قابدەش ءجۇمادىلوۆ. ەسى اۋىسقاندار - اڭگىمە
نە ءۇشىن ەكەن، وسى ەسىكتەن كىرگەن سايىن ەدىلدى ءءبىر وقشاۋ سەزىم بيلەپ الادى.
قالاي اتاۋعا بولادى؟ بەينە الدەءبىر شەكارادان اتتاعان سياقتى ما، نەمەسە ءءبىر ەلدەن زاڭ- زاكۇنى بولەك، باسقا ءءبىر ەلگە ءوتىپ بارا جاتقانداي ما، ايتەۋىر سوعان ۇقساس ءبىردەڭە. وسى اۋرۋحاناعا دارىگەر بولىپ كەلگەنىنە، مىنە، شيرەك عاسىردان استى عوي. جاڭاعى توتەنشە سەزىمنەن بۇل ءءبىر رەت تە ارىلعان ەمەس.
ادەتتە جۇيكە اۋرۋلارى ەمحاناسىن بىلايعى جۇرت جالپاق تىلمەن «جىندىحانا» دەپ اتايدى. مەملەكەت ىشىندەگى مەملەكەت سياقتى، توڭىرەگىن تۇيە بويى قورعانمەن قورشاعان، وسىناۋ ءتۇر-سيپاتى بولەك ەمدەۋ ورنى، نەگە ەكەنى بەلگىسىز، قالانىڭ قاق ورتاسىنا ورنالاسىپتى. اباي داڭعىلى مەن ناۋرىزباي باتىر كوشەسى. ءسىرا، ءبىر كەزدە بۇل ارا قالانىڭ ورتاسى بولماسا كەرەك. قازىرگى اباي داڭعىلى وندا قالا كوشەلەرىنە سۋ جىبەرەتىن باس ارىق بولعان دەسەدى. ايتپاقشى، جىندىحاناعا تاياۋ، ناۋرىزباي باتىر كوشەسىندە، ءبىر كەزدە ك گ ب- نىڭ كەڭسەسى بولعان. كىمنىڭ ەسى دۇرىس، كىمنىڭ ەسى دۇرىس ەمەس ەكەنىن ايىراتىن سول مەكەمە مىنا ەمدەۋ ورنىن وزدەرىنە جاقىن جەردەن ادەيى اشقان دەگەن ءسوز بار. بەرتىندە ەستىر قۇلاققا ىڭعايسىز ەمحانانى قالا سىرتىنا شىعارۋ جايىندا تالاي مارتە ءسوز بولدى. ءبىراق ەسى دۇرىستار وزدەرىنە قارجى جەتكىزە الماي جۇرگەندە، ەسى اۋىسقانداردى قايتسىن، بۇل مەكەمەنى كوشىرۋ ازىرشە ەشءبىر جوسپارعا ەنبەي- اق كەلەدى.
ەدىل مەدينستيتۋتتى جاڭا بىتىرگەن جاستاۋ كەزىندە «جىندىحانادا جۇمىس ىستەيمىن» دەۋگە ءبىرتۇرلى ارلانۋشى ەدى. قازىر ابدەن ەتى ءولىپ، ۇيرەنىپ كەتتى. ونىڭ ۇستىنە، قىزمەت ورنى ورتالىقتا، ۇيىنە ءبىر تابان جاقىن، ەرىنبەسە، جاياۋ قاتىناۋعا دا بولادى. تەك ۇيرەنە الماي جۇرگەنى ەسىكتەن كىرەردەگى جاڭاعى ءبىر سەزىم. سونان سوڭ اۋىر تيەتىنى - بيىك قورعان، تەمىر قاقپا، شويىن ەسىك، تەرەزە سىرتىن تورلاعان بىلەكتەي بەل تەمىرلەر...
