ەسبول نۇراحمەت. «جازۋشىنىڭ ءولىمى» - نوۆەللا
ءيت بايلاسا تۇرعىسىز، اينالاسى بىرسىپ ساسىپ جاتاتىن، وڭكەي جاتاعان ۇيلەر مەن ءار ءتۇرلى شۋلى سەحتار قاتار- قاتار تىزىلگەن قالانىڭ ەڭ ءبىر لاس جەرىنە ورنالاسقان بۇل اۋلا تۇرعىندارىنىڭ ەشبىرىندە كەيىپ- كەسپىر جوق. ءبارى كەدەي، جارلى، جەتىم مەن جەسىر. كەيدە مۇندا قايرىمدىلىق قورلارىنان ادامدار كەلىپ، كومەك بۇيىمدار سىيلاعان بولادى. سونداعى اكەلەتىندەرى ۇساق- تۇيەك، ۇن- شايدىڭ اينالاسىنداعى زاتتار. دەگەنمەن كەيبىر ادامداردىڭ كۇيىنىڭ ناشارلىعى سونشا، وسى دۇنيەنىڭ ءوزىن مول ولجا كورەدى، بىرنەشە كۇندىك تالعاجاۋ قىلعانعا جاراسا، مارە- سارە بولىپ قالادى. وندايدا وسىنداي بىردەڭە اكەلگەن ادامدار دا وزىنشە ءماز بولىپ، قۋانىپ قايتادى.
ال جازۋشىنىڭ جايىنا كەلسەك، ول وزگە تۇرعىنداردان ءسال بولەكشە. ۇنەمى ۇزىن پالتو، تىك جاعالى اق كويلەك، قىرلى شالبار كيىپ، قارا كۇرەڭدەپ تۇراتىن ەسكى اۋلانىڭ جالعىز پەرىشتەسىندەي بوپ جۇرەدى. ونىڭ وزىندە سان قۇبىلتىپ، نەشە ءتۇرلى كيىنگەنىن كورگەن جۇرت جوق، كيە- كيە پالتوسى تۇتەلەنگەن، جۋا- جۋا اق كويلەك سارعايعان. مىجىرايعان قارا ەتىكتىڭ كۇندە مايلانىپ، سىلاناتىنى ءبىر قاراعاننان- اق بايقالىپ تۇر. ۇزىن شاشى جەلكەسىن جاۋىپ، جەل ءۇپ ەتسە- اق دۋدىراي جونەلەدى. وندا شاشىن قولىمەن سالالاپ، باسىن ءبىر شۇلعىپ جىبەرىپ كەتىپ بارا جاتادى. ۇڭگىر سەكىلدى قاراڭعى كوريدورلارعا سۇڭگىپ كەتىپ، اندا- سوندا عانا ءبىر كورىنىپ جۇرەتىن اۋلا تۇرعىندارى ءبىر- بىرىمەن ونشا تانىس تا ەمەس. ءبىراق جۇرتتان وزگەشە بولعان سوڭ با، جازۋشى جىگىت تۋرالى ءبارى بىلەدى.
- ۇيىندە ءبىر ۇيمە كىتابىنان باسقا تۇك جوق ەكەن، - دەپ ونى دا وسەككە قوسىپ ۇلگەرگەن.
- وتىرىك شىرتيىپ جۇرەتىن سەكىلدى عوي، بۇل بەيشارا دا جۇمىس تاپپاي قاڭعىپ جۇرگەن بىرەۋ ەكەن عوي...
- ءوزىنىڭ تۋىس- تۋعانى دا جوق- اۋ دەيمىن، كەلىپ- كەتكەن ادام كورمەيسىڭ.. .
- انا تۇرىمەن مىنانداي جەرگە ەشكىمدى ەرتىپ اكەلمەيتىن شىعار، شىكىرەيىپ، جاقسى كورىنگىسى كەلەدى دا...
- تۋىستان قاشىپ جۇرگەن بىرەۋ مە، ابدەن قارىزعا باتىپ.. .
- كىم ءبىلسىن؟
جازۋشى تۋرالى وسىدان وزگە اقپارات بىلگەن جان جوق، ونىڭ ءوزى قۇر قيسىن مەن داقپىرتقا تولى.
