جەر اتموسفەراسىنان ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ الىپ قۋاتى تابىلدى
بۇل تۋرالى Science Alert حابارلايدى.
ولاردان الىپ ەلەكتر الاڭى ءتۇزىلىپ، يونوسفەرادا جايىلعان. 1908 -جىلى نورۆەگ عالىمى كريستيان بيركەلاند كۇن جەلى مەن جەردىڭ ماگنيتتىك ايماعى تۇيىسكەن كەزدە ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ الىپ قۋاتى پايدا بولاتىنىن ايتقان. پوليارلى ساۋلەنىڭ پايدا بولۋىنا جاۋاپتى بولىپ تابىلاتىن 80-100 شاقىرىم بيىكتىكتە ورنالاسقان بيركەلاند توگىنىڭ راستىعى 1970 -جىلدارى ناقتىلانا تۇسكەن ەدى.
الىنعان مالىمەتتەردى ءۇش بىردەي سپۋتنيكپەن زەرتتەپ، الىپ ەلەكتر الاڭىنا تاپ بولعان. بۇل الاڭ دىبىستان دا جىلدام جىلدامدىققا يە پلازمالار تولقىنىن تۋدىرادى. عالىمدار مۇنداي جۇيە جەردىڭ ىشكى يادروسىندا دا بار دەپ ەسەپتەيدى. ەۆروپالىق Swarm عارىش اپپاراتى الياسكانىڭ استىندا 3 مىڭ شاقىرىم تەرەڭدىكتەن بالقىعان تەمىر وزەنىن تاۋىپ العان. سوڭعى 20 جىلدىقتا بۇل تولقىننىڭ جىلدامدىعى ءۇش ەسە جوعارى كوتەرىلىپتى.