مىنە، ول بۇگىن دە ەسىكتەن كىرىپ كەلە جاتىپ، كۇندەگى ۇيرەنشىكتى سەزىمدى تاعى دا باستان كەشىردى. بۇل بەينە قالانىڭ قاق ورتاسىنداعى ۆاتيكانعا بەت العان ريم پاپاسى سەكىلدى. مەملەكەت ىشىندەگى مەملەكەت، قوعام ىشىندەگى قوعام. بىرىندە - دەنى ساۋلار، ەكىنشىسىندە - ەسى اۋىسقاندار. كەيدە وسىلاردىڭ ساۋى قايسى، اۋرۋى قايسى، اجىراتا الماي قالاسىڭ... بۇگىن دە سول باياعى كورىنىستەر. مۇندا نەگىزىنەن ەركەكتەر جۇمىس ىستەيدى. ەركەك بولعاندا، ءبىر كىسىگە شاماسى ەركىن كەلەتىن اتپال ازاماتتار. نەمەسە ەركەككە بەرگىسىز ايەلدەر. الىسا كەتسە، اناۋ- مىناۋ جىگىتىڭدى الىپ ۇراتىن ادۋىندار. پسيحتار مىنەز كورسەتسە بولعانى، دەرەۋ قولىن قايىرىپ، ۇزىن جەڭدى كەنەپ كويلەكپەن ماتاپ تاستايتىن حاس شەبەرلەر.
مىنە، دالىزدە ەمدەۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى انتونينا پەتروۆنا جولىعىپ قالدى. وسىلار قاي كەزدە كەلىپ ۇلگەرەدى؟ ومىراۋلى كەلگەن، اۋىر سالماقتى الىپ ايەل ەدەننىڭ ەسكى تاقتايىن سىقىرلاتا باسىپ كەلەدى ەكەن.
- ءسالاماتسىز با، ەدىل ەرمەكبايەۆيچ. بۇگىن قالاي دەمالدىڭىز؟ - دەگەن ءوتىپ بارا جاتىپ.
- شۇكىر. جامان ەمەس... بۇگىن سىز دە قۇلپىرىپ كەتىپسىز.
ەدىلدىڭ باس دارىگەردىڭ ورىنباسارى دەگەن وزىنە شاق لاۋازىمى بار. وعان قولى جەتكەنى دە سوڭعى بەس- التى جىلدىڭ توڭىرەگى. كەزىندە باس دارىگەرلىكتەن دە دامەسى بولعان. سويتسە، ونداي ورىنعا بۇل سياقتىلاردى المايدى ەكەن. وعان ەدىلدەن گورى پىسىقتاۋ، جوعارعى جاقپەن بايلانىسى بار، ساياساتپەن ءتورت اياعى ءبىردەي تاعالانعان، بەلسەندى ادام كەرەك كورىنەدى. اۋرۋحاناعا كىمدى الىپ، كىمدى الماۋ، ادامداردىڭ قايسىسىنىڭ ەسى دۇرىس، قايسىسىنىڭ ەسى اۋىسقان، مۇنى اجىراتۋ - جاتقان ءبىر ساياسات. سوڭعى جىلدارى اۋرۋحانا كولەمى كەڭەيدى. بۇرىن الكوگولدەن ەمدەۋ ءبولىمى بار- تۇعىن. كەيىن ەسىرتكىگە قارسى ناركولوگيا ءبولىمى اشىلدى. مۇندا القاشتاردى «اليك» دەپ، ناركومانداردى «ناريك» دەپ اتايدى. قازىر، نەسىن ايتاسىڭ، اليك قايسى، ناريك قايسى، كادۋىلگى جىندى قايسى - اجىراتۋدىڭ ءوزى قيىنداپ بارادى.
