مۇسىلمانداردىڭ ەڭ العاشقى تيىندارىنا ايات جازىلعان ەدى

نۇر-سۇلتان. قازاقپارات - ساۋدالاسۋ ءۇشىن ادامزات اقشانى ويلاپ تاپتى.

ءسويتىپ ول كۇدەلىكتى ءومىردىڭ اينىماس، اجىراعىسىز بولىگىنە اينالدى. اقشاسىز اتتاپ باسا المايتىن قوعام ورنادى. اقشا ءداۋىرى ۇستەمدىك قۇرماي تۇرعاندا ادامزات تەك ءوز كۇشىنە، ەڭبەگىنە عانا ارقا سۇيەيتىن.

وركەنيەتتىڭ باستى اتريبۋتىنا اينالعان اقشا تەك تولەم قۇرالى بولۋدان قالىپ، ءتۇرلى مامىلەلەرگە باستايتىن، ءتىپتى ارانداتاتىن، ارازداستىراتىن ساياسات قۇرالىنا دا اينالدى. دەسە دە ءبىزدىڭ قوزعايىن دەپ وتىرعان تاقىرىبىمىز مۇلدەم باسقا تاراپتا.  بۇل ارادا مۇسىلمانداردىڭ اقشا تاريحىنا قاتىستى ءسوز قوزعاماقپىز. اقيقات جارشىسىنىڭ (اللانىڭ سالەمى مەن يگلىگى بولسىن) كوزى ءتىرى كەزىندە الەمدە ەكى الىپ دەرجاۆا بولدى. ۆيزانتيا جانە ساسانيدتىك يران. بۇل تۇستا ارابيادا ەلدى باسقارۋدىڭ باسقا ءتۇرى قولدانىلاتىن. ءار تايپانىڭ ءوز كوسەمى بولدى ءارى ولار ماڭىزدى شەشىمدەردى قابىلدادى. اراب تۇبەگىندەگىلەردىڭ دەنى ساۋدا-ساتتىقپەن اينالىسىپ، ءىنجۋ-مارجان، جىبەك، لادان، التىن، ءپىل سۇيەگى، ت. ب. ساتتى.

ولار ساۋداسىن باسپا-باس ايىرباستاۋ (بارتەر) ارقىلى ەسەپ ايىرىساتىن. جاس مۇسىلمان مەملەكەتى قاناتىن كەڭگە جايىپ، اۋقىمدى تەرريتورياعا يەلىك ەتكەننەن كەيىن جاعداي وزگەردى: مۇسىلمان بيلەۋشىلەرى ءبىرىنشى كەزەكتە جاڭا مەملەكەتتىك قاتىناس قۇرۋعا كوشتى. سونىڭ ىشىندە، ەكونوميكادا. مۇسىلمانداردىڭ قولاستىنا وتكەن ۆيزانتيالىق نەمەسە ساسانيدتىك يراندىقتار بۇرىنعى اقشانى پايدالاناتىن. ۆيزانتيادا اقشا رەتىندە التىن تيىندار، ال پارسىلار كۇمىس دراحمانداردى پايدالاناتىن. مۇسىلمان بيلەۋشىلەر التىن جانە كۇمىس تيىندار شەكىتىپ، ديزاينىنا وزگەرىستەر ەنگىزدى.

تيىنداردان ايشىق پەن يمپەراتورلاردىڭ بەينەلەرى انە وت عيباداتحانا سۋرەتى الىنىپ تاستالدى. وسمان حاليفانىڭ تۇسىندا تيىنداردا حيجرا جىل ساناۋىنىڭ كۇندەرى پايدا بولدى. دەسە دە بۇل وزگەرىس بۇقارالىق سيپات الا قويعان جوق. العاشقى اۋتەنتيكالىق مۇسىلمان اقشاسى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزدە 696-697 -جىلدارى حاليفا ابدىمالىك بين ءمارۋانا تۇسىندا پايدا بولعانىن ايتا كەتكەن ءجون.

مۇسىلمان يەلىگىندەگى ەلدەردە قولدانىستاعى شەتەل تىلىندەگى اقشالاردىڭ ءبارىن اينالىمنان الدىردى. ول، سونداي-اق، التىن جانە كۇمىس تيىنداردى شەكۋدىڭ ستاندارتتى سالماعىن بەلگىلەدى.

بۇدان بولەك، تيىنداردىڭ ءوز اتاۋى پايدا بولدى، ماسەلەن، التىن تيىن دينار اتالسا، كۇمىسى ديرحام اتالدى. بارلىق تيىننىڭ بەتىندە شاھادا (اللادان وزگە ءتاڭىر جوق، مۇحاممەد ونىڭ ەلشىسى) جازىلاتىن. كەلەسى بەتىندە «ات-تاۋبە» سۇرەسىنىڭ 33-اياتى (ويتكەنى، ول، ەلشىسىن تۋرالىق جانە حاق دىنمەنەن بۇكىل دىندەرگە باسىم بولسىن دەپ جىبەرگەن. ەگەر مۇشرىكتەر جاقتىرماسا دا - kuran.kz) جازىلاتىن. سول تۇستاعى بەلگىلەنگەن اقشا ديزاينى مەن سالماعى بىرنەشە عاسىر بويى ساقتالدى.

islam.kz