بۇقار جىراۋدىڭ ناقىل سوزدەرى
بولاشاقتى كورگەن تۇسىمەن بولجاپ، حاننىڭ ساۋەگەي اقىلشىسى بولعان. سونىمەن قاتار ەلدىڭ بولاشاعى قىل ۇستىندە تۇرعان جوڭعار باسقىنشىلىعى تۇسىندا كۇردەلى ماسەلەلەرگە ءوز جىرىمەن جاۋاپ بەرگەن. ابىلاي حانعا تۋرا جولدى ايتىپ، باسقىنشى جاۋعا قارسى كۇرەستە ەلدى ءبىر تۋدىڭ استىنا بىرىكتىرۋگە، توپتاستىرۋعا كۇش سالعان. ازاتتىق جولىندا ايانباي ەرلىك كورسەتكەن حان مەن ونىڭ باتىرلارىن جىرىنا قوسىپ، كەلەشەك ۇرپاققا وشپەس ادەبي بەينەلەر قالدىرعان. ەندەشە جىراۋدىڭ ەل ەسىندە قالعان ناقىل سوزدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
* اسىرە پىسىق زالىمنىڭ تىلىنە ەرۋگە جازباسىن.
* ارداقتالعان اياۋلىڭ كۇندەردىڭ كۇنىندە باسقاعا ولجا بولماعاي.
* تورەڭ تاقتان تايماسىن.
* توقسانداعى قارت باباڭ توپقا جاياۋ بارماعاي.
* اناڭ اڭىراپ قالمايعاي.
* قۇرساعى قۇشاق بايلاردان داۋلەت.
* قۋ تاياقتى كەدەيگە داۋلەت بىتپەس دەمەڭىز.
* جالعىز كوپكە تەڭەلىپ، كەگىن ءبىر الماس دەمەڭىز.
* قارا قىلدى قاق جارعان ءادىلدى ايت!
* اللا دەگەن زار بولماس، اقتىڭ جولى تار بولماس.
* پەيىلى كەڭ - كەمىمەس، پەيىلى تار - كەڭىمەس.
* بەرىك بايلاعان شەشىلمەيدى.
* شىن جاراتقان ۇل بولساڭ - قۇداي تاعالام ءوزى بەرەر ءناسىپتى.
* ۇرعاشىنىڭ جاقسىسىنىڭ - بوز جورعاداي بۇلعاڭى، ۇرعاشىنىڭ جامانىنىڭ - وسەك بولار قۇرعانى.
* باۋىرىڭنان قاشقان كۇزەن كورىنبەس.
* اسپاننان بيىك تاۋ بولماس.
* قىزدا قىلىق بولماسا، قۇر شىرايدان نە پايدا.
* ىشتەگى سىر - اللاعا ماعلۇم: سىرتتاعى قۇلاق - امال ەمەي نەمەنە.
* قارا ارعىماق ارىسا - قارعا ادىم جەر مۇڭ بولار، ەسىل كوزدەن نۇر تايسا - ءبىر كورۋگە زار بولار.
* قايىرسىز يتكە مال بىتسە - اڭقاڭ قۇرىپ كەلگەندە ساۋمال بەرمەس ىشەرگە.
* اق سۇڭقار قۇستىڭ بالاسى - ۇيادا التاۋ بولماس پا، ۇيادا التاۋ بولعانمەن، ونىڭ ىشىندە بىرەۋى - ەڭ العىرى بولماس پا.
* ءۇي ارتىندا توبەشىك - ەرتتەۋلى تۇرعان ات بولار. قارياسى كىمنىڭ بار بولسا - جازۋلى تۇرعان حات بولار.
* ازدىڭ ءىسى بىتپەيدى.
* كوپ ىشىندە ءبىر جالعىز، سويلەپ تە ءسوزى وتەر مە.
* ەجەلگى دۇشپان - ەل بولماس، ەتەكتەن كەسكەن - جەڭ بولماس.
* قاراشا تورعاي قاز بولماس.
* ىشتەن قىڭىر تۋعاندى تەزگە سالساڭ تۇزەلمەس.
* وزىڭنەن تۋماي - ۇل بولماس، ساتىپ الماي - قۇل بولماس.
* قۇم جينالىپ - تاس بولماس، قۇل جينالىپ - باس بولماس.
* ەكى جاقسى دوس بولماس - سىرنە ۇستىندە حاتى بار، ەجەلگى دۇشپان ەل بولماس - كوڭىلىندە كىر، داتى بار.
* سالەم - ءسوزدىڭ اناسى.
* ايتقانىڭا كونبەسە، ايداۋىڭا جۇرمەسە: كوڭىلىندە بولعانى الاسى.
* ابىسىننىڭ ارىزى - اعايىن ءسانىن كەتىرەر، اعايىننىڭ ارىزى - ەلدىڭ ءسانىن كەتىرەر.
* جار باسىنا قونباڭىز - داۋىل سوقسا ءۇي كەتەر، جاتقا تىزگىن بەرمەڭىز - جالامەنەن باس كەتەر.
* يت جۇگىرتىپ، قۇس سالساڭ - كيگەن تونىڭ تۇلكى ەتەر، جامانمەنەن دوس بولساڭ - كورىنگەنگە كۇلكى ەتەر.
* ءدىن مۇسىلمان بولماسا، ءتىل مۇسىلمان نە پايدا؟
* مال اراعا تۇسپەسە، قۇر ايتقاننان نە پايدا؟ !
* رۋلىنىڭ - وعى قالسا تابىلار، جالعىزدىڭ - تارتاتۇعىن جاعى قالسا تابىلماس.
* اكەلى بالا - جاۋجۇرەك، اكەسىز بالا - سۋجۇرەك.
* اكەسى بار بالانىڭ جەبەسى تاستان وتەدى.
* اكەسىز بالا جيىن بولسا بارا الماس، بارسا دا ورىن الا الماس.
* ارتۋ- ارتۋ بەل كەلسە - اتان تارتار بۇگىلىپ، الىستان قارا كورىنسە - ارعىماق شابار تىگىلىپ. الىستان جانجال ءسوز كەلسە - ازۋلى سويلەر جۇگىنىپ.
* جاۋلىق جولىن سۇيمەڭىز: مىناۋ جالعان سۇم دۇنيە وتپەي قالماس دەمەڭىز.
* ولەتۇعىن تاي ءۇشىن، قالاتۇعىن ساي ءۇشىن، قىلماڭدار جانجال، ەرەگىس.
* مال جيناساڭ قويدان جي - مايى كەتپەس شارادان، يت جيناساڭ سىرتتان جي - مال بەرمەيدى قورادان.
* اتالىدان بي قويساڭ - اداسپاس جول مەن جورادان، اتاسىزدان بي قويساڭ - بوساماس اۋزى پارادان.
* وتىنىڭ بولسىن جانتاقتان، قاتىنىڭ بولسىن قالماقتان، قوسىنىڭ بولسىن قازاقتان.
* ءبارىڭىز ءبىر ەنەدەن تۋعانداي بولىڭىز - جات جانىنىڭ ءتۇڭىلسىن: اينالا الماي ات ءولسىن، ايىرا الماي جات ءولسىن.
* جال- قۇيرىعى قابا دەپ - جابىدان ايعىر سالماڭىز، قالىڭ مالى ارزان دەپ - جاماننان قاتىن الماڭىز. جابىدان ايعىر سالساڭىز - جاۋعا مىنەر ات تۋماس، جامان قاتىن الساڭىز - توپقا كىرەر ۇل تۋماس.
* تاۋدان اققان تاس بۇلاق تاسىسا قۇيار تەڭىزگە، قانشا مالى كوپ بولسىن، باي قۋانار ەگىزگە.
* جاماننان جاقسى تۋسا دا، جاقسىدان جامان تۋسا دا - تارتپاي قويماس نەگىزگە.
* اسقار تاۋدىڭ ولگەنى - باسىن مۇنار شالعانى، كوكتەگى بۇلتتىڭ ولگەنى - اسا الماي تاۋدان قالعانى. اي مەن كۇننىڭ ولگەنى - ەڭكەيىپ بارىپ باتقانى، ايدىن شالقار ولگەنى - مۇز بولىپ تاستاي قاتقانى. قارا جەردىڭ ولگەنى - قار استىندا قالعانى، ولمەگەندە نە ولمەيدى - عالىمنىڭ حاتى ولمەيدى.
* نايزاسىنىڭ ۇشى التىن.
* الەمدى تۇگەل كورسە دە، التىن ۇيگە كىرسە دە، اي نۇرىن ۇستاپ مىنسە دە - قىزىققا تويماس ادامزات.
* الەمدى تۇگەل بىلسە دە، قىزىعىن قولمەن بولسە دە، قىزىقتى كۇن قىرىنداپ، قيسىنسىز كۇيگە تۇسسە دە - ومىرگە تويماس ادامزات!
* جاقىنداپ اجال تۇرسا دا، جانىنا قىلىش ۇرسا دا، قالجىراپ، كوڭىل قارايىپ، قاراۋىتىپ كوزى تۇرسا دا - ءۇمىتىن جويماس ادامزات!
* قورعاندى شاھار قادىرىن - قازاق بىلمەس، سارت بىلەر، ەر جىگىتتىڭ قادىرىن - اعايىن بىلمەس، جات بىلەر.
* اۋىلدا ادام بار بولسا - اۋىل ادا بولمايدى، ەل يەسى بار بولسا - ەلى الا بولمايدى.
* ۇلگىسىز ءسوز بولمايدى، ماتاسىز ءبوز بولمايدى.
* اقساقالعا جاراسار - تىلەۋقورلىق توباسى، بايبىشەگە جاراسار - قولداعى قارا ساباسى. كەلىنشەككە جاراسار - ەمشەكتەگى بالاسى. قىز ون بەسكە كەلگەندە - شاشىنان كوپ جالاسى، بۇل جالعاننىڭ جامانى - اعايىننىڭ الاسى.
* ارعىماقتىڭ جالى جوق - جابىلار جالىمەن تەڭەسەر، جاقسىلاردىڭ مالى جوق - جاماندار مالىمەن تەڭەسەر.
* حانعا جاۋاپ ايتپاسام - حاننىڭ كوڭىلى قايتادى، قاندىرا جاۋاپ ايتپاسام - حالقىم نە دەپ ايتادى.
* جاقسى ايەل ۇل تۋسا - پاتشادان بولماس كەمدىگى.
* جەتپىس دەگەن جەل ەكەن.
* جەتپىس بەس جاسقا كەلگەندە، جىلۋى بولماس قوينىڭنىڭ، قارۋى بولماس سويىلدىڭ - ولمەسەڭ دە جويىلدىڭ.
* سەكسەن بەس جاسقا كەلگەندە، ەكى قارا كوزدى الار، اۋىزداعى ءسوزدى الار، بويىڭداعى ءالدى الار، بەتىڭدەگى نۇردى الار، ەتىڭدەگى شىردى الار، اۋزىڭداعى ءتىستى الار، قولىڭداعى ءىستى الار - ولمەگەندە نەڭ قالار؟ !
* توقسان بەس دەگەن تورى ەكەن، ءدۇيىم جاننىڭ قورى ەكەن، قارايىن دەسەڭ - ەكى جاعىڭ ور ەكەن، نايزا بويى جار ەكەن، ءتۇسىپ كەتسەڭ تۇبىنە، ءتۇبى جوق تەرەڭ كول ەكەن، ەل قونبايتىن ءشول ەكەن - كەلمەيتۇعىن نەمە ەكەن!
* اللادان ھۇكىم كەلمەي ولمەك جوق.
* ريزا بولساڭ قۇدايعا، تۇزەلەر سوندا ءىسىڭىز.
* تىرنەكتەپ ءجۇرىپ ءىس قىلعان جارلىنى جارلى دەمەڭىز، جارلى بايعا تەڭ كەلىپ، جايلاۋعا كوشپەس دەمەڭىز.
* جالعىزدى جالعىز دەمەڭىز، جالعىز دا كوپكە تەڭەلىپ، ءبىر مايداندا جولىعىپ، كەگىن ءبىر الماس دەمەڭىز.
* مىنگەن اتىڭ ارىسا - قاتارعا ەنۋ كۇن بولار، قارا كوزدەن نۇر تايسا - قارعا ادىم جەر مۇڭ بولار.
* ولەڭ - ءسوزدىڭ داناسى، شىندىقتىڭ اناسى.
* شىن جولىندا سويلەسەڭ - باسىڭا كەلەر پالەسى.
* قالماسا قاينار ازايىپ، اققان داريا سۋالماس.
* وزىڭە ەركىندىك بەرمەسە، ازات باستان نە پايدا.
* الاتاۋدان اسىڭىز، اشۋىڭىزدى باسىڭىز.
* جاڭعىزعا زورلىق قىلماڭىز، جاعاسىنان الماڭىز. قارا بۋرا ارىسا - مايى قالىڭ بەستى ارتىق، بالاسى جوق قاتىننان - لاقتاعان ەشكى ارتىق.
* ارعىماعىن جوعالتىپ، تاي جۇگىرتكەن زامان- اي.
* ەرگە داۋلەت بىتپەسە، شۇلدىرلەگەن قىزىل تىلدەن نە پايدا؟ !
* بايدىڭ مالىن كوتەرمە: تايىپ كەتسە تابانىڭ، شاشىڭدى بەرسە جەتەر مە؟ !
* سىپايى سىرىن بىلدىرمەس.
* وتىرىكتى شىن قىلعان - ول ادامنىڭ قىزىل كوزدى پالەسى.
* ەكى جاقسى قاس بولماس - ەكى جامان دوس بولماس.
* اقتىڭ ءۇيى - اق مەشىت.
* اجال جەتپەي - جان شىقپاس.
* قارتتارىڭدى سىيلاي ءبىل: كۇندەردىڭ كۇنى بولعاندا كىمدەردىڭ بەلى بۇگىلمەس.
* حاندار كيگەن قامقا تون - شۇبەرەك بولار توزعان سوڭ، جىگىت جاقسى بولا الماس - العانى جامان بولعان سوڭ.
* بەرەم دەگەن قۇتىلماس.
* ايتقان سوزگە تۇرماعان - جامان ەمەي نەمەنە،
سۇراعاندى بەرمەگەن - ساراڭ ەمەي نەمەنە،
كىسى اقىسىن كوپ جەگەن - ارام ەمەي نەمەنە،
سىرتىڭداعى قۋلىعىڭ - امال ەمەي نەمەنە،
سۋساعاندا بەرگەن سۋ - شەكەر ەمەي نەمەنە،
ىنجىق ەرگە بىتكەن مال - بەكەر ەمەي نەمەنە؟ !
Massaget.kz