جازۋشى بۇل اۋلاعا كۇزدىڭ باسىندا كەلىپ ورنىققان، جارتى جىلعا جۋىق ۋاقىت بولسا دا كورشىلەرىمەن ءىش تارتىپ سويلەسكەن ەمەس. سوندىقتان ءوزى دە قۇپيا كۇيىندە قالا بەردى. تەك قوجايىن عانا ونىڭ تۇراقتى جۇمىسى جوق ەكەنىن، بىردە انا جەردە، بىردە مىنا جەردە ىستەپ جۇرەتىنىن بىلەدى. پاتەر اقىسىن دا كەيدە ءبىر كۇن، كەيدە ەكى اپتاعا دەيىن سوزدىرىپ، ارەڭ تاۋىپ بەرىپ ءجۇردى.
قىستىڭ قاقاعان ايازدى كۇندەرىنىڭ بىرىندە جازۋشىنىڭ ۇيىنە جەدەل جاردەم كەلدى. قاتتى اۋىرىپ قالعان بولسا كەرەك، بىردەن بولنيتساعا اكەتتى. ەكى كۇننەن سوڭ ءوز اياعىمەن قايتىپ كەلدى، جازىلعان شىعار، جاقسى بوپتى دەستى جۇرت. ءبىراق كۇن ارالاتىن ءبىر دارىگەر كەلىپ- كەتىپ ءجۇردى. وسىدان كەيىن جازۋشى ۇيىنەن كوپ شىقپايتىن بولدى. كەيدە ءتۇننىڭ ءبىر ۋاعىنا دەيىن شامى جانىپ تۇرادى. قوجايىنعا ءبىر نارسە جازىپ جاتقانىن، ونى بىتىرسە مول اقشاعا يە بولاتىنىن ايتىپتى. «سوندىقتان كەلەسى ايدىڭ پاتەر اقىسىن تۋرا ون كۇن كەشىكتىرىپ بەرەمىن، الاڭ بولماڭىز» دەپ كوڭىلىن ورنىقتىرىپتى. ءتورت- بەس كۇندە ءبىر كەلەتىن دارىگەر تۋرالى دا سۇراعان، وندا ول «ءسال اۋىرىپ ءجۇرمىن، دارىگەر دەنساۋلىعىمدى تەكسەرىپ تۇرادى» دەگەن جەكەلىك دارىگەرى سەكىلدى قىلىپ.
قوجايىن كوڭىلى قالاسا، مۇنداي اقپاراتتاردى تۇرعىندارمەن ءبولىسىپ، اڭگىمە-ءدۇر قۇراتىن. ءبىر جاعى جانى جابىرقاۋ، ەڭسەسى تۇسىڭكى، كۇن- كورىستىڭ ۇددەسىنەن دە شىعا الماي جۇرگەن بەيشارالاردى ايايدى، رەتى كەلگەندە بارىنە دە كەڭشىلىك جاساپ تۇرادى. ال باسقا كەزدەردە سىقپىرتا بوقتاپ، جەر- جەبىرلەرىنە دە جەتەتىن. سوندا دا جازۋشى جىگىتپەن جارىتىپ اڭگىمەلەسە دە، بالاعاتتاي دا العان جوق. قوجايىننىڭ ويىنشا جازۋشى ءوزىن ەليتالىق توپتىڭ ادامىنداي سەزىنەدى، سونىسىمەن قوسا ءبىلىمى مەن تالانتى دا بار سەكىلدى، تەك جولى بولماي قالعان. ونىڭ ۇستىنە تەك قازاق ءتىلىن عانا جوعارى دەڭگەيدە مەڭگەرىپتى، مىنا زاماندا ول كىمگە كەرەك؟ وزىنشە پاتريوت پا، سونداي بىردەڭەسى بار. مىناۋ ساۋسىلداپ جۇرگەن ءبىر توپ جالقاۋدان ايىرماشىلىعى سول عانا.
ءوستىپ تىرشىلىك ابدەن جۇنجىتكەن مىناۋ جابىرقاۋ اۋلانىڭ ءومىرى ءوز مانەرىمەن جىلجىپ جاتقان. جازۋشىنىڭ پاتەر اقىسىن تولەيمىن دەگەن مەرزىمدى ون كۇنىنەن ءۇش كۇن اسىپ كەتكەندە، كۇندە ەسىك قاعىپ، اتىن اتاپ جارتى ساعات ايعايلاعاننان ابدەن شارشاعان قوجايىن جىگىتتىڭ جەتى اتاسىن جەزدەي قاقتاپ، ەسىكتى بۇزىپ كىردى. كىردى دە كىدىرىپ قالدى. وڭ جاق بۇرىشتاعى تەمىر توسەكتىڭ ۇستىندە جازۋشى قيمىلسىز جاتىر. ءۇي ءىشىن ءبىر وزگەشە ءيىس كەرنەپتى. سويتسە بولمەنىڭ تابيعي كۇلىمىس يىسىنە ەندى ولىك ءيىسى قوسىلعان ەكەن. جىگىت كوزى ادىرايا اشىلىپ كوككە قاراپ، ءوڭى بوزارىپ، ۇزىن شاشى جاستىقتى كومىپ شالقاسىنان جاتقان كۇيى ءولىپ قالىپتى. ءبىر قولى توسەكتەن سالبىراپ شىعىپ جاتىر. باسىنىڭ تۇسىندا جاستىق ۇستىندە دۋدىراپ ىلعي 10 مىڭ تەڭگەلىك كوك قاعازدار ءۇيىلىپ قالىپتى. بەيبەرەكەت جينالعان كىتاپتاردىڭ ۇستىندە دە ءبىر بۋما اقشا جاتىر.
