سارايشىق قالاسى كونسەرۆاتسيالانادى - مينيستر مۇحامەدي ۇلى
دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.
«بۇل پروبلەمالارعا ءبىز بىلىكتى شەتەلدىك جانە وتاندىق عالىمداردىڭ نازارىن اۋدارتۋىمىز كەرەك. ءسويتىپ، ۇتىمدى بىرلەسكەن شەشىمدەر قابىلداعانىمىز ءجون.
جالپى العاندا، قالانى ساقتاۋعا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدار، عالىمدار مەن وزگە دە مۇددەلى تاراپتار قالاشىققا قاتىستى كۇردەلى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ شەشۋگە اتسالىسۋى قاجەت. ماسەلەن، جايىق وزەنىنىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ، ارحەولوگيالىق قازبا جۇمىستارىن جالعاستىرۋ، وسىدان كەيىن قالاشىقتا كونسەرۆاتسيالاۋ جۇمىستارىنا بارلىق رەسۋرستاردى جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك»، - دەدى مۇحامەدي ۇلى بۇگىن استاناداعى حالىقارالىق كونفەرەنسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا، سارايشىق قالاشىعىنىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن كونە مۇرامىزدى اشىق اسپان استىنداعى مۋزەيگە اينالدىرىپ، ءوڭىردىڭ تۋريستىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا كۇش سالعانىمىز ءجون. سونداي- اق، وبلىستىق «حان وردالى سارايشىق» مۋزەي- قورىعىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرىپ، ەكسپوزيتسياسىن كەڭەيتكەنىمىز ابزال.
«ءوز كەزەگىندە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى 2015 -جىلى «سارايشىق» قالاشىعىنىڭ ارحەولوگيالىق ەسكەرتكىشتەرىن رەستاۆراتسيالاۋ جانە كونسەرۆاتسيالاۋ جۇمىستارىنىڭ جوبالاۋ- سمەتالىق جۇمىستارىن ازىرلەسە، 2017 -جىلى قالاشىقتى كونسەرۆاتسيالاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى الداعى جىلدارى دا جالعاستىرامىز»، - دەپ اتاپ كورسەتتى مۇحامەدي ۇلى.
ايتا كەتەيىك، سارايشىق قالاشىعى 100 گ ا كولەمى بار، XIII- XVI ع ع. جاتادى. جايىق وزەنىنىڭ وڭ جاق جاعالاۋىندا، اتىراۋ قالاسىنان 55 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەر ناتيجەسىندە سارايشىقتان شىعىس پەن باتىستىڭ ورتاعاسىرلىق وركەنيەتتى ورتالىقتارمەن ساۋدا- ەكونوميكالىق جانە مادەني بايلانىسى تۋرالى اقپارات بەرەتىن جانە التىن وردا ءداۋىرىنىڭ قالالىق مادەنيەتىنىڭ باي ماتەريالدارى تابىلدى. «حان» قوعامدىق قۇرىلىسىنىڭ ارحيتەكتۋرالىق ورنالاسۋىنىڭ كەزەڭدەرىنە زەرتتەۋ جۇرگىزىلدى. زەرتتەۋ بارىسىندا «حاننىڭ» سالۋ ەرەكشەلىكتەرى انىقتالدى. سونىمەن بىرگە، وتكەن ماۋسىمدا بەس قۇرىلىس كەزەڭىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك الىندى.
ارحەولوگيالىق زەرتتەۋ بارىسىندا قالاشىقتا نۋميزماتيكالىق ماتەريالداردان باسقا قالالىقتاردىڭ كوپتەگەن كۇندەلىكتى قولدانىس زاتتارى تابىلدى: قىشتان جاسالعان زاتتار (قۇمان، قۇمشى، شىعىر، قۇمىرالار، كوزەلەر، شىراقتار، تۇبەكتەر، كەسە، پيالا) وسىمدىكتەر مەن زوومورفتى ورنەكتەر جانە ءتۇرلى اراب شريفتىمەن، سونىمەن بىرگە، تراپەزۋندىق جانە قىرىم امفورالارىنى بولشەكتەرى، قىتاي فارفورىنان جاسالعان تاباقتىڭ بولىكتەرىمەن بەزەندىرىلگەن. قازبالار بارىسىندا كوپتەگەن سۇيەكتەن، تەمىر مەن قولادان جاسالعان بۇيىمدار كەزدەسەدى. ودان باسقا، ورتاعاسىرلىق مونشانىڭ قالدىعى تابىلىپ، زەرتتەلدى. سارايشىقتا سالتاناتتى ساۋلەتتى سارايلار، كەرۋەن- سارايلار، مونشالار، مەشىت- مەدرەسەلەر جانە باسقا دا عالامات عيماراتتار سالىنعان. ولاردى اتاقتى ساۋلەت ونەرى مەكتەپتەرىنەن وتكەن دارىندى شەبەرلەر تۇرعىزعان قالانىڭ وتە تاماشا جوبالانىپ سالىنعان ءتۇزۋ دە كەڭ كوشەلەرى مەن الاڭدارى بولعان. قالانىڭ كەلبەتىنەن شىعىستىڭ اسەرى ايرىقشا بايقالدى.
قازىرگى تاڭدا تابيعي- كليماتتىق مەن انتروپوگەندىك فاكتورلاردىڭ اسەرىنەن سارايشىق قالاشىعىنىڭ جاعدايى مينيسترلىك، اكىمدىك، قوعام مەن عالىمدار تاراپىنان الاڭداۋشىلىق تۋعىزۋدا. ەسكەرتكىشتىڭ قۇجاتىنا سايكەس، ونىڭ اۋدانى 100 گ ا. قۇرايدى، الايدا ەسكەرتكىشتىڭ اۋماعى جايىق وزەنى شايۋىنىڭ اسەرىنەن جىلدان جىلعا ازايىپ كەلەدى. قازىرگى تاڭدا قالاشىقتىڭ باسىم بولىگى جايىق وزەنىنىڭ اسەرىنەن بۇزىلعان.
اۆتور: ارمان اسقاروۆ
