ادام ومىردە ەكى رەت عاشىق بولا ما؟
مۇقاعالي ماقاتايەۆ مەكتەپتە وقىپ جۇرگەنىمىزدە «ادام ءبىر- اق رەت سۇيەدى، ءبىر- اق رەت عاشىق بولادى، ءومىر دە ءبىر- اق رەت بەرىلەدى جانە ماحاببات تا ءبىر- اق رەت كەزىگەدى» دەگەن اكسيوما ىسپەتتى ويلاردى جەكە قويىن داپتەرىمىزگە نەمەسە ءبىر- بىرىمىزگە بەرىپ، ءىشىن سۇراق- جاۋاپقا تولتىراتىن انكەتالارعا ەرەكشەلەپ، بادىرايتىپ تۇرىپ جازىپ قوياتىن ەدىك. وقۋشى كەزىمىزدەگى ويلارىمىز بەن قىلىقتارىمىز دا قىزىق قوي. ءتىپتى "ءبىر عانا قىزدى نەمەسە جىگىتتى ولە- ولگەنشە ءسۇيىپ وتەمىز" دەگەندى كوپشىلىگىمىز ايتىپ جانە سوعان سەنەتىنبىز. الايدا ءتۇبى بۇل ويلار شىندىققا جاناسا قويمايدى.
وسى تۇستا ماحابباتتىڭ ءبىر- اق رەت بولاتىنى راس بولسا، وندا ءبىزدىڭ مەكتەپ قابىرعاسىنداعى ماحابباتىمىز جالعان بولعانى ما؟ ارينە ولاي ەمەس. ول بالا كوڭىلدىڭ، بالا سەزىمنىڭ پاك، ەشبىر كىناراتسىز ادال جانە العاشقى شىن سەزىمى. دەگەنمەن العاش رەت ىشكى دۇنيەڭە ەگىلگەن ماحاببات ءدانىنىڭ ءوز يەسى ومىرىڭدەگى ماحابباتىڭنىڭ تورىنەن ويىپ ورىن الادى. ونى سەن ءارقاشان جىلى ەستەلىك رەتىندە ەسىڭە ءبىر الۋىڭ مۇمكىن. جازۋشى بەكسۇلتان نۇرجەكەيەۆتىڭ تىلىمەن ايتقاندا: «تەك ءبىر ادام ءومىرىنىڭ دە بالالىعى، جىگىتتىگى، قارتتىعى بولاتىنى سياقتى، ءبىر ماحابباتتىڭ دا بىرنەشە ءومىر جاسى، ەسەيۋ كەزەڭى بار. ءسويتىپ، ادامدا ءبىر عانا ماحاببات بولاتىنىنا، ونىڭ دا ءزاۋلىم بايتەرەك قۇساپ بىرتە- بىرتە ەسەيەتىنىنە، ال ونىڭ جەكە- جەكە بۇتاقتارى جەكە- جەكە ماحاببات ەمەس، ءبىر ماحابباتتىڭ ەرجەتۋ كەزەڭدەرى عانا ەكەنىنە كوزىم ءشۇباسىز جەتتى»، - دەيدى.
ۇلى اقىنىمىز اباي: «عاشىقتىڭ ءتىلى - ءتىلسىز ءتىل، كوزبەن كور دە، ىشپەن ءبىل»، - دەپ تەگىن ايتپاعان بولار. سونداي- اق "ماحابباتسىز دۇنيە بوس، حايۋانعا ونى قوسىڭدار»، - دەگەن دە وسى دانامىز ەدى. ەندەشە كەز كەلگەن سەزىم العاشقى ءبىر ساتتەن- اق ويانادى. الايدا ونى كەيبىر جاندار اسىعىستىق دەپ سانايدى. نەگىزى جۇرەكتە ۇيا سالار سەزىمنىڭ باياندى نە بايانسىز بولۋى ءتۇرلى فاكتورلارعا بايلانىستى. الايدا وسى ماحابباتتىڭ باياندى بولۋىنا ايەلدەر حالقى شىدامدىلىق تانىتاتىن سەكىلدى. بۇل ونىڭ قوعامداعى ورنىن تومەندەتپەيدى، كەرىسىنشە بيىكتەتەتىن جاعداي. ال باياندى ماحاببات ەر مەن ايەلدى بىردەي باقىتقا بولەۋى كەرەك. ماحاببات پەن عاشىقتىقتىڭ ايىرماشىلىعى بۇل ۇلى سەزىمدى ءوز جىرىنا ارقاۋ ەتكەن اقىن- جازۋشىلار وتە كوپ. ال ماحابباتقا مىڭ- سان نارسە سەبەپ بولىپ جاتسا، مىڭ- سان نارسە كەدەرگى بولىپ تا جاتادى. ونىڭ شەشىمىن قىز بەن جىگىتتىڭ جان- دۇنيەسى عانا شەشە الادى. شىندىعىندا سەزىمنىڭ بيىگى بار، تومەنى بار، ءبىراق وتىرىگى بولمايدى.
سول سەكىلدى ماحابباتتىڭ دا بيىگى مەن تومەنى بولادى. تەك وتىرىگى جوق. ياعني بۇدان شىعاتىن قورىتىندى وتىرىك ءومىر سۇرۋگە بولمايدى جانە بىرەۋدى وتىرىك سۇيۋگە دە بولمايدى. سەبەبى ءسۇيۋ، جاقسى كورە ءبىلۋ - وتە نازىك سەزىمنىڭ ونەرى. بارلىق ادام شىن سۇيگەنىمەن ۇلى سەزىمنىڭ شىڭىنا كوتەرىلە بەرمەيدى. سەبەبى اركىم ءوز بيىگىندە شىن سۇيەدى. بۇگىندە قىزعانشاقتىقتىڭ ءوزىن شىن سۇيگەندىكتەن دەپ تۇسىنەتىن نەمەسە سولاي باعالايتىن جاندار دا بار. الايدا ونىڭ ءادىل شەشىمىن، دۇرىس بيلىگىن تەك ايەل عانا ايتا الادى. ەگەر دە سول قىزعانىش ايەلدى باقىتقا بولەي السا، وندا ول ماحابباتقا بەرگەن باعاسى دۇرىس. ال كەرىسىنشە بولار بولسا، ول قىلىقتىڭ نەمەسە مىنەزدىڭ شەگىن شەكتەگەن دۇرىس بولار. ءىلياس ەسەنبەرلين ءوزىنىڭ "عاشىقتار" اتتى ەڭبەگىندە ماحابباتقا مىناداي انىقتاما بەرىپ وتەدى: "ماحاببات قۇر كوڭىل قۇمارلىعى، نە بولماسا، ءتان قۇمارلىعى ەمەس، ول سەزىم، قيال، جۇرەك ءامىرشىسى، ادام بالاسىنىڭ جان تۇكپىرىنەن ءمولدىر بۇلاقتاي قايناپ شىققان اسىل ارمانى. ول ءۇشىن ادام قانداي ازاپقا دا، قانداي قيىندىققا بولسا دا شىداۋ كەرەك. سوندا عانا ماحاببات - تەڭىزشىنىڭ عاجايىپ تۇڭعيىققا سۇڭگىپ، الىپ شىققان مەرۋەتىندەي باعالى، قۇندى". ال ءبىر سوزىندە: "قازاق: "بالىعى جوق كول قادىرسىز، ءشوبى جوق جەر قادىرسىز، ۇلتى جوق قىز قادىرسىز، جىگەرى جوق جىگىت قادىرسىز" - دەيدى. تۇراقسىز بولۋ دا ادامنىڭ جىگەرسىزدىگىنەن، تابانسىزدىعىنان. سوندىقتان ادام ەڭ الدىمەن تاباندىلىقتى ارمان ەتۋى كەرەك. سوندا سەنىڭ ماحابباتىڭدى دا ەش دۇلەي كۇش جەڭە المايدى. ارامدىق تا، زۇلىمدىق تا قىز ۇلتىن ساقتاسا، جىگىت ءبىر مىنەزدىلىگىن ساقتاۋى ماحابباتتىڭ تازالىعىنا كەرەك قاسيەت. سويتسەڭ عانا ماحاببات تا ادال ساقتالادى. تەك سول ءبىر مىنەزدىلىككە ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ كۇشى جەتەر مە؟ "، - دەيدى.
ال مىنا ءبىر ءسوزى بۇگىنگى ماحابباتقا بەرگەن باعاسى سەكىلدى: "ماحاببات بۇرىنعىداي ارمانعا ەمەس، ءبىزدىڭ عاسىرىمىزدا تەك ءومىر قىزىعىنا اينالعان جوق پا؟ ال ءومىر قىزىعىن قاشان دا بولسا اۋىستىرۋعا بولماي ما؟ ءبىرى قولىڭا تۇسپەسە، ەكىنشىسىن ىزدەيسىڭ. مۇنى كىم كۇناعا سانايدى. بۇنى ەشكىم دە كۇنا دەمەيدى"، - دەپ كۇيىنەدى.
قازاق زيالىلارىنىڭ ماحاببات جايلى ايتقان وي- تولعاۋلارى ماحابباتتى ءوز بيىگىنە كوتەرە بىلگەن، باعالى باعاسىن بەرە بىلگەن ءازىلحان نۇرشايىقوۆ: "ادال ماحابباتقا مەرزىم جوق - ول جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىنىڭ قالاعان ماۋسىمىنىڭ ءساتتى ساعاتىندا جۇرەكتە گۇل جارىپ شىعا كەلەدى"، - دەيدى اتاقتى شىعارماسى "ماحاببات، قىزىق مول جىلداردا". "ورىنسىز قۇمارلىق - وپاسىز جاۋمەن تەڭ. ەندەشە ادامنىڭ ءوز ءناپسىسىن تىيا ءبىلۋ - ۇلكەن ەرلىك" دەگەن ءسوزى بۇگىنگى قۇمارلىقتى ماحاببات دەپ ەسەپتەيتىن جاستار ءۇشىن وتە ورىندى ايتىلعان با دەرمىسىڭ؟ ! جازۋشىنىڭ ايتقاندارىن قورىتا كەلگەندە مىنا ءسوزى بۇگىنگى قىز بالالارعا قاجەت اقىل بولماق: "قىزعا جىگىت ءجۇز پروتسەنت جاقسى بوپ ەشقاشان دا كەزدەسپەيدى. جىگىتتى ءجۇز پروتسەنت جاقسى ەتەتىن جاقسى جار، جاقسى ايەل عانا. سوندىقتان قىز بالالاردىڭ داپ- دايىن جاقسى كۇيەۋگە شىعا قويامىن دەۋى قيىن".
ياعني بۇل تۇستا جازۋشى ايتقانداي ايەلگە كەرەك نەگىزگى ءۇش قاسيەت بار. ولار: ەڭبەكشىلدىك، اقىلدىلىق جانە سۇلۋلىق. ءازىلحان نۇرشايىقوۆتىڭ قازاق قىزدارىنا ايتقان ەكى وسيەتى قورىتا ايتقاندا، ءار ادامنىڭ باسىندا ماحابباتتىڭ ءبىر رەت پە، ەكى رەت پە، قانشا رەت بولاتىنىن كەسىپ ايتۋ وتە قيىن. بۇل جايىندا مىندەتتى تۇردە پىكىر ايتۋ قاجەت بولسا، بىردەن جاۋاپ بەرمەس بۇرىن ءوز ماحابباتىڭنىڭ بۇكىل تاريحىن ايتىپ بىتكەن سوڭ عانا بىردەمە دەگەن دۇرىس. ال ناقتى ءبىر ۇعاتىنىمىز، ماحاببات - ماڭگىلىك كاتەگوريا. ماحاببات - ماڭگىلىك پروبلەما. ماحاببات - ماڭگىلىك سيقىر ۇعىم. ماحابباتتى ماڭگىلىك قۇدىرەتتى قالپىندا ساقتاپ قالۋ قانشالىقتى قاجىر- قايراتقا تۇسسە، ال وسىناۋ ماحابباتتى ماڭگىلىك مازاق ەتۋ دە سونشالىقتى وڭاي، ساناۋلى مينۋتتاردىڭ شارۋاسى. ەندەشە ماحابباتىڭىز جۇرەك مەكەنىندە ماڭگى ورناسىن دەسەڭىز، ءماندى، ماعىنالى، مەيىرىمگە تولى جۇرەگىڭىزدى ساقتاي ءبىلىڭىز.
Massaget.kz