قوجايىن نە ىستەرىن بىلمەي ابدىراپ قالدى دا، تەز ەسىن جيىپ پوليتسيانى شاقىردى، سوسىن دارىگەر، بىرنەشە جاقىن دوستارى جەتتى، ءوستىپ-ءوستىپ ءبىراز ادام جينالىپ قالدى. سويتسە، جىگىت قاتتى اۋىرىپتى، ءبىراق ەمدەلۋگە اقشاسى بولماپتى، دارىگەرگە ەڭبەگىڭدى اقشا تۇسكەندە تولەيمىن دەپ، كەلىپ كورىپ تۇرۋىن ءوتىنىپتى. جىگىتتىڭ جاعدايىن كورىپ، ءبىر جاعىنان جانى اشىپ دارىگەر دە كەلىسىپتى. وتكەن جولى، بەس كۇن بۇرىن كەلگەندە قاتتى ناشارلاپ وتىر ەكەن، ءبىر ءدارىنى جازىپ بەرىپ، قالاي دا ساتىپ الىپ ءىش دەپ قاداپ تاپسىرىپ كەتىپتى. دارىگەردىڭ ايتۋىنا قارعاندا «كىسى ولەتىندەي اۋىرۋ ەمەس ەدى، تەك سول ءدارىنى ساتىپ الىپ ىشكەندە ءسال دە بولسا سەبى بولار ەدى، ءجوندى تاماق تا ىشپەيدى ەكەن، ەندى مىنە اقشا بولىپ تۇرىپ، ەشتەڭە ىستەي الماعانىن كورمەيسىڭ بە؟» دەيدى.
سول كۇنى-اق جىگىتتىڭ جاقىن تۋىستارى، الىس اۋىلداعى اتا-اناسى كەلدى. بولمەدەگى ءار جەرگە ءبولىنىپ قويىلعان اقشانى تۇگەندەپ ساناعاندا شىققان ءبىر ميلليون تەڭگە - جاقىندا عانا ءبىر بايدىڭ ءومىر- بايانىن جازىپ بەرىپ، سودان العان ەڭبەك اقىسى ەكەنىن جاقىن دوستارىنىڭ ءبىرى ايتتى. دارىگەر مەن قوجايىن اقشانىڭ وزدەرىنە تيەسىلىسىن ساناپ الىپ، قالعانىن اتا- اناسىنىڭ قولىنا ۇستاتتى. كىرگەننەن اڭىراپ، بالاسىن ۇزاق جوقتاپ جىلاعان اتا- اناسى جىگىتتىڭ سۇيەگىن الىپ، اۋىلعا قايتتى.
سۇيەكتى اكەتەر كەزدە، قالاداعى بىلدەي ءبىر گازەتتىڭ باس رەداكتورى بىرنەشە قىزمەتكەرىمەن بىرگە كەلىپ، قاتتى قايعىرعان سىڭاي تانىتتى. قىمبات كوستيۋم كيگەن، قارنى دوڭگەلەنگەن جىلتىر بەتتى رەداكتور «ەندى عانا جارقىراپ كەلە جاتىر ەدى، وبال بولدى. بۇل جوعالتۋ - ۇلكەن جوعالتۋ» دەدى. جۇرت جازۋشى جىگىتتى وسىلاي شىعارىپ سالدى.
كەيىن وسى گازەتتەن كەلگەن جۋرناليستەردىڭ ءبىرى بۇل اۋلا تۋرالى ۇلكەن ءبىر ماقالا جازىپتى. ونى اۋلا تۇرعىندارى تۇگەل وقىدى، ونىڭ ءوزى ءبىرازعا دەيىن ءتاۋىر اڭگىمە بولدى. وسىدان كەيىن، مۇندا قايرىمدىلىق قورلارىنان كەلۋشىلەر دە كوبەيە ءتۇستى.
ەسبول نۇراحمەت، ۇلت پورتالى
