ءتىس وبىرى - قاۋىپتى

 استانا. قازاقپارات - قازاقتىڭ ءتىس اۋرۋىن دەرت دەپ سانامايتىنى بار. ال نەگىزىندە تىستە كىنارات بولسا، ونى ەمدەتكەن ابزال. بۇل اسىرەسە ءتىس وبىرىنا قاتىستى.

ءتىس وبىرى تەز داميتىندىعىمەن قاتەرلى. ويتكەنى جاق ميعا تاياۋ ورنالاسقاندىقتان وبىر ميعا شابۋى مۇمكىن. ول ءوزىنىڭ ۋشىعىپ- دامۋى بويىنشا 4 ساتىعا بولىنەدى. ادام ونىڭ 4- ساتىسىنا ۇشىراسا ونىڭ ومىرىنە قاۋىپ تونەدى. 1-2-ساتىسىندا ەمدەلگەن ادامدارعا، ەگەر دەر كەزىندە ەمدەلسە، ولاردىڭ 80 پايىزىنا 5  جىلعا دەيىن ءومىر سۇرۋگە مۇمكىندىك تۋادى. 3-ساتىسىنا ءوتىپ كەتسە، مۇنداي مۇمكىندىك 2 ەسەگە دەيىن قىسقارادى. ال 4- ساتىسىندا 15 پايىزعا دەيىن تومەندەيدى.

بۇل دەرت تەك حيرۋرگيالىق جولمەن عانا ەمدەلەدى. ىسىكتى الىپ تاستاعاننان كەيىن ءتىس ۇماسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن دە حيرۋرگيا كومەگى كەرەك. سونىمەن قاتار قاجەتتىلىك تۋسا، حيميالىق، راديولوگيالىق تەراپيا سياقتى قوسىمشا ەمدەر قولدانىلدى. ال بۇل قاتەرلى دەرت قالاي بىلىنەدى؟ بۇل -  ودونتوما، سەمەنتوما سياقتى قاتەرسىز ىسىك ىسىك ەمەس، ادامانتينوما -  ول ءتىس ەمالىنەن باستاۋ الادى. اسا سيرەك كەزدەسەتىن بۇل دەرتتىڭ نەگىزگى سەبەبىن عالىمدار ءالى انىقتاعان جوق. دەرت كوپ جاعدايدا تومەنگى جاق اۋماعىندا، ونىڭ بۇرىشىندا، ەڭ شەتكى ازۋ ءتىس اۋماعىندا تۋىندايدى. ونىڭ تىعىز جانە كيستوزدى ءتۇرى بولادى. ءبىرىنشىسى -  بىرنەشە قاباتتان تۇراتىن ىسىك، ەكىنشىسى -  ءىشى قوڭىر ءتۇستى زاتقا تولعان وسكىن. بۇل كيستوزدىق بۇلىنۋگە ۇقساس، ىسىك ۇلعايا كەلە تىعىزدالىپ، سۇيەك تارىزدەس كۇيگە اينالادى، ولار كەيىن ءبىر ىسىككە بىرىگەدى. بۇل قاۋىپتى دەرتتىڭ تۋىنداۋىنا كىلەگەي قاباتتىڭ سوزىلمالى ءبۇلىنۋى، يوندىق ساۋلەلەنۋ، تەمەكى شەگۋ، ناسىباي اتۋ، ۇنەمى ىستىق سەحتاعى، توزاڭى كوپ تۇيىق بولمەدەگى جۇمىس، تىم اشى، اسا ءتاتتى تاعامداردى ءجيى پايدالانۋ سياقتى جايلار اسەر ەتۋى مۇمكىن. سونداي- اق بۇيرەك، باۋىر، وكپە ىسىگى بار ناۋقاستاردا دا ءتىس وبىرى پايدا بولۋى ىقتيمال. جالپى، اۋىز قۋىسىندا ۇزاق ۋاقىت جازىلماي جۇرگەن جاراقات بولسا، كوزگە انىق كورىنەتىن دەفورماتسيالار بايقالسا، بۇلىنگەن نەمەسە ساۋ تىستە اۋىرسىنۋ پايدا بولسا، سەزىمتالدىق وزگەرسە، جالپى، ءتىس اۋرۋلارىنىڭ بارلىق كورىنىسىندە دە الاڭسىز جۇرە بەرمەي، دارىگەرگە كورىنگەن ابزال.

ءتىس قانتالاي بەرسە دە وعان نەمقۇرايدى قاراۋعا بولمايدى. يەكتى جاي باسقاننىڭ وزىندە قان شىقسا دا قاۋىپتى. بۇل بەلگىلەرگە قوسا يەك ءىسىنۋى، دەنە قىزۋىنىڭ كوتەرىلۋى مۇمكىن. قورىتا ايتقاندا، تىسىڭىزگە قامقور بولىڭىز، بالالاردى وسىعان ۇيرەتىڭىز. ءتىسى تۇگەل ەمەس نەمەسە ۇسقىنسىز، ءتىپتى ءبىر ءتىسى جوق ورىندى ەلەستەتىپ كورىڭىزشى. سونداي بولىپ قالماس ءۇشىن الدىن- الا ارەكەت جاساڭىز. ءتىس ەڭ الدىمەن اس قورىتۋ ورگاندارى ءۇشىن ماڭىزدى. ول ءتىپتى دۇرىس، انىق سويلەۋ ءۇشىن دە كەرەك. مىنە، وسىنداي قىرۋار تىرلىكتەر اتقاراتىن ءتىس -  مىقتى، سونىمەن قاتار ول تىم نازىك. سوندىقتان ءتىستىڭ ساۋلىعى ءتۇرلى ماسەلەلەرگە سەبەپ بولادى. ءتىسى ساۋدىڭ -  ءىشى ساۋ ەكەنىن ۇمىتپاڭىزدار!

 zamana.kz