قارالى دياگنوز

استانا. قازاقپارات - مۇسىلمان جۇرتى «سوڭعى دەمىڭ ۇزىلەردە ءتىلىڭدى كاليماعا كەلتىرسەڭ، شىبىن جانىڭ ءسوزسىز پەيىشكە بارادى» دەپ سەنەدى.

سەبەبى، حاديستە سولاي دەلىنگەن. ايتقانعا وڭاي بولعانىمەن، شىن ومىردە كاليما ايتىپ، جان تاپسىرۋ وڭاي ەمەس.

سەبەبى، پەندە پاقىر شالقىپ تۇرعان شاعىندا سوڭعى سەكۋندتار تۋرالى تولعانا بەرمەيدى. باسقانى بىلاي قويعاندا، دايىندىققا قاراتپايتىن اياقاستى اپاتتار دا كوبەيدى ءقازىر.

سىرقات سوزىلمالى بولىپ، توسەكتە جاتىپ اقىرىنداپ جان تاپسىراتىن اۋرۋعا شالدىقسا دا، اقىرعا دايىندىق مىقتى ەمەس. ادەتتە ءبىر كىسى ەمى جوق كەسەلگە شالدىقسا، اعايىن- تۋىسى ونىڭ اۋرۋىن بارىنشا جاسىرىپ، بىلدىرتپەۋگە تىرىسادى. ەمدەلىپ جازىلۋعا مۇمكىندىك جوق ەكەنىن كورىپ، ءبىلىپ وتىرسا دا: «سونداي ءقاۋىپتى ەمەس. ەمدەلسەڭىز، جاقسى بولاسىز»، - دەپ وتىرىكپەن ۋاقىتتى سوزا بەرەدى.

اۋرۋ ابدەن اسقىنىپ، مەرەز اقىل- ەستى تۇبەگەيلى جەڭگەن كەزدە ءعارىپ جانمەن تىلدەسۋ مۇمكىن بولماي قالادى. ەڭ وكىنىشتىسى، وسى كەزدە عانا تۋىستارى مولدا شاقىرتىپ، اۋرۋعا دەم سالدىرىپ، كاليما ايتقىزۋعا ارەكەت ەتكەن بولادى. ءبىراق وسى ءادىس قاي تاراپتان قاراساڭىز دا، كوڭىلگە قونىمسىز. سەبەبى، كاليمانى ساناڭ ساۋ كەزدە ءوزىڭ قايتالاپ وتىرعان جاقسى ەمەس پە؟

سوندىقتان ەمى جوق مەرەزگە شالدىققان كىسىگە ۋاقىتىنىڭ ولشەۋلى ەكەندىگىن الدىن الا جاسىرماي ەستىرتۋ دۇرىس سياقتى كورىنەدى. بۇل «ەستىرتۋدىڭ» ءوزى - وتە كۇردەلى ءھام داۋلى ماسەلە. بۇل پروبلەمانى مەديتسينادا كۇنى بۇگىنگە دەيىن تالقىلاپ جاتىر. ساناۋلى عانا اي، كۇندەرى قالعان ءعارىپ جانعا سۋىق دياگنوزىن دەر شاعىندا ەستىرتۋ كەرەك پە، جوق پا؟

مەديتسينا عىلىمى زايىرلى باعىتقا تۇسكەلى «قارالى دياگنوزدى پاتسيەنتكە ەستىرتپەۋ كەرەك» دەپ شەشكەن. قازىر، كەرىسىنشە، كەيبىر ەلدەردىڭ دارىگەرلەرى ەكىگە جارىلىپ، بىرەۋى: «ەستىرتۋ كەرەك»، - دەسە، ەكىنشىسى: «جوق، جاسىرۋ كەرەك»، - دەپ تالاسادى. وسى عىلىمنىڭ اتاسى سانالاتىن گيپپوكراتتىڭ ءوزى: «اقىلدى كەڭەستەرمەن جانە شىنايى ماحابباتپەن سىرقات كىسىنىڭ جان دۇنيەسىن باۋراپ ال. ەڭ باستىسى، وعان ءتونىپ تۇرعان قاۋىپتى بارىنشا بىلدىرمەۋگە تىرىس»، - دەپتى. بۇل كوزقاراس بويىنشا اۋرۋ ادام ەشتەمەگە الاڭداماي، دارىگەر نە ايتسا، سونى ىستەپ جاتا بەرۋى كەرەك. سوندا وعان ەم- دومدى باتىل جاساپ، تەزىرەك ساۋىقتىرىپ الۋ وڭاي بولادى.

ءتىپتى ⅩⅩ عاسىردا ادام جانىنىڭ بىلگىرى سانالىپ، پسيحولوگيادا جاڭالىق اشقان زيگمۋند فرەيدتىڭ ءوزى بۇل سىناقتان وتە الماپتى. دارىگەر وعان راكپەن اۋىراتىنىن ەستىرتكەندە، ول: «بۇل تۋرالى ماعان اشىق ايتۋعا سىزگە كىم قۇقىق بەردى؟ » - دەپ شاتىناپ شىعا كەلىپتى.

 وسىنداي مىسالدارعا سۇيەنەتىندەر اۋرۋدىڭ ساناسىن بيلەپ الاتىن ۇرەي مەن قورقىنىش، ەمدەۋ جۇمىستارىنا كەدەرگى كەلتىرەدى دەپ نىق سەنەدى. ءتىپتى دياگنوزىن ەستىگەن سوڭ ومىردەن ءۇمىتى ءۇزىلىپ، وزىنە ءوزى قول جۇمساعان فاكتىلەر دە كەزدەسكەن. ەندى بىرەۋلەر ەم قومبايتىنىن بىلگەن سوڭ، ەشقانداي ءدارى ىشپەستەن، توسەگىندە سۇلىق ءتۇسىپ جاتىپ الادى. ءومىر بولعان سوڭ ءبارى دە بولادى. كەيبىر كەزدەرى دارىگەرلەر دياگنوزدى قاتە قويعان. سونىڭ كەسىرىنەن سىرقات جاندار قاتتى كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ، جازىلىپ كەتۋگە مۇمكىندىگى بولا تۇرا ومىردەن ەرتە تۇڭىلگەن. وسى سەكىلدى فاكتىلەردى كولدەنەڭ تارتا وتىرىپ، ەۋروپا مەديتسيناسىندا اۋرۋىن ايتپاي ەمدەۋ دەگەن ءداستۇر قالىپتاسادى. ءبىراق دياگنوزدى ەستىرتپەي ەمدەي بەرۋ ونىڭ مىندەتى ەمەس، قۇقىعى بولىپ سانالادى. ياعني، كەسەل كىسى قايتقانشا دوكتور وعان جالعان ەم- دوم جاساپ وتىرا بەرەدى. اۋرۋ ادام ءوزىنىڭ حال- احۋالى تۋرالى قانشا بىلگىسى كەلسە دە:

«قايتەسىڭ نە بوپ جاتقانىن؟ ايتقاندى ىستەپ، بەرىلگەن ءدارىنى ۋاقىتىلى ءىشىپ جاتا بەرسەيشى»، - دەي سالادى. ءبىراق كوپ جاعدايدا پاتسيەنت جاعدايىنىڭ مۇشكىل ەكەنىن سەزىپ قويادى. نە بولماسا ءوز اۋرۋىن ءوزى وقىپ، زەرتتەپ ءبىلىپ الادى. دوكتور پالاتاعا كىرىپ شىققان سايىن ونىڭ ءاربىر ءجۇرىس-تۇرىسىنان سەكەم الىپ، ول نە ايتسا دا، سەنبەي كۇماندانىپ جاتادى. كوڭىلىن كۇمان تورلاعان سايىن ول ەشكىمگە سەنبەيتىن، بۇيىعى كىسىگە اينالىپ، كوڭىل كۇيى تەز بۇزىلعىش بولادى.

س س س ر كەزىندە بۇل پروبلەمانىڭ ەتيكالىق جاعىنا مۇلدە ءمان بەرىلمەيتىن. ول كەزدە اۋرۋ ادامدى الداي سالۋ قالىپتى نارسە ەدى. اسىرەسە، بومبالاردى سىناقتان وتكىزگەن سوڭ، قاۋىپتى قارۋدىڭ قۇرباندارىنا جالعان دياگنوز قويىپ، تۋما-تۋىستارىنا وتىرىك جازىلعان «اۋرۋ تاريحىن» كورسەتىپ، قولدارىنا جالعان انىقتامالاردى ۇستاتا سالاتىن. جالپى ول كەزدە ەلدىڭ ءبارى جاپپاي اتەيزممەن ۋلانعاندىقتان، كۇمانسىز اجال شاقىراتىن اۋرۋلاردىڭ اتىن ەستۋدەن ادامدار قاتتى قورقاتىن. ول كەزدەگى ينتەلليگەنت ادامدار ءۇشىن توسەكتە جاتىپ، قاتەرلى دياگنوزدى ەستىگەننەن ارتىق قورقىنىش بولماعان شىعار، ءسىرا؟ ! سوندىقتان سوۆەتتىك مەديكتەر «ولگەن سوڭ ءومىر جوق، ءبارى ءبىتتى» دەپ سانايتىن ادامداردى ەڭ سوڭعى ساتكە دەيىن الداپ، و دۇنيەگە دايىندىقسىز شىعارىپ سالاتىن.

دەسەك تە، الەمدىك مەديتسينا 1950 -جىلداردان باستاپ بۇل ماسەلەگە باسقاشا قاراي باستادى. ءقازىر ەۋروپانىڭ دامىعان ەلدەرى مەن سولتۇستىك امەريكادا ەشكىمدى دە قۇپيا جاعدايدا ەمدەي المايسىز. قابىلدانعان ستاندارتتار بويىنشا پاتسيەنت ءوزىنىڭ اۋرۋى تۋرالى بارلىق اقپاراتپەن دەر كەزىندە تانىسۋعا قۇقىعى بار. نە ءدارى ءىشىپ جاتىر، قانداي دياگنوز قويىلدى، نەندەي جولمەن ەمدەيدى، ونىڭ ارتى نەگە اپارىپ سوعادى - سونىڭ ءبارىن ءوزى دە باقىلاپ وتىرادى.

مۇنداي تىڭ تاسىلگە كوپتەگەن وقيعالار اسەر ەتتى.

باتىس مەديكتەرى پراكتيكا جۇزىندە مىناداي شىندىققا كوز جەتكىزگەن: اۋرۋ ادامعا سۋىق دياگنوزدى ەستىرتۋ قانشا جەردەن اۋىر بولسا دا، ول ءۇشىن وسى ءادىس پايدالى بولىپ شىقتى. تەكسەرىلگەن كىسىنى وتىرىك دياگنوزبەن ەڭ كوپ الدايتىنتار - ونكولوگ دارىگەرلەر. راسىندا دا ونكولوگتىڭ تەكسەرۋدەن سوڭ ايتقان سوزدەرى ءولىم تۋرالى ۇكىم وقىعانمەن بىردەي ەستىلەتىن. ءبىراق كەيىنگى كەزدە راك اۋرۋلارىنىڭ باستاپقى كەزىن بايقاپ قالىپ، دەر كەزىندە شارا قولدانسا، جازىلىپ كەتە الادى. «ولاي بولسا، دياگنوزدى ەستىرتىپ، ءعارىپ جانمەن اقىلداسا وتىرىپ ەمدەگەن - ەڭ دۇرىسى»، - دەيدى عالىمدار.

بۇدان بولەك دياگنوزدى جاسىرۋدىڭ جانە ءبىر جامان جاعى انىق بولدى. ونكولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان ادامدى الداپ ەمدەيتىنىن ەلدىڭ ءبارى ەستىپ، ءبىلىپ العان. اۋىلداعى اعايىن- تۋىس، اۋىل- ايماق - تۇگەل- تەگىس سىرقات كىسىنىڭ نەندەي دەرتپەن توسەك تارتىپ جاتقانىن جاقسى بىلەدى. بىلسە دە، كوڭىل سۇراپ ۇيگە كەلگەندە وتىرىك سويلەپ، جالعان قارىم- قاتىناس ۇستانىپ، شىنايى سويلەسپەيدى. كۇندەردىڭ كۇنىندە دەنى ساۋ ادامنىڭ ءوزى دە سول ەمى جوق دەرتكە ۇرىنۋى بەك مۇمكىن. ەندى ول دا ەل- جۇرتتىڭ ءوزىن الداپ جۇرگەنىن ءبىلىپ جاتادى. ونسىز دا جان دۇنيەسى قوبالجىپ، نە ىستەرىن بىلمەي كۇيزەلىپ جۇرگەن ادامعا جالعان سوزدەر مەن وتىرىك ەم- دومدار ودان سايىن كەرى اسەر ەتەدى. مۇنىڭ سوڭى اۋرۋدىڭ دارىگەرگە سەنبەۋى دەگەن كەزەكتى پروبلەماعا اكەپ سوعادى. اۋرۋعا شيپا دارۋ ءۇشىن دارىگەر مەن اۋرۋ ادامنىڭ اراسىندا ءوزارا سەنىمدى قارىم- قاتىناس بەرىك ورناۋى كەرەكتىگىن كەز كەلگەن دارىگەر جاقسى بىلەدى. سوندا عانا جۇمىس وڭعا باسىپ، پاتسيەنت اۋرۋدان ايىعىپ، ال دارىگەر ۇلكەن ابىرويعا جەتەدى.

1969 -جىلى ا ق ش- تا «ءولىم جانە ءولۋ تۋرالى» دەگەن زەرتتەۋ باسىلىپ شىعىپ، ەلدىڭ قولىنان تۇسپەيتىن كىتاپقا اينالدى. ونىڭ اۆتورى پسيحولوگ ەليزابەت كيۋبلەر- روسس ارنايى ۋاقىت ءبولىپ، ەمى جوق اۋرۋعا شالدىققان كىسىلەردىڭ جان دۇنيەسىن زەرتتەگەن. كيۋبلەر- روسستىڭ سول كىتابىنان مىنا ءبىر ءۇزىندىنى بەرە كەتۋدى ءجون سانادىق.

دوكتور پاتسيەنتتەن سۇرايدى:

- ءسىز جازىلمايتىن مەرەزگە شالدىققان كىسىمەن دوكتورلاردىڭ ولاردىڭ قايعىلى بولاشاعى تۋرالى اڭگىمەلەسكەنىن كەرەك دەپ سانايسىز با؟ ەگەر مىندەتىڭىز ءدال وسىنداي ءعارىپ جاندارعا كومەكتەسىپ قالۋ دەپ سانايتىن بولساڭىز، دارىگەرلەرگە نەندەي اقىل- كەڭەستەر بەرەر ەدىڭىز؟ - دەيدى. پاتسيەنت:

- بىلەسىز بە، دوكتورلار ادەتتە كەلەدى دە، ساعان جوعارىدان قاراپ تۇرىپ: «قالاي بۇگىن جاعدايىڭ؟ » - دەپ، جاي عانا جاعداي سۇرايتىن وتىرىك اڭگىمەسىن ايتىپ باستايدى. مەن ءدال وسى سەبەپتى دە ەمى جوق اۋرۋمەن اۋىرعاندى جەك كورەم. سەنىمەن ادامشا ەشكىم سويلەسپەيدى. نە بولماسا پالاتاعا كىرگەن ولار وزدەرى مۇلدە باسقا ادام سەكىلدى قۇبىلىپ جۇرەدى. كوبى سونداي. كەلەدى دە، از- ماز سويلەسەدى. كوڭىل كۇيىمدى سۇراعان بولادى. كەيبىرەۋلەرى ءبىر نارسەنى تۇسىندىرگەن بولادى. بۇل ولارعا دا قيىن. سەبەبى، مەن ءالى كامەلەت جاسىنا تولماعانمىن عوي. وسى سەبەپتى ولار بۇل تاقىرىپقا مەنىمەن ەمەس، اتا- اناممەن سويلەسكەنىمىز دۇرىس دەپ ويلايدى. سوندىقتان مەن دوكتورلاردىڭ ولگەلى جاتقان پاتسيەنتپەن اشىق وتىرىپ سويلەسكەنى دۇرىس ءارى وتە ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىن. ەگەر سەن دارىگەرلەر تاراپىنان سۋىقتىق سەزىمىن بايقاساڭ، ونىڭ كەلەتىن ۋاقىتىن، قاربالاس قۇساپ كورىنگىسى كەلەتىن جالعان بەت- بەينەلەرىن كورگىڭ كەلمەي، ۇرەيلەنىپ جاتاسىڭ. ال دارىگەر ادام سەكىلدى قارىم- قاتىناس جاساپ، جىلى- جىلى سويلەسسە - بۇل مۇلدە باسقا نارسە. بىزگە ەڭ كەرەك نارسە - وسى، - دەيدى.

 تاعى ءبىر باستى سەبەپتەردىڭ بىرەۋىنە توقتالايىق. اۋرۋعا شالدىققان كىسى سەنىمى بار ءارى اقىلدى كىسى بولسا، ونىڭ ۋاقىت پەن ادامدارعا دەگەن كوزقاراسى دەرەۋ وزگەرەدى. ول ەندى ساناۋلى كۇندەرىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋعا تىرىسادى. نە بولماسا ارتىندا قالعان بالا- شاعاسى مۇلىك بولىسكەندە تالاس تۋماس ءۇشىن قاي مۇلكىن كىمگە قالدىراتىنى تۋرالى وسيەت قاعازدارىن تولتىرۋعا كىرىسەدى.

كيۋبلەر- روسستىڭ ايتۋىنشا، عارىپ جان ولگەنگە دەيىن جان- جۇيكەسى بەس ءتۇرلى كۇيدەن وتەدى. ءبىرىنشى: اۋرۋىن مويىنداماي، وزىمەن ءوزى وڭاشالانۋ. ەكىنشى: اشۋلانۋ، «نەگە مەن اۋىردىم؟ » - دەپ ىزالانۋ. ءۇشىنشى: ساۋدالاسۋ، ياعني، بالكىم بىلاي جاساسام، ءتىرى قالارمىن دەپ پايداسىز ارەكەتتەرگە كوشۋ. ءتورتىنشى كۇيگە جەتكەندە اۋرۋدىڭ وي- ساناسىن ۇرەي بيلەپ، كادىمگىدەي دەپرەسسياعا ۇرىنادى. سۇلىق ءتۇسىپ جاتىپ الۋ ءبىرازعا سوزىلادى. اۋرۋ پەندە ەرەن ەرلىكپەن كۇرەسىپ، وسى قورقىنىشتى ءتورتىنشى كۇيدەن قۇتىلاتىن بولسا، جاعدايى جاقسارادى. ول بەسىنشى ساتىعا وتكەندە «ولىمگە مويىن ۇسىنۋ» دەگەن ەڭ تىنىش حالگە اۋىسادى. ولىمگە مويىن ۇسىنىپ، ىشكى جان دۇنيەسىمەن ماڭگىلىككە دايىندىق جاساپ باستاعان پەندەلەر سوڭعى ساتتەرىن بارىنشا باقىتتى وتكىزىپ قالۋعا تىرىسىپ، ءاربىر ساعاتىن بارىنشا باعالاي باستايدى. بەسىنشى كۇيگە امان- ەسەن جەتكەندەر: «بۇل - مەنىڭ ءوزىمدى ەڭ باقىتتى سەزىنگەن ساتتەرىم»، «سوڭعى ءۇش ايدا بۇرىنعىعا قاراعاندا الدەقايدا ۇزاق ءارى قۋانىشتى ءومىر ءسۇردىم»، «بۇرىن- سوڭدى مۇنداي باقىتتى ءومىر سۇرمەپپىن»، - دەپ اعىنان اقتارىلىپ شىعا كەلەدى. ءتىپتى كيۋبلەر- روسسپەن سويلەسكەندەردىڭ كوبى اسا ءدىندار بولماسا دا، ولىمگە مويىن ۇسىنۋ ارقىلى كوپ جەڭىلدىكتەرگە جەتكەن. ال دىنگە سەنەتىن كىسىلەر اۋرۋىن دەر كەزىندە ەستىپ- بىلگەننىڭ ارقاسىندا تەك قانا جاقسىلىق كورگەن.

يماندى كىسىلەردىڭ دياگنوزىن جاسىرىپ، شيپاسى شامالى، پايداسىز ەمدى جالعاستىرا بەرۋ - دارىگەر ءۇشىن قىلمىس. سەبەبى قۇدايعا سەنەتىندەر ءۇشىن بۇل - ەڭ ماڭىزدى، ەڭ شەشۋشى كەزەڭ. ولار وزدەرىنىڭ ءومىر بويى ايتىپ كەلگەن ءولىم ءساتىن بارىنشا قاتەسىز، بيىك ابىرويمەن قارسى الۋعا شىنداپ كىرىسەدى. بۇرىنعى وكپە، رەنىشتەرىنىڭ ءبارىن ۇمىتۋعا بار كۇشىن سالادى. بۇرىن- سوڭدى دۇنيە ءۇشىن وكپەلەسكەن تامىر- تانىستارىنىڭ بارىنەن كەشىرىم سۇراپ، ماڭگىلىك ساپارعا بارىنشا تازارىپ «اتتانۋعا» بەل شەشە كىرىسەدى. «ولگەن سوڭ دا ءومىر بار» دەپ سەنەتىندەردى ءدال وسىلاي الدىن الا دايىنداماساڭ، قيىن جاعدايعا دۋشار بولاسىڭ. جازىلمايتىنىن ءبىلىپ قويعان كەيبىر پاتسيەنتتەر پايداسىز ەمنىڭ جاعىمسىز پروتسەسىنەن تەزىرەك قۇتىلۋ ءۇشىن ءوزىن ءوزى ءولتىرىپ جىبەرۋدىڭ نەشە ءتۇرلى ايلا- تاسىلدەرىن قاراستىرادى. البەتتە، كيۋبلەر- روسس سويلەسكەن اۋرۋلاردىڭ ءبارى بىردەي قۋانىشتى بەسىنشى كۇيگە جەتە بەرمەگەن. كوبىسى ۇرەي ۇستىندە ءجۇرىپ تە ء«جۇرىپ كەتكەن» . اجالدى قورىقپاي قارسى الاتىندار كوبىنە اق كوڭىل، پەيىلى تازا، جۇرەگى جۇمساق ادامدار بولىپ شىقتى.

جالپى مەديتسيناداعى مۇنداي ايتىس- تارتىستىڭ باستالۋىنا باستى سەبەپ جۇرەك اۋرۋلارى مەن ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ ⅩⅩ عاسىردا شامادان تىس كوبەيۋى ەدى. ءاربىر ادام ءوز دەنساۋلىعى مەن ءتانىنىڭ قوجاسى بولعاندىقتان، دەنەسىندە بولىپ جاتقان ەمدەۋ پروتسەستەرىن قالاي رەتتەسە دە، ءوزى بىلەدى دەگەن جاڭا ەتيكا پايدا بولدى. ەمدەۋشى دارىگەرلەر - تەك قانا قىزمەت كورسەتەتىن ءدال ءوزى سەكىلدى ۋاقىتشا عانا جۇرگەن اجالدى پەندە. سوندىقتان كەز كەلگەن دوكتور بارلىق پاتسيەنتتىڭ اجال الدىنداعى دايىندىعىنا جاعداي جاساۋعا مىندەتتى. كەرەك دەسەڭىز، اۋرۋ ادامداردىڭ وسى قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن الەمدىك مەديتسينالىق اسسوتسياتسيا 1981 -جىلى ليسسابون دەكلاراتسياسىندا بەكىتىپ تاستاعان.

ءبىراق بۇل زاڭدارعا رەسەي دارىگەرلەرى سونشالىقتى ىرزا ەمەس. سەبەبى، كوممۋنيزم شىرماۋىنان ءالى تولىق شىعىپ بولماعان رەسەي حالقى مۇنداي قارىم- قاتىناسقا پسيحولوگيالىق جاعىنان دايىن ەمەس ەكەن. جەتپىس جىل بويىنا ءدىنى تاپتالىپ، رۋحاني تاربيەسى كۇل بولۋعا اينالعان ورىس جۇرتى ءالى كۇنگە دەيىن ەسىن جيناي الماي، مەڭ- زەڭ حالدە وتىر. اۋرۋحانا كەلىپ تۇسكەن كوپتەگەن پاتسيەنتتەر العاشىندا باتىرسىنىپ: «اۋرۋىم تۋرالى اشىق ايتا بەرىڭدەر» ، - دەپ انكەتانى تولتىرىپ تاستايدى. «قارالى دياگنوزىن ەستىرتىپ بولعان سوڭ، ولاردى راكتان ەمەس، دەپرەسسيادان ەمدەۋگە تۋرا كەلەدى» ، - دەپ ورىس دارىگەرلەرى زار يلەيدى.

البەتتە، سوۆەت وكىمەتىنىڭ بودانىندا 70 جىل ءبىز دە بولعاندىقتان، ءدال وسى دەپرەسسياعا ءتۇسۋ ءقازىر قازاق حالقىنا دا ءتان. «ولگەن سوڭ ءومىر جوق. ولەسىڭ، ءبىتتى. سەن سوسىن ماڭگىگە جوقسىڭ» دەگەن كوزقاراس كوپ قازاقتى قورقاق قىلىپ تاربيەلەپ شىعاردى. ءقازىر دە اۋىلدىق جەردە ەمى جوق اۋرۋعا شالدىققان ادامداردى اعايىن، باۋىرلارى دياگنوزىن جاسىرۋمەن توسەككە ءمان- ماعىناسىز تاڭىپ تاستايدى. ولاردىڭ اجالدى ابىرويمەن كۇتىپ الىپ، مۇسىلمەن سەنىمىنىڭ نەگىزىندە ماڭگىلىككە اتتانۋىنا مۇمكىندىك بەرمەيدى. سەبەبى، ماڭگى ولمەيتىن تازا جان تۋرالى ءبىلىمى جوقتار نە بولسا، سوعان سەنىپ، الدانىپ، دامەلەنىپ، ۇمىتتەنىپ جاتا بەرەدى. تۋىستارى وعان نادان ءتاۋىپ نە ايتسا، سونى ىستەپ، كىرپىكشەشەننىڭ، جىلاننىڭ، تاعى باسقا جانۋار، جاندىكتەردىڭ ەتىن ءپىسىرىپ بەرىپ كومەكتەسكەن بولادى. اۋرۋ ابدەن اسقىنىپ، جان شىداتپايتىن ازابى كۇشەيگەندە فەلدشەر كەلىپ، وعان مورفي سالا باستايدى.

مورفي - شيپا بەرەتىن ءدارى ەمەس، كادىمگى ناركوتيك. ادام ءتانى تەز ارادا مورفيگە ۇيرەنىپ الادى. ەندى كۇن سايىن ونىڭ دوزاسىن ارتتىرىپ وتىرۋعا تۋرا كەلەدى. اقىرىندا ادام ماستىقتان ايىقپايتىن جاعدايعا دەيىن جەتەدى. بۇدان سوڭ اۋرۋمەن سويلەسۋ، باقيلاسۋ، كاليما قايتالاتۋ دەگەن - بوس ءسوز.

سانجار كەرىمباي

degdar.kz