ايەلدەر نەلىكتەن ۇزاق ءومىر سۇرەدى؟ - عالىمدار سەبەبىن ايتتى

استانا. KAZINFORM – الەمنىڭ بارلىق ەلىندە دەرلىك ايەلدەر ەرلەرگە قاراعاندا ۇزاق ءومىر سۇرەدى. بۇل ايىرماشىلىق كەي مەملەكەتتەردە از بولسا، كەيبىرىندە ايتارلىقتاي جوعارى. مىسالى، ورتا ەسەپپەن ايەلدەردىڭ ءومىر جاسى ەرلەردەن بىرنەشە جىلعا ۇزاق. عالىمدار بۇل قۇبىلىستىڭ سەبەبىن انىقتاۋعا تىرىسىپ كەلەدى. كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتى عالىمدارىنىڭ ايتۋىنشا، ايەلدەردىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋى ءبىر عانا فاكتورعا ەمەس، بىرنەشە سەبەپتىڭ جيىنتىعىنا بايلانىستى.

الدىمەن، گەنەتيكالىق ەرەكشەلىكتەر ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ايەلدەردە ەكى X- حروموسوما (XX) بولسا، ەرلەردە ءبىر X جانە ءبىر Y- حروموسوما (XY) بار. بۇل ايەل اعزاسىنا «قوسىمشا قورعانىس» بەرەدى. زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي، ءدال وسى ەرەكشەلىك ءومىردى ۇزارتۋعا اسەر ەتۋى مۇمكىن.

ەكىنشى ماڭىزدى فاكتور - گورموندار. ايەل اعزاسىنداعى ەستروگەن يممۋندىق جۇيەنى كۇشەيتىپ، جاسۋشالاردى قورعايدى. ال ەرلەردەگى تەستوستەرون كەرىسىنشە يممۋنيتەتتى السىرەتۋى مۇمكىن. سونىڭ سالدارىنان ەر ادامدار ينفەكسيالارعا ءجيى ۇشىراپ، اۋىر تۇردە وتكەرەدى. دەگەنمەن، مەنوپاۋزا كەزەڭىنەن كەيىن ايەلدەردە دە كەيبىر اۋرۋلاردىڭ قاۋپى ارتا تۇسەدى، سونىڭ ىشىندە التسگەيمەر اۋرۋى مەن جۇرەك-قان تامىرلارى سىرقاتتارى.

ءۇشىنشى فاكتور - ءومىر سالتى. ساراپشىلاردىڭ مالىمەتىنشە، ايەلدەر ەرلەرگە قاراعاندا دەنساۋلىعىنا مۇقيات قارايدى: دارىگەرگە ءجيى قارالادى، زياندى ادەتتەرگە سيرەك اۋەس بولادى جانە قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن كوبىرەك ساقتايدى. سونىمەن قاتار، ايەلدەر الەۋمەتتىك بايلانىستاردى جاقسى ساقتايدى، ال بۇل پسيحيكالىق جانە فيزيكالىق دەنساۋلىققا وڭ اسەر ەتەدى.

تاعى ءبىر ماڭىزدى سەبەپ - سىرتقى قاۋىپتەر. ەر ادامدار جول اپاتتارى، وندىرىستىك جاراقاتتار جانە زورلىق-زومبىلىق جاعدايلارىندا ءجيى قازا تابادى. ءتىپتى پاندەميا كەزىندە دە، مىسالى COVID-19 ىندەتىندە، ەرلەر اراسىنداعى ءولىم- ءجىتىم جوعارى بولعان.

عالىمدار بۇل قۇبىلىستى ەۆوليۋتسيالىق تۇرعىدان دا تۇسىندىرەدى. ايەل اعزاسى ۇرپاقتى دۇنيەگە اكەلىپ، ونى تاربيەلەۋگە بەيىمدەلگەن، سوندىقتان ۇزاق ءومىر سۇرۋگە «باعدارلانعان». ال ەرلەر اعزاسى باسەكەلەستىككە كوبىرەك باعىتتالعان.

سونىمەن قاتار، ماماندار ماڭىزدى جايتتى اتاپ وتەدى: ايەلدەر ۇزاق ءومىر سۇرگەنىمەن، قارتايعان شاقتا سوزىلمالى اۋرۋلارعا ءجيى شالدىعادى. ياعني ءومىر ۇزاقتىعى ءاردايىم ءومىر ساپاسىنىڭ جوعارى بولۋىن بىلدىرمەيدى.

قورىتىندىلاي كەلە، ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىنا گەنەتيكا مەن گورموندار اسەر ەتكەنىمەن، ادامنىڭ ءومىر سالتى دا شەشۋشى ءرول اتقارادى. دۇرىس تاماقتانۋ، زياندى ادەتتەردەن باس تارتۋ جانە دەنساۋلىققا ۇقىپتى قاراۋ - ۇزاق ءارى ساپالى ءومىردىڭ باستى كەپىلى.