باس دارىگەر تاياۋدا دەمالىسقا كەتكەن. ەدىل كابينەتىنە كىرىپ، ءارتۇرلى قاعازدارعا قول قويىپ، ءبىراز بوگەلدى. ادەت بويىنشا، كۇنىنە ءبىر ءبولىمنىڭ ەسەبىن تىڭدايتىن. بۇگىن انتونينا پەتروۆنانىڭ كەزەگى ەكەن. وبالى كانەكي، بۇل ايەل ءوز قىزمەتىنە ۇقىپتى-اق. كەڭسەدە وزىنە دە، وزگەگە دە مازا بەرمەيتىن ءبىر ىسكەر ادامدار بولادى عوي. انتونينا پەتروۆنا - سولاردىڭ سورتىنان. قاعازداعى شارۋالاردى رەتتەپ تاستاعان سوڭ، ەدىل قاسىنا «نوكەرلەرىن» ەرتىپ، سول بولىمگە «وبحود» جاسادى. تاياۋدا بوساعان ەكى-ءۇش توسەككە جاڭا ناۋقاستار تۇسكەن ەكەن، سولاردىڭ «اۋرۋ تاريحىنا» كوز جۇگىرتتى. اۋرۋحانا كولەمىندە بالەندەي الىپ بارا جاتقان ايرىقشا «چ پ» جوق، باياۋ جىلجىپ ءوتىپ جاتقان قالىپتى تىرشىلىك. قازىر جاز ورتاسى عوي. قىس پەن جازدا مۇنداعى جىندىلار بايسال تارتادى. جۇيكە اۋرۋلارىنىڭ ايرىقشا قوزاتىن كەزى - كۇز بەن كوكتەم. قازاق ونى «قۇس قاناتى» دەيدى. قۇسپەن بىرگە «جىندىلارىڭ» نەگە كوتەرىلەتىنىن عىلىم ءالى انىقتاعان جوق.
ەدىل ىشكى ەمدەۋ شارالارىن ءبىر ىڭعايلاپ تاستاعان سوڭ، كۇندەگى ادەتىنشە اۋلاعا شىقتى. قازىر جاز مەزگىلى، ناۋقاستار ەرتەڭگى استارىن ىشىپ، ۋكول، دارىلەرىن قابىلداپ، دارىگەردىڭ قاراۋىنان وتكەن، كوبىنشە اۋلادا جۇرەدى. ولاردى پالاتادان گورى وسىلاي بوستاندىقتا جۇرگەندە باقىلاعان پايدالى. ناۋقاستاردىڭ وزگەشە قىرىنان، ءوز مىنەزىمەن كورىنەتىن تۇسى - وسىنداي ەركىندىكتە جۇرەتىن سەرۋەن كەزى. وقتا- تەكتە نورمادان شىعىپ كەتەتىنى بولماسا، بۇلاردىڭ كوپ قىلىقتارى كادىمگى ساۋ ادام سەكىلدى. انە، بەسەدكاعا جايعاسقان ءتورت- بەسەۋى قارتا ويناپ وتىر. شاحمات پەن دويبىنى ەرمەك قىلاتىندارى دا بار. ەدىل مۇنداعى ناۋقاستاردى تۇگەلگە جۋىق تانيدى. كەزەگىمەن ەمدەلىپ، جىلدام شىعىپ جاتاتىن ەكىنشى كورپۋستاعى «اليكتەر» مەن «ناريكتەر» بولماسا، قالعان كوپشىلىگى - وسىندا ايلاپ، جىلداپ جاتاتىندار. ءبىرتالايىنىڭ ءوز لاقاپ اتتارى بار.
انە، اناۋ ءبىر تەرەكتىڭ تۇبىندە «چەمپيوننىڭ» تۇرعانى بايقالادى. شىن اتى - باكەش. قولىندا بوكسەردىڭ توزىعى جەتكەن بىلعارى قولعابى بار. تەرەكتىڭ بۇتاعىنا الدەءبىر تەرى تۇلىپتى اسىپ قويىپ، تۇيگىشتەپ جاتاتىنى بولۋشى ەدى. بۇگىن باسقا پوزادا تۇر ەكەن. جاي ەمەس، «قورعانىستا» تۇر. بوكسەردىڭ قارسىلاسىن اڭدىپ تۇرعان ءساتى. ەكى قولىن ماڭدايىنا ءتۇيىستىرىپ، اياعىن الشايتا باسىپ، ءسال ەڭكەيگەن كۇيى قاتىپ قالعان. باكەش كەزىندە اجەپتاۋىر سپورتشى بولعان دەسەدى. بوكستان I رازريادى بار. رينگتە ميى شايقالعان با، الدە باسقاداي سەبەبى بار ما، بيشارا وتىزعا تولماي قور بولىپتى. قازىر ونىڭ جازدىق وليمپياداعا «دايىندالىپ» جاتقان كەزى. ەدىل ءدال قاسىنان ءوتتى، ءبىراق باكەش «پوزاسىن» بۇزعان جوق.
انا ءبىر جىلدارى بۇل اۋرۋحانادا «ۇلى ادامدار» تىپتى كوپ بولاتىن. شەتىنەن «ناپولەون»، «سۋۆوروۆ»، «جۋكوۆ» بولىپ جۇرگەندەرى. قازىر سولار ازايدى. «قولباسىلاردىڭ» كوبى - سوعىسقا قاتىسقان مايدانگەرلەر ەدى, ءسىرا، جاڭاعى «ناپولەوندار» مەن «سۋۆوروۆتار» جاستارى جەتىپ، ءار جىلدارى بۇل تىرلىكپەن قوشتاستى- اۋ دەيمىن.
ءبىراق اۋرۋحانا «ۇلىلاردان» قازىر دە قۇر ەمەس. زامانىنا قاراي، ولاردىڭ ورنىن «پرەزيدەنتتەر»، «چەمپيوندار»، «گروسسمەيستەرلەر» باستى. مىنە، شاحمات تاقتاسىن قولتىعىنا قىسىپ، قارسى الدىنان «روبەرت فيشەر» شىعا كەلدى. «ۇلى شاحماتشى». باسقانى مويىندامايدى، ءپىر تۇتاتىنى - فيشەر عانا. ونىڭ جۇرىستەرىن جاتقا بىلەدى. ۇلتى - الدە نەمىس، الدە ەۆرەي. شاحماتتان وسىنداعىلاردى بەت قاراتپاي ۇتاتىن كورىنەدى. ەدىلدىڭ قاسىنان وتە بەرىپ:
- دارىگەر مىرزا، مەنىمەن ءبىر پارتيا شاحمات ويناۋعا قالايسىز؟ - دەدى بۇعان ءبىرتۇرلى قياستانا، شالىقتاي قاراپ. بۇلارعا دۇرىس جاۋاپ قايتارماساڭ تاعى پالە.
- تاعى بىردە وينارمىز. بۇگىن ۋاقىت جوق، - دەدى ەدىل جۇرە جاۋاپ بەرىپ.
- بىلەم، قورقاسىز عوي، ءا؟ جەڭىلىپ قالام دەپ قورقاسىز! - دەدى «فيشەر» بەت- اۋزى جايىلا، ىرجالاقتاي كۇلىپ.
قۇداي جىندى قىلماسىن. وسىلار زەرىكتىرمەيدى، ايتەۋىر. ادامنىڭ ويىنا كەلمەيتىن نەبىر قىزىقتى ويلاپ تابادى عوي. ەدىل باس كورپۋستى اينالىپ، تەرىسكەي بەتكە وتە بەرگەنى سول ەدى، قۇلاعىنا ساڭقىلداعان الدەءبىر ءۇن ەستىلدى. ءبىركەلكى توسەلگەن داۋىس. مىنبەرگە شىققان شەشەندەي سۋىرىلا سوعىپ تۇر. ەدىل بىردەن تانىدى: سويلەپ تۇرعان - «پرەزيدەنت» ەكەن. ە، باسە، باسقا كىم بولۋشى ەدى؟! كولەڭكەگە ون شاقتى جىندىنى ءيىرىپ قويىپ، ءسوز سويلەپ تۇرعان كادىمگى ايشۋاق. لەنينگە ەلىكتەپ، وڭ قولىن وڭدى- سولدى سەرمەپ سويلەيدى. سول قولتىعىندا - ابدەن اقجەمى شىققان كونەتوز پاپكا. ونىڭ ءىشى تولعان گازەت قيىندىلارى، ينتەرنەتتەن كوشىرىلگەن نەشە الۋان سيفرلار مەن دەرەكتەر... ال ءوزى، وبالى نەشىك، قارا سوزگە ۇرىپ تۇر. كەزىندە رەسپۋبليكادا كومسومول كوسەمدەرىنىڭ ءبىرى بولعان دەسەدى. ءسوز سويلەۋگە سول كەزدە ماشىققان. ال ەندى «پرەزيدەنت» اتالاتىن سەبەبى، انا جىلى پرەزيدەنت سايلاۋى كەزىندە، ايشۋاق بالامالى تۇردە ءوز كانديداتۋراسىن ۇسىنعان ەكەن، ونى الدەءبىر سەبەپپەن تىركەمەي قويىپتى، ءسىرا، دەنساۋلىعىنان ءبىر كىلتيپان تاپسا كەرەك. ءبىراق ول وعان قاراماي، «سايلاۋ ناۋقانىن» وزىنشە جۇرگىزە بەرگەن. بۇگىنگى بيلىككە قارسى ءار الۋان سوزدەر ايتقان با... ەسى دۇرىس ادام سويتە مە؟ سودان قوعام قاۋىپسىزدىگى مەكەمەسى ايشۋاقتىڭ ەسى اۋىسا باستاعانىن دەر كەزىندە بىلگەن دە، وسىندا اكەلىپ تىققان. قازىر دە ونىڭ ءتۇپ يەسى - سول مەكەمە. اندا- ساندا كەلىپ، جاعدايىن ءبىلىپ تۇرادى. ەم- دومى، جاتىن ورنى اقىلى، اي سايىن اقشا اۋدارىپ وتىرادى.
ەدىل تەرەكتىڭ دالداسىندا تۇرىپ، ايشۋاقتىڭ سوزىنە ءبىر ءسات قۇلاق ءتۇردى. جىندىعا نە داۋا، ونىڭ قازىرگى ايتىپ تۇرعانى دا - ەستىر قۇلاققا تۇرپىدەي تيەتىن سۇمدىق نارسەلەر. ەگەر مىنا سوزدەردى باسقا ءبىر جەردە ايشۋاقتان وزگە بىرەۋ ايتسا، قولما-قول اپارىپ، قاماپ تاستار ەدى. امال نە، جىندىعا سوت جوق. جىندىحانادا ءبارىن ايتا بەرۋگە بولادى. دۇنيەدەگى ەڭ دەموكراتياشىل ورىن وسى. بۇل - شىن قوعام ەمەس قوي، ەسى اۋىسقاندار مەكەنى. قالىپتى ادامدار تۇراتىن ۇلكەن قالاداعى كىشكەنتاي ارال. بۇل جەردەن نە اقىل سۇرايسىڭ؟ ال قاقپادان ارى اتتاپ شىقساڭ: نۇرلى الەم، جارقىن بولاشاق. ەلۋ ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلامىز دەپ، كۇرەسىپ جاتقان جۇرت.
جىندىمىسىڭ دەگەن عوي، مىنا ايشۋاق ءومىردىڭ ءوڭىن اينالدىرىپ، باسقاشا ايتىپ تۇر. «ءبىز اۋرۋ ەمەسپىز. اۋرۋعا شالدىققان ناعىز دەرتتى قوعام - سىرتتا، كوشەدە، - دەيدى ول. - قازاقستان - جەمقورلار جايلاعان ەل... قازاق جەرىنىڭ بار بايلىعى - تاقتا وتىرعاندار مەن سولارمەن جەمتىكتەس شەتەلدىك الپاۋىتتاردىڭ قولىندا، - دەپ قولىنداعى قاعازدان نەشە الۋان دەرەكتەر كەلتىرەدى. - سەندەردىڭ «بيلەۋشى پارتيا» دەