كيم چەن ىننىڭ «ەرەن ەڭبەگى» ەسەپسىز ماداقتالىپ جاتىر
بۇل حاباردى وڭتۇستىك كورەيا جانە جاپونيامەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەپ جاتقان ا ق ش- تىڭ تىنىق مۇحيتى ايماعىنىڭ اسكەري باسشىلىعى دا قۋاتتادى.
KN-15 بالليستيكالىق راكەتاسى 60 شاقىرىمعا ۇشىپ بارىپ، 9 مينۋتتان كەيىن جاپون تەڭىزىنە قۇلادى. وعان اسىرەسە، جاپون ۇكىمەتىنىڭ باسشىلىعى قاتتى الاڭداپ وتىر. قازىر بۇل ايماقتا شىن مانىندە ساياسي جاعداي تاعى دا كۇردەلەنە باستادى.
راكەتا جاپون تەڭىزىنە قۇلاعاننان كەيىن جاپونيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى سيندزو ابە دەرەۋ ۇلتتىق كەڭەسىن شاقىرىپ، شۇعىل جينالىس وتكىزدى. ول ءوز سوزىندە جاپون ازاماتتارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن ساقتاۋ ءۇشىن بارلىق شاراعا بارا الاتىنىن حابارلادى. قامسىز وتىرماۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ول ءۇشىن رەسمي توكيو وسى باعىتتا باتىل شارالار قابىلداپ جاتقان ا ق ش پەن وڭتۇستىك كورەيامەن تىعىز ىنتىماقتاستىقتا جۇمىس ىستەيتىنىن ءمالىم ەتتى.
ناۋرىز ايىنىڭ باسىنان بەرى وسىمەن التىنشى رەت بالليستيكالىق راكەتا ۇشىرىپ وتىرعان رەسمي پحەنيان ءبىراق ايىلىن جيار ەمەس. كەشە الەمدەگى ەڭ جاس كوسەم، ديكتاتور كيم چەن ىننىڭ پرەزيدەنتتىك قىزمەتكە كەلۋىنە 5 جىل تولۋىنا بايلانىستى ەلدە كەڭ كولەمدە ونى مەملەكەتتىك دارەجەدە ماداقتاۋ شاراسى باستالدى.
پحەنياندا اشىلعان فوتوكورمەدە ونىڭ ەلدى دامىتۋداعى ءرولى اتاپ كورسەتىلدى. وندا ءسوز سويلەگەندەر كيم چەن ىندى وسى قىزمەتكە ۇسىنۋ ارقىلى كارىس حالقى ەش جاڭىلىسقان جوق. ونىڭ ساياسي تۇلعاسى ارميا مەن حالىقتى بىرىكتىردى، ەلدىڭ دامۋى بۇرىن-سوڭدى بولماعان ريەۆوليۋتسيالىق باعىتپەن تەز ارادا جاڭاردى. وزگە دەرجاۆالىق ەلدەردىڭ قىسىمىنا قارسىلىقپەن تويتارىس بەرىپ، كيم چەن ىن سولتۇستىك كورەيانى الەمدەگى الىپ يادرولىق قارۋى بار ەلگە اينالدىردى.
وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت ارنايى قاۋلى قابىلدادى. از عانا ۋاقىتتىڭ ىشىندە مەملەكەتتى يادرولىق دەرجاۆا ەتكەن كيم چەن ىننىڭ بۇگىنگى «ريەۆوليۋتسيالىق ونەگەلى ارەكەتىن» دۇنيە جۇزىنە ماداقتاۋ ۇسىنىلدى.
ونىڭ ەرەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا سولتۇستىك كورەيا شىعىستا ايبارى بار قۋاتتى يادرولىق مەملەكەت اتاندى. سولتۇستىك كورەيا سان جىلداردان بەرى قىسىم كورسەتىپ، سانكسيا سالىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان امەريكانىڭ ىقپالىنا مويىنۇسىنباي، قايسارلىقپەن ءومىر ءسۇرىپ كەلەدى. سىرتقى جاۋدىڭ قىسىم كورسەتۋى سولتۇستىك كورەيا حالقىن بۇرىنعىدان بەتەر ىنتىماققا شاقىرىپ، بىرىكتىردى. مىنە ماداقتاۋ مەن ماقتاۋلار وسىلاي ءبىرسىدىرعى سارىنمەن كەتە بەرەدى.
ءبىراق سولتۇستىكتەگى ديكتاتور جاس كوسەمدى ماداقتاۋ جالعاسىپ جاتقاندا، ا ق ش- تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى رەكس تيللەرسون «وسىعان دەيىن رەسمي ۆاشينگتون پحەنيانعا قانشاما رەت ەسكەرتۋ جاسادى، ەندى ودان ارى توزە المايدى» دەپ جاۋاپ بەردى.
الايدا الداعى ۋاقىتتا ساياسي جاعداي قالاي بولماق؟ ا ق ش جاۋاپ رەتىندە قانداي شارا قولدانادى؟ ول تۋرالى ءالى ايتىلعان جوق. ءبىراق وسى ۋاقىتقا دەيىن بەلگىلى بولىپ كەلگەنى، ا ق ش پەن وڭتۇستىك كورەيا بيلىگى بىرىگىپ، كيم چەن ىننىڭ كوزىن جوياتىن، قۇرامى 2 مىڭ اسكەردەن تۇراتىن ارنايى وترياد قۇرماق. بۇل اسكەر بۇكىل زاماناۋي قۇرال-جابدىق، قوندىرعىمەن جابدىقتالادى. بۇل ارەكەت قانشالىقتى ناتيجەلى بولادى، ونى دا ۋاقىت كورسەتەر.
ءبىراق رەسمي ۆاشينگتون قازىرگى ۋاقىتتا ەكى-ءۇش كۇننەن كەيىن جۇزەگە اساتىن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتوراعاسى شي جينپيڭنىڭ ساپارىنا قىزۋ دايىندالۋ ۇستىندە. بۇعان دەيىن ءبىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا بەرگەن سۇحباتىندا ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ قىتايمەن كەلىسسوز وتە كۇردەلى بولاتىنىن دا ءمالىم ەتكەنى بەلگىلى.
سوعان قاراعاندا، قىتاي ءتوراعاسىنىڭ امەريكاعا ساپارى شىن مانىندە وڭايعا سوقپايتىن ءتارىزدى. ساراپشىلار سونىمەن قاتار، سولتۇستىك كورەياعا قاتىستى كەيبىر ماسەلەلەر دە وسى كەزدەسۋدە شەشىمىن تابادى دەپ ۇمىتتەنەدى. مۇنىڭ سەبەبى نەدە؟
ويتكەنى ا ق ش- تىڭ قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋ ماقساتىندا وڭتۇستىك كورەيا مەملەكەتىنە يادرولىق قوندىرعىلارىن ورنالاستىرۋ تۋرالى ارەكەتى رەسمي پەكينگە ۇناماي وتىر. ا ق ش- تىڭ ارەكەتىنە جاۋاپ رەتىندە قىتاي بيلىگى ەلدە قىزمەت ەتىپ جاتقان وڭتۇستىك كورەيانىڭ ونداعان ساۋدا الاڭدارىن جاپتى.
ا ق ش- تاعى كەزدەسۋدە مۇنىڭ بارلىعى دا ءسوز بولماق. ترامپتىڭ «قىتايمەن كەلىسسوز كۇردەلى بولادى» دەپ وتىرعانىنىڭ سىرى وسى. قالاي ايتقاندا دا، وڭتۇستىك كورەيا ا ق ش- تىڭ شىعىستاعى ەڭ جاقىن وداقتاسى ەمەس پە؟
...ۋاقىتىن كۇتەيىك. ءبىراق اينالاسىنان، ءتىپتى امەريكادان ىعايىن دەپ وتىرعان كيم چەن ىن جوق. قازىر سولتۇستىكتەگى جاس ديكتاتوردىڭ ەل الدىنداعى ەرەڭ ەڭبەگىن وعان ەرىكسىز مويىنۇسىنعان حالقى وسى اپتانىڭ باسىنان بەرى اسىرا ماداقتاپ، مەرەكەلەپ جاتىر...
بەرىك بەيسەن ۇلى
«ايقىن»
