قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋى قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتىر
نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم- جومارت توقايەۆتىڭ جولداۋى قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتىر؟ قازاقپارات ءتىلشىسى وسى ماسەلەگە تالداۋ جۇرگىزىپ كوردى.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا ءدال قازىرگى ۋاقىتتا تاۋەلسىزدىك جەتىستىكتەرىن ارتتىرۋعا جانە ەلدى دامۋدىڭ ساپالى جاڭا دەڭگەيىنە شىعارۋعا مۇمكىندىك بارىن اتاپ ءوتتى. بۇل ماقساتتارعا تۇڭعىش پرەزيدەنت - ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ ساياساتىنىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جۇيەلى رەفورمالار جۇرگىزۋ ارقىلى قول جەتكىزۋگە بولادى.
پرەزيدەنت مەملەكەت پەن قوعامعا ءبىرقاتار مىندەتتەر قويدى. ولاردىڭ شەشىلۋى قاجەتتى رەفورمالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ال قازاقستاندىقتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى قازىردىڭ وزىندە ورىندالا باستاعانىن ايتىپ جاتىر.
اتاپ ايتقاندا، قۇرامىنا بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرى، تاۋەلسىز ساراپشىلار ەنگەن ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسى ءوز جۇمىسىن باستادى. ۇلتتىق كەڭەس بەيبىت جينالىستار مەن ميتينگىلەرگە قاتىستى زاڭنامالىق وزگەرىستەر بويىنشا ازاماتتىق سەكتوردان ۇسىنىستار جينادى. بۇگىنگى تاڭدا ساياسي، الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق سالاداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا پىكىرتالاستار جۇرگىزىلۋدە.
قازاقستان ازاماتتارىنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا باعىتتالعان نۇسقاۋلارعا سايكەس، الەۋمەتتىك شيەلەنىستى بولدىرماۋ جانە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتاتىن كاسىپورىندار تاراپىنان قۇقىقبۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋ بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى اتالمىش كاسىپورىنداردا تەكسەرىس جۇرگىزىپ، انىقتالعان بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن كىنالىلەر جازالانعان.
سونىمەن قاتار، ەڭبەك قاتىناستارى جانە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋ سالاسىندا مەملەكەتتىك باقىلاۋدىڭ جاڭا شارالارى ازىرلەنۋدە. بۇدان بىلاي جۇمىس بەرۋشىلەر شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق جۇمىسشىلارعا تەڭ جاعداي جاساۋعا مىندەتتەلەدى. 30 دان استام شەتەلدىك جۇمىسشى تارتىلعان كاسىپورىنداردا جوسپارلى تۇردە تەكسەرۋ جۇرگىزىلەدى.
سونداي- اق، ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى ارنايى جۇمىس توبىن قۇرۋ ارقىلى جيناقتاۋشى زەينەتاقى جۇيەسىن ودان ءارى جەتىلدىرىپ كەلەدى. ءدال وسىنداي توپ ۇكىمەت دەڭگەيىندە دە قۇرىلعان.
مەملەكەت باسشىسى سونداي- اق، ءبىلىم سالاسىنداعى پروبلەمالارعا كوپ كوڭىل ءبولىپ وتىر. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى وقۋلىقتاردى «سوقىر» تارتىپپەن ساراپتاۋ تەتىگىنەن وتكىزۋدى، بارلىق وقۋلىقتارعا ءبىرىڭعاي تالاپتاردى ورناتۋدى جانە وقۋلىقتاردىڭ ەلەكتروندى پلاتفورمالارىن ەنگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. «مۇعالىمدەر مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ، ونىڭ ەرەجەلەرى مۇعالىمدەردىڭ الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق جاعدايىن ەداۋىر جاقسارتۋدى كوزدەيدى. ولاردىڭ كاسىبي ءوسۋىن قامتاماسىز ەتىپ، بالالارعا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرادى.
قاسىم- جومارت توقايەۆ تەمىرجول جانە اۋە بيلەتتەرىنىڭ قىمباتتىعى مەن جەتىسپەۋى تۋرالى ءبىرقاتار سىني پىكىر ايتقان ەدى. وسى كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن «ق ت ج» ا ق ءبىرقاتار شارالار قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا، بيلەتتەردى قايتا ساتۋدى بولدىرمايتىن جانە جول ءجۇرۋ قۇجاتتارىنىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتەتىن «كۇتۋ ءتىزىمى» فۋنكسياسى بار Mobius جۇيەسى ەنگىزىلدى. قايتا قۇرىلعان اۋديت قىزمەتى، توپتىق وتىنىمدەردى قابىلداۋ جانە قايتا تىركەۋ مەرزىمدەرى وزگەرتىلدى. جەتىسپەۋشىلىكتى جويۋ بويىنشا جۇمىس توبى قۇرىلدى. اۋە كومپانيالاردىڭ بيلەت باعاسى ىشكى نارىقتا باسەكەلەستىكتىڭ جوعارىلاۋىنا بايلانىستى ارزانداپ كەلەدى. بۇعان Fly Arystan اۋە كومپانياسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى تىكەلەي سەبەپ بولىپ وتىر. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ مينيسترلىگى اۋە بيلەتتەرىنىڭ باعاسىن ودان ءارى تومەندەتۋ بويىنشا ءبىرقاتار شارالاردى جۇزەگە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
پرەزيدەنتتىڭ ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ الدىنا قويعان ماڭىزدى مىندەتى - استانانى، سولتۇستىك جانە ورتالىق وبلىستاردى گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن «سارىارقا» گاز قۇبىرى قۇرىلىسىن ۋاقتىلى اياقتاۋ. وسى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا بارلىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسى اياقتالادى. ونىڭ ىشىندە گاز ماگيسترالى، 5 دانا اۆتوماتتاندىرىلعان گاز تاراتۋ ستانسياسى، گاز ولشەۋ ستانتسياسى جانە باقىلاۋ پۋنكتى بار.
سول سەكىلدى مەملەكەت باسشىسى اۋىلدىق جەرلەردە كادرلار جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىنە توقتالىپ، ءبىرقاتار تاپسىرما بەردى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى امبەباپ تيپتەگى اگرارلىق مامانداردى ۇزدىكسىز دايارلاۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن مەكتەپ - اۋىلشارۋاشىلىق كوللەدجى - اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەت بويىنشا ەنگىزۋدى ۇسىنادى. اۋىل شارۋاشىلىعى ماماندىقتارى بويىنشا گرانتتار جوعارى وقۋ ورنىنا بەرىلەدى. ءار وقۋ جىلى ماماندىقتاردى يگەرۋدىڭ يكەمدى جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا. وعان اۋىلشارۋاشىلىق تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ كاسىپورىندارى مەن بىرلەستىكتەرى تارتىلادى.
حالىقتى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى دە جوسپارلى تۇردە شەشىلۋدە. 2030 -جىلعا قاراي جاڭا تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ دەڭگەيىن جىل سايىن 8 پايىزعا ءوسىرۋ جوسپارلانعان. بيىل 13 ميلليون شارشى مەتر جاڭا تۇرعىن ءۇي سالىنادى. اكىمدىكتەر 6002 جالدامالى پاتەر سالۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 32,8 ملرد تەڭگە بولىنگەن. جىلىنا كەمىندە 4 مىڭ پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى. كوپبالالى وتباسىلارعا 2913 پاتەر بەرىلدى. سونداي- اق، اكىمدىكتەر نەسيەلىك تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قاراجات تارتۋ ءۇشىن وبليگاتسيالار شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇگىنگى كۇنى اۋدانى 169 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 2811 پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. ەلىمىزدىڭ ءۇش ءىرى قالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا ارنالعان 3 مىڭ جالدامالى پاتەردىڭ قۇرىلىسى باستالدى. 2021 -جىلعا قاراي 9 مىڭ جالدامالى پاتەر سالىنادى.
پرەزيدەنت ءوز جولداۋىندا قازاقستاندىق قوعامدى الاڭداتىپ وتىرعان جەر ماسەلەسىنە جەكە توقتالدى.
«مەملەكەت باسشىسى رەتىندە مەن تاعى دا ايتامىن: ءبىزدىڭ جەر شەتەلدىكتەرگە ساتىلمايدى. ءبىز بۇعان جول بەرمەيمىز. بۇل ماسەلەدە بارلىق الىپ- قاشپا اڭگىمەنى توقتاتۋ كەرەك. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز - جەردى ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ» ، - دەدى ق. توقايەۆ.
زاڭنامادا ەلباسىنىڭ 2016 -جىلعى 6 - مامىرداعى جارلىعىنا سايكەس، شەتەلدىكتەر مەن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن يەلەنۋىنە جول بەرمەۋگە باعىتتالعان بارلىق قاجەتتى شەكتەۋلەر بەلگىلەنگەن. 2021 -جىلدىڭ 31 - جەلتوقسانىنا دەيىن موراتوري جاريالانعان. موراتوري جاريالانعان جەر كودەكسىنىڭ نورمالارى 2021 -جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قارالىپ، ولار بويىنشا تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدانعانعا دەيىن حالىقپەن تالقىلانادى.
