردىڭ جاس بوتاداي، قالاي جەتەكتەسەڭ سولاي تاپىراقتاي جۇگىرەتىن سۇيكىمدى قىلىقتارىنا تەبىرەنە ءسۇيىندى.
«كوڭىلىن كىر شالماعان مەيىرىمدى جۇرەكتەرىم، ءسابي جاپىراقتارىم! سەندەرگە ومىردە تەك اقنيەتتى، ىزگى جاندار جولىعا بەرسىن! باقتارىڭ جانا بەرسىن! جۇزدەرىڭدى مۇڭ شالماسىن!» - دەپ ىشتەي تولقىعان ۇستاز اق تىلەگىن جاۋدىردى.
اۆتورى: باقىتجول كاكەش
