ايعا قايتا ورالۋ: جاڭا جارىس، جاڭا ەرەجەلەر
استانا. KAZINFORM - عارىش ادامزات ءۇشىن ءاردايىم تەك عىلىم ەمەس، مۇمكىندىكتىڭ سيمۆولى بولدى. بۇل جول 1961 -جىلدىڭ 12-ساۋىرىندە بايقوڭىردان باستالعانى بەلگىلى. بۇگىندە سول تاريحي ساتتەن بەرى ونداعان جىل وتسە دە، ادامزاتتىڭ كوكجيەككە دەگەن ۇمتىلىسى السىرەگەن جوق - كەرىسىنشە، جاڭا سيپاتقا يە بولدى.
سوڭعى جىلدارى وسى وزگەرىستىڭ ايقىن كورىنىسى رەتىندە «ارتەميدا» باعدارلاماسى اتالىپ ءجۇر. بۇل باستاما ايعا قايتا بارۋدى عانا ەمەس، ونى بولاشاق ميسسيالار ءۇشىن ستراتەگيالىق الاڭعا اينالدىرۋدى كوزدەيدى، ياعني، اي ەندى ماقسات ەمەس، قۇرال. ال تۇپكى مەجە - مارس.
قىزىعى، قازىرگى عارىش جارىسى بۇرىنعىداي تەك مەملەكەتتەردىڭ بەدەل باسەكەسى ەمەس. ويىن الاڭىنا جەكە كومپانيالار شىقتى. SpaceX پەن Blue Origin سەكىلدى ويىنشىلار تەحنولوگيانى جەدەل دامىتىپ، عارىشقا ۇشۋدى بۇرىنعىدان الدەقايدا قولجەتىمدى ەتتى. بۇل ءوز كەزەگىندە سالانىڭ قارقىنىن ەسەلەپ وتىر.
باسەكەنىڭ جاڭا نۇكتەسى دە انىق - ايدىڭ وڭتۇستىك پوليۋسى. عالىمدار بۇل ايماقتا سۋ مۇزىنىڭ مول قورى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ال سۋ - عارىشتاعى ەڭ قۇندى رەسۋرستاردىڭ ءبىرى. ول تەك تىرشىلىك كوزى عانا ەمەس، سۋتەگى مەن وتتەگىگە ءبولىنىپ، زىمىران وتىنىنا اينالادى. دەمەك، ايداعى مۇز - ەرتەڭگى عارىش ەكونوميكاسىنىڭ وزەگى.
وسى تۇستا جاڭا «اي جارىسى» دا ايقىن بايقالادى. ا ق ش-پەن قاتار قىتاي ءدا وز باعدارلامالارىن كۇشەيتىپ، ايعا ادام جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل باسەكە ەندى تەك عىلىمي جەتىستىك ءۇشىن ەمەس، گەوساياسي جانە ەكونوميكالىق ىقپال ءۇشىن ءجۇرىپ جاتىر.
الايدا تەحنولوگيالىق سەرپىن قۇقىقتىق ۆاكۋۋمدى دا ايقىن كورسەتتى. 1967 -جىلعى عارىش تۋرالى كەلىسىم عارىشتى ەشكىمنىڭ مەنشىگى ەمەس دەپ جاريالاعانىمەن، بۇگىنگى شىندىق ودان كۇردەلىرەك. ۇلتتىق زاڭدار ارقىلى كەيبىر ەلدەر ءوز كومپانيالارىنا عارىش رەسۋرستارىن يگەرۋگە قۇقىق بەرىپ وتىر، ياعني، قاعاز جۇزىندە ورتاق كەڭىستىك بولعانىمەن، ءىس جۇزىندە وعان يەلىك ەتۋ باستالىپ كەتكەن.
تاعى ءبىر تۇيتكىل - جاۋاپكەرشىلىك. ەگەر وربيتادا اپات بولسا نەمەسە عارىش قوقىسى زيان كەلتىرسە، جاۋاپتى كىم؟ مەملەكەت پە، الدە ناقتى وپەراتسيانى جۇرگىزگەن كومپانيا ما؟ بۇل سۇراقتىڭ دا جاۋابى ازىرگە ناقتى ەمەس.
سوندىقتان ساراپشىلار جاڭا ەرەجەلەر قاجەت ەكەنىن اشىق ايتىپ وتىر: عارىش رەسۋرستارىن پايدالانۋ ءتارتىبى، جەكە كومپانيالاردى باقىلاۋ، وربيتانىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ - مۇنىڭ ءبارى حالىقارالىق دەڭگەيدە قايتا قارالۋى ءتيىس.
قىسقاسى، ادامزات ايعا قايتا بەت الدى. ءبىراق بۇل جولى تەك ءىز قالدىرۋ ءۇشىن ەمەس - ورنىعۋ ءۇشىن. ال ورنىعۋ باستالعان جەردە، ەرتە مە، كەش پە، ەرەجەلەر دە قايتا جازىلادى.
ەگەر عارىشتاعى جاڭا جارىس، «ارتەميدا» باعدارلاماسى جانە ونىڭ قۇقىقتىق قىرلارى تۋرالى تولىعىراق بىلگىڭىز كەلسە، Jibek Joly ارناسىنداعى «تالداۋ» باعدارلاماسىن كورە الاسىزدار.
