ازيا قۇرلىعىندا يسلامدىق تاريحي قالالارى ەڭ كوپ مەملەكەت بەلگىلى بولدى - شەتەلدەگى قازاق باسپا ءسوزى
Kazinform ح ا ا شەتەلدەگى قازاق تىلىندە تارايتىن اقپارات كوزدەرىنە اپتالىق شولۋىن ۇسىنادى.
قازاقستان كۇنباعىس مايىن ەكسپورتتاۋ بويىنشا الەمدە سەگىزىنشى ورىندا تۇر — eurasia Today
قازاقستان كۇنباعىس مايىن ەكسپورتتاۋشى الەمدىك توپ-10 ەلدىڭ ىشىندە 8- ورىندا تۇر.
Eurasia Today اقپارات اگەنتتىگىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنە سىلتەمە جاساپ حابارلاۋى بويىنشا، قازاقستان كۇنباعىس مايىن ەكسپورتتاۋشى توپ-10 جانە ەۋروپالىق وداق ەلدەرىنە كۇنباعىس شروتىن ەكسپورتتاۋشى توپ-3 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەدى.
قازاقستاننان كۇنباعىس مايىن ساتىپ الۋشىلاردىڭ قاتارىندا وزبەكستان، قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى، تاجىكستان، اۋعانستان، تۇركىمەنستان جانە باسقا ەلدەر بار.
وڭىرلەر اكىمدىكتەرىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك، قازاقستاندا 2025 -جىلى 4,8 ملن توننا مايلى داقىل جينالعان، ونىڭ ىشىندە كۇنباعىس 2,3 ملن توننا. قازاقستاندا بىلتىر مايلى داقىلدار ەگىلگەن القاپتار 3,9 ملن گەكتارعا دەيىن ۇلعايعان. بۇل 2024 -جىلمەن سالىستىرعاندا 37,7 پايىزعا نەمەسە 1,1 ملن گەكتارعا ارتىق. ونىڭ ىشىندە كۇنباعىس ەگىس القابى 38,4 پايىزعا نەمەسە 491,1 مىڭ گەكتارعا كەڭەيتىلدى.
ايتا كەتەيىك، مايلى داقىلدار بويىنشا نەگىزگى ەگىس القاپتارى سولتۇستىك قازاقستان، قوستاناي، پاۆلودار، اقمولا، شىعىس قازاقستان جانە اباي وبلىستارىندا ورنالاسقان.
وزبەكستان يسلامدىق تاريحي قالالارى ەڭ كوپ مەملەكەت - و ز ا
وزبەكستان رەسپۋبليكاسى «ASIA Records» ۇيىمى تاراپىنان ازيا قۇرلىعىندا يۋنەسكو- نىڭ بۇكىلالەمدىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن يسلامدىق تاريحي قالالارى ەڭ كوپ مەملەكەت رەتىندە رەسمي تۇردە تانىلدى.
بۇل تۋرالى «ءو ز ا» اقپارات اگەنتتىگى مالىمدەدى.
حابارلامادا ايتىلۋىنشا، مالايزيانىڭ كۋالا- لۋمپۋر قالاسىندا وتكەن ماراپاتتاۋ راسىمىنە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريزم كوميتەتى مەن وزبەكستاننىڭ مالايزياداعى ەلشىلىگىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
اتالعان ماراپاتقا سايكەس، وزبەكستان اۋماعىندا ورنالاسقان سامارقاند، بۇحارا، حيۋا جانە شاحريسابز قالالارى يۋنەسكو تاراپىنان تانىلعان يسلامدىق تاريحي قالالار سانالادى. بۇل كورسەتكىش وزبەكستاندى ازياداعى يسلام وركەنيەتىنىڭ ەڭ باي ءارى تۇتاستاي ساقتالعان ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىن كورسەتەدى.
وزبەكستاندىق باسىلىمنىڭ دەرەگىنشە، ۇلى جىبەك جولىنىڭ ءدال جۇرەگىندە ورنالاسقان وزبەكستان عاسىرلار بويى يسلام الەمىنىڭ مادەنيەت، عىلىم جانە رۋحاني داستۇرلەرى توعىسقان ماڭىزدى وركەنيەتتىك ورتالىق بولىپ كەلدى. ەلدىڭ تاريحي قالالارىندا يسلام ساۋلەتى، قالا قۇرىلىسى مەن عىلىمي وي- سانا دامۋىنىڭ بيىك ۇلگىلەرى — مەشىتتەر، مەدرەسەلەر، كەسەنەلەر مەن تۇتاس قالالىق انسامبلدەر بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ءوزىنىڭ باستاپقى تاريحي ورتاسىن ساقتاپ قالعان. مۇندا جەكەلەگەن ەسكەرتكىشتەر عانا ەمەس، تۇتاس تاريحي كەڭىستىكتىڭ كەشەندى تۇردە ساقتالۋى بۇل مۇرانى شىن مانىندە بىرەگەي ەتەدى.
سونداي-اق وسى اپتادا «ءو ز ا» - دا «وزبەكستانعا ەمدەلۋ ءۇشىن كەلگەن شەتەلدىكتەر سانى ارتىپ كەلەدى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
2025 -جىلى وزبەكستانعا ەمدەلۋ ماقساتىندا كەلگەن شەتەل ازاماتتارىنىڭ سانى 86 مىڭنان استى.
بۇل تۋرالى ۇلتتىق ستاتيستيكا كوميتەتى مالىمدەگەن.
اتاپ ايتقاندا، جىل باسىنان بەرى 86199 شەتەل ازاماتى مەديتسينالىق قىزمەتتەن پايدالانۋ ءۇشىن وزبەكستانعا كەلگەن.
شەتەلدىك ناۋقاستاردىڭ باسىم بولىگى كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى. اتاپ ايتقاندا، تاجىكستاننان - 59145 ادام، قىرعىز رەسپۋبليكاسىنان - 15631 ادام، قازاقستاننان - 8224 ادام وزبەكستاندا ەم قابىلداعان.
سونداي-اق رەسەي فەدەراتسياسىنان - 1899 ادام، اۋعانستاننان - 914 ادام، تۇركىمەنستاننان - 224 ادام مەديتسينالىق قىزمەت الۋ ءۇشىن كەلگەن.
بۇدان بولەك، تۇركيادان، ا ق ش- تان، قىتايدان جانە ازەربايجاننان كەلىپ ەمدەلۋشىلەر دە بار ەكەن.
قىتايدا اۋىلدىق جەرلەردە قالىڭمالدى شەكتەۋ شارالارى كۇشەيتىلدى - «جەنمين جيباو»
-قىتايدا اۋىل- قىستاقتاردا قالىڭمالدى شامادان تىس الۋدى رەتتەۋگە باعىتتالعان جاڭا تالاپتار ەنگىزىلدى. بۇل 3 - اقپاندا جاريالانعان 2026 -جىلعى ورتالىقتىڭ № 1 قۇجاتىندا كورسەتىلگەن، دەپ حابارلايدى قىتايدىڭ «جەنمين جيباو» باسىلىمى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، رەسمي قۇجاتتا كەيبىر اۋىلدىق وڭىرلەردە قالىڭمالدىڭ تىم جوعارى بولۋى قاراپايىم تۇرعىندارعا اۋىر قارجىلىق سالماق ءتۇسىرىپ وتىرعانى اتاپ وتىلگەن. وسىعان بايلانىستى بيلىك وڭىرلەر اراسىندا بىرلەسكەن رەتتەۋ تەتىكتەرىن كۇشەيتىپ، بۇل ماسەلەنى جۇيەلى تۇردە شەشۋدى كوزدەپ وتىر.
سونىمەن قاتار قۇجاتتا قاراپايىم ءارى وركەنيەتتى ۇيلەنۋ ءداستۇرىن قالىپتاستىرۋ، دۇرىس وتباسى قۇندىلىقتارىن ناسيحاتتاۋ، جاستاردى نەكەگە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋعا باعىتتاۋ قاجەتتىگى ايتىلعان. بۇل شارالار اۋىلداعى الەۋمەتتىك احۋالدى جاقسارتىپ، وتباسىلىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
استانادا قىتاي ءتۋريزمىن ناسيحاتتايتىن ءىس- شارا ءوتتى— «حالىق گازەتى»
«سالەم، قىتاي!» جىبەك جولىنداعى كوكتەم — قىتاي ءتۋريزمىن ناسيحاتتاۋ ءىس- شاراسى 4 -اقپاندا قازاقستاننىڭ ەلورداسى استانا قالاسىندا ءوتتى، دەپ حابارلايدى قىتايدىڭ «حالىق گازەتى» باسىلىمى.
اتالعان ب ا ق- تىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك، ءىس- شاراعا قىتايدىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى حان چۋنلين، ق ر تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى تۋريزم يندۋسترياسى كوميتەتىنىڭ اتقارۋشى ءتوراعاسى نۇربول بايجانوۆ، قىتاي مەن قازاقستاننىڭ مادەنيەت جانە تۋريزم دەپارتامەنتتەرىنەن، تۋريستىك كومپانيالاردان، قوناق ۇيلەردەن، اۋەجايلار مەن اۆياكومپانيالاردان 100 گە جۋىق ادام قاتىسقان.
ءىس-شارا اياسىندا تاقىرىپتىق فوتوكورمە، ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا بويىنشا ينتەراكتيۆتى تانىستىرىلىمدار جانە قوناقتارعا ارنالعان ارنايى پرەزەنتاتسيالار ۇيىمداستىرىلدى.
سونداي-اق 50 دەن استام كوركەم فوتوسۋرەت قىتايدىڭ اسەم تابيعاتىن جانە تەرەڭ تاريحي- مادەني مۇراسىن ايقىن كورسەتتى. بەيجىڭ باتپىراۋىعى، سۋچجوۋ قانت كارتينالارى، پوليگرافيا، حوش ءيىستى تۇمارشا تىگۋ سياقتى ماتەريالدىق ەمەس مادەني مۇرا ونەرلەرى قازاقستاندىق قوناقتارعا قىتاي مادەنيەتىنىڭ قايتالانباس تارتىمدىلىعىن ءوز كوزىمەن كورىپ، سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەردى.
سونداي-اق وسى اپتادا حالىق گازەتى باسىلىمىندا «بەيجىڭدە مەديتسينالىق روبوتتار اقىلدى دەنساۋلىق ساقتاۋ جاڭا مودەلىن دامىتۋعا ىقپال ەتتى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جاريالاندى.
قىتايلىق ب ا ق- تىڭ مالىمەتىنشە، بەيجىڭ قالالىق ۇكىمەتى «روبوتوتەحنيكا + دەنساۋلىق ساقتاۋ» مودەلىن قولدانۋدىڭ العاشقى دەمونستراتسيالىق مەكەمەسى رەتىندە بەلگىلەگەن بەيجىڭ انچجەن اۋرۋحاناسىندا قازىرگى ۋاقىتتا امبۋلاتوريالىق كلينيكالار، ءدارىحانالار، پالاتالار، وپەراتسيالىق بولمەلەر جانە كاتەتەريزاتسيا زەرتحانالارى سياقتى كوپتەگەن سالالاردى قامتيتىن كلينيكالىق سىناقتان ءوتىپ جاتقان 25 مەديتسينالىق روبوت بار.
دارىگەرلەردىڭ اقىلدى كومەكشىلەرى ساناتىنداعى بۇل روبوت «قىزمەتكەرلەر» بەيجىڭ انچجەن اۋرۋحاناسىن زەردەلى ترانسفورماتسيالاۋ مەن جاڭعىرتۋدىڭ نەگىزگى تەتىگىنە اينالۋدا.
سونىمەن قاتار وسى اپتادا حالىق گازەتىندە «قىتايداعى ينتەرنەت پايدالانۋشىلارىنىڭ سانى 1,125 ميللياردقا جەتتى» دەگەن اقپارات جارىق كوردى.
5 -قپان كۇنى 57- «قىتايداعى ينتەرنەتتى دامىتۋ تۋرالى ستاتيستيكالىق ەسەپ» بەيجىڭدە جاريالاندى.
ەسەپتە 2025 -جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنداعى جاعداي بويىنشا ەلىمىزدىڭ ينتەرنەت پايدالانۋشىلارىنىڭ سانى 1,125 ميللياردقا وسكەنى، ينتەرنەتتىڭ ەنۋ دەڭگەيى %80,1 عا ارتىپ، سيفرلىق دامۋ جەتىستىكتەرىنىڭ پايداسى حالىققا كەڭىرەك جەتەتىنى كورسەتىلگەن. گەنەراتيۆتى جاساندى ينتەللەكت قولدانۋشىلارىنىڭ كورسەتكىشى 602 ميلليونعا ۇلعايىپ، ونىڭ ارنالارى كۇندەلىكتى ءومىر مەن وندىرىسكە تەرەڭ ەنۋدە.
حورموزگان جاعالاۋىنداعى اۋىلدار تەڭىز، مادەنيەت جانە الەۋمەتتىك ءتۋريزمنىڭ ۇيلەسىمى — ParsToday
يراننىڭ ەڭ وڭتۇستىك نۇكتەسىندە حورموزگان وبلىسى - پارسى شىعاناعى مەن ومان تەڭىزىنىڭ جاعالاۋىندا ورنالاسقان.
ParsToday دىڭ Press TV گە سىلتەمە جاساي وتىرىپ حابارلاۋىنشا، بۇل اۋىلداردا كۇندەلىكتى ءومىر ىرعاعى تەڭىز تولقىندارىمەن بايلانىستى بولادى.
يراندىق باسىلىم بۇل جاعالاۋداعى اۋىلدار جانە ولاردىڭ الەۋەتى تۋرالى توقتالعان.
حورموزگان وبلىسىنا قاراستى بىرنەشە جاعالاۋداعى اۋىلدار وزدەرىنىڭ ەرەكشە مادەني جانە تابيعي الەۋەتىمەن ەرەكشەلەنەدى.
اتاپ ايتقاندا، كەشم ارالىنداعى لافت اۋىلى تاريحي جەلدەن قورعايتىن جەرلەرىمەن، ءداستۇرلى ساۋلەتىمەن جانە مانگر ورماندارىنا جاقىن ورنالاسۋىمەن تانىمال. لافت مادەني تۋريزم، ساۋلەت ونەرىن زەرتتەۋ جانە ەكوتۋريزم ءۇشىن جوعارى الەۋەتكە يە ەكەن.
ParsToday اقپارات اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، جاقىن ماڭداعى سوحەيلي اۋىلى جەرگىلىكتى ەكونوميكاعا ۇلەس قوسقان قوعامداستىققا نەگىزدەلگەن، تۇراقتى ءتۋريزمنىڭ تابىستى ۇلگىسى رەتىندە تانىلعان. اۋىلدىڭ مانگر ورماندارىنا جاقىن ورنالاسۋى قايىقپەن ساياحاتتاۋدى جانە ەكولوگيالىق ءبىلىم بەرۋدى ونىڭ نەگىزگى تارتىمدىلىعىنا اينالدىرادى. ال بۇعان جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ قاتىسۋى ەكونوميكالىق پايدانىڭ قوعامداستىق ىشىندە ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
يراندىق باسىلىم بۇل شاعىن ماقالانى ارى قاراي «مۋزىكا جانە راسىمدەر»، «تاماق جانە جەرگىلىكتى تاعامدار مادەنيەتى» ، «بالىق اۋلاۋ جانە تەڭىزدەگى تىرشىلىك» سونداي-اق «قوناقجايلىلىق جانە الەۋمەتتىك ءومىر» دەگەن سەكىلدى بىرنەشە تاقىرىپ بويىنشا تالداۋ جاساعان.
ورتاق تۇركى ءالىپبيى انكارادا تالقىلاندى— TRT
انكارا قالاسىندا باكۋ تۇركولوگيا قۇرىلتايىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي تۇركى الەمىنىڭ ورتاق مادەني مۇراسىن جانە ءوزارا بايلانىسىن نىعايتۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى ءىس-شارا ءوتتى.
تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمى اقساقالدار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى بينالي يىلدىرىمنىڭ قاتىسۋىمەن «ورتاق تۇركى ءالىپبيى: مۇمكىندىكتەر، ماسەلەلەر جانە ۇسىنىستار» تاقىرىبىندا پانەلدىك وتىرىس ۇيىمداستىرىلىپ، جەتەكشى عالىمدار بۇل ماسەلە بويىنشا جان-جاقتى پىكىر ءبىلدىردى.
بۇل تۋرالى تۇركيا راديو تەليەۆيزيا پورتالى حابارلادى.
«TRT» - نىڭ دەرەگىنشە، تۇركى الەمىنىڭ كونە زاماننان بۇگىنگە دەيىن جالعاسقان ورتاق تاريحى، تارالعان گەوگرافيالىق كەڭىستىگى مەن قازىرگى جاعدايى ەسكەرىلە وتىرىپ قابىلدانعان ورتاق تۇركى ءالىپبيىنىڭ ماڭىزى اتاپ وتىلگەن بۇل پانەل قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق- تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي قىزمەتى اياسىندا قامقورشىلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى، پروفەسسور مۇحيتتين شيمشەكتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ۇيىمداستىرىلدى. ۇلتتىق كىتاپحانادا وتكەن بۇل باسقوسۋعا عالىمداردى تىڭداۋ ءۇشىن تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ تۇركياداعى ەلشىلەرى دە قاتىسقان.
- تۇرىك ءتىل قوعامىنىڭ ءتوراعاسى، پروفەسسور وسمان مەرت ءوز بايانداماسىندا ورتاق تۇركى ءالىپبيى قابىلدانعانعا دەيىنگى اكادەميالىق ۇدەرىستى جانە اتالعان باعىتتاعى قيىندىقتاردى حابارلادى. ول سونداي-اق تۇركى الەمىنىڭ جازۋ تاريحىنا قىسقاشا توقتالىپ، كيريلل الىپبيىمەن سالىستىرعاندا لاتىن ءالىپبيى ۇسىناتىن مۇمكىندىكتەردى تالدادى، دەپ جازادى تۇركيالىق باق.
سونداي-اق وسى اپتادا «TRT» دا «تۇركيا مەن قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەزدەستى» دەگەن تاقىرىپتاعى اقپارات جارىق كورگەن بولاتىن.
اتالعان باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، تۇركيا مەن قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى حاكان فيدان مەن ەرمەك كوشەربايەۆ تۇركيا-قازاقستان بىرلەسكەن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ توبىنىڭ سەگىزىنشى وتىرىسىنا ءتوراعالىق ەتەدى.
انكارادا ءوتىپ جاتقان وتىرىس اياسىندا تۇركيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى حاكان فيدان قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرمەك كوشەربايەۆپەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا فيدان ساۋدا، ەكونوميكا، ينۆەستيتسيا، ەنەرگەتيكا، كولىك، قورعانىس ونەركاسىبى، ءبىلىم بەرۋ جانە گۋمانيتارلىق- مادەني سالاداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ جولدارىن قاراستىرماق.
وسى باعىتتا تاراپتار ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى بەلگىلەگەن 15 ميلليارد دوللارلىق ءوزارا ساۋدا كولەمىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن جۇزەگە اسىرىلۋى مۇمكىن ناقتى قادامداردى تالقىلايدى.
سونىمەن قاتار، مينيستر فيدان سونداي-اق تۇركى مەملەكەتتەرى ۇيىمىن اياسىن قوسا العاندا كوپجاقتى پلاتفورمالارداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ وتەدى.
بەيسەن سۇلتان
