ءابىش كەكىلبايەۆ تۋرالى ايشىقتى ويلار

نۇر- سۇلتان. قازاقپارات - قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى، قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى، قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيگى، كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءابىش كەكىلبايەۆ تۋرالى بىلمەيتىن قازاق كەمدە- كەم. بۇگىن نازارلارىڭىزعا جازۋشى تۋرالى ايتىلعان ورامدى ويلار توپتاماسىن ۇسىنامىز.

***

ءابىش - قىرى مول ءىرى دارىن. ول سىنشى، جازۋشى، پۋبليتسيست، تاريحشى، ساياساتكەر، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى، سونىمەن قاتار ورىس، قازاق تىلىندە كوسىلە سويلەيتىن وزگەشە شەشەن ادام. بۇلاردىڭ ءارقايسىسى جەكە- جەكە ءبىر- ءبىر ازاماتتىڭ ابىرويىن اسىرار قاسيەتتەر عوي. ال، ءبىر ءابىشتىڭ بويىندا توقايلاسۋى ارقىلى ونى جيىرماسىنشى عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنداعى قازاق توپىراعىنداعى ءىرى تۇلعاعا اينالدىردى.

مارال ىسقاقبايەۆ

***

نامىس پەن نارتاۋەكەلدى جالاۋ ەتىپ، جاپ- جاس شاعىنىڭ وزىندە- اق ادامزاتتىق اقىل- وي الىپتارىنىڭ ارعى- بەرگى ءبىلىم قورىن تۇبىنە جەتە تۇگەل يگەرۋى، ونىڭ ۇستىنە، قۇداي بەرگەن دارىن- قابىلەتى ارقاسىندا ۇستازى اۋەزوۆتىڭ ءىلتيپات- ىقىلاسىن اۋدارعان كەكىلبايەۆ - سۋرەتكەردىڭ ءاپ دەگەننەن- اق ءوز شىعارمالارىنا ەل تاعدىرىن، جەر تاعدىرىن، حالىق بەينەسىن التىن ارقاۋ، اسىل وزەك- جەلى ەتكەنىنە، ءتىپتى دە، تاڭدانۋعا بولماس. ءوز تۇيسىنۋىمشە، وسى تۇرعىدا ول ۇلتتىق ادەبيەتتەگى سيرەك قۇبىلىس قانا ەمەس، الەمدىك دەڭگەيدەگى تولستوي، شەكسپير سىندى تيتاندارمەن ۇندەس تە رۋحتاس دەپ ويلايمىن.

ەسەنباي دۇيسەنباي ۇلى

***

ءابىش كەكىلبايەۆ... XX عاسىرداعى قازاق قاۋىمىنىڭ، تۇركى الەمىنىڭ زاڭعار جازۋشىسى، كەشەگى مۇحتار، ءسابيت، عابيت سياقتى الدىڭعى تولقىن اعالارىمىزدىڭ مۇراگەرلەرىنىڭ ءبىرى، بۇل كۇنگى قازاق ادەبيەتىنىڭ تۋىن ۇستاۋشىلاردىڭ ءبىرى، ءبىرى بولسا بىرەگەيى.

ماناش قوزىبايەۆ

***

كەكىلبايەۆ دارىنى مەيلىنشە عيبراتتى دارىن. ونىڭ كەڭىستىگىنىڭ وزىنەن ۇعىمتال كوكىرەك پەن ءجىتى كوز ادۋىن ونەردىڭ مىنەزىن كورەدى.

اسقار سۇلەيمەنوۆ

***

تاريحقا ارنالعان شىعارمالاردى جازۋدىڭ تەك كومپوزيتسيالىق قۇرىلىسى، سيۋجەتتىك مازمۇنى، تاريحي رەاليلەردىڭ كورىنىسى جاعىنان عانا ەمەس، تىلدىك- ستيلدىك سيپاتى جاعىنان دا ءار الۋان بولىپ كەلەتىندىگىن جانە بۇنداي جوعارى ساتىعا قازاق كوركەم ادەبيەتىنىڭ دە جەتكەندىگىن ءا. كەكىلبايەۆتىڭ شىعارماشىلىعى انىق كورسەتەدى.

رابيعا سىزدىقوۆا

***

ⅩⅩ عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستالعان ۇلتتىق ادەبيەتتەگى جاڭا ءداۋىردى ەسكە الساق، «ءابىش شىڭى» وسىلاردىڭ ءداپ ورتاسىندا، بيىككە سامعاپ، قول جەتپەيتىن وردە تۇرعانىن بۇگىن ءارقايسىسىمىز- اق مويىندايمىز.

سەرىك قيرابايەۆ

***

جازۋشىنىڭ تىلىندە دە، دىلىندە دە ءمىن جوق. قاشاندا سەرگەك، قاشاندا سەزىمتال، بايگەنىڭ الدىنان عانا كەلەتىن تۇلپارلارعا ۇقساتام مەن ءابىشتى. ال، اسپانعا قاراسام ونىڭ جۇلدىزىن وڭاي تانيمىن. ونىڭ جۇلدىزى سول اۋەزوۆ، سول شولوحوۆ، سول ايتماتوۆ، سول نۇرپەيىسوۆ جۇلدىزدارىمەن قاتار تۇر. ول دا جارىق جۇلدىز، ماڭگى جاناتىن جۇلدىز.

تۇمانباي مولداعاليەۆ

***

ءا. كەكىلبايەۆتىڭ كوركەمدىك پاليتراسىنىڭ قۋاتى مەن قاسيەتى دە وسىندا - ول ەجەلگى اڭىز- اڭگىمەلەردى بۇگىنگى كۇننىڭ ەلەگىنەن وتكىزىپ، تاريحي- فيلوسوفيالىق تۇرعىدان ەكشەپ وتىرادى، سول اڭىز- اڭگىمەلەردەن كۇللى ادام بالاسىنا ورتاق ادامشىلىق تامىرلاردى تاۋىپ وتىرادى. وتكەن كۇندەر شىندىعىنا بۇگىنگى كۇننىڭ جارىق ساۋلەسىن تۇسىرەدى. كەكىلبايەۆتىڭ سۋرەتكەر رەتىندەگى ەرەكشەلىگىنىڭ بىر پاراسىن وسى توڭىرەكتەن ىزدەۋىمىز كەرەك.

گەرولد بەلگەر

***

قازىرگى قازاق ادەبيەتىندە ۇلى سۋرەتكەر ءابىش كەكىلبايەۆ بىرەۋ- اق! مۇنى ونىڭ قالامداس اعالارى مەن زامانداستارى ەرەكشە اتاپ ايتادى. شىندىعىندا دا سولاي! بۇگىنگى تاۋەلسىز قازاق ادەبيەتىندە ۇلى سۋرەتكەر ءابىش كەكىلباي ۇلى بىرەۋ- اق! مۇنى ونىڭ قالامداس ىنىلەرى ەرەكشە مەنشىكتەپ، ەرەكشە تەلىپ ايتادى. اقيقاتىندا وسىلاي! ەجەلدەن ءبىرتۇتاس قازاق ادەبيەتىنىڭ ارعى- بەرگى نەمەسە كەلەشەكتەگى تاريحىن الساق تا، ۇلى سۋرەتكەر ءابىش كەكىلباي ۇلى ءبارىبىر بىرەۋ- اق! مۇنى وزدەرىنەن بۇرىنعىلاردىڭ بارىنەن اسىپ تۋعان بولاشاقتاعى قالامداستارى ايتاتىن بولادى. تاريح تاعىلىمى ءارقاشان وسىلايشا عوي. سونىمەن، ۇلى سۋرەتكەر ءابىش كەكىلباي ۇلى بىرەۋ- اق!

سايلاۋبەك جۇمابەك

massaget.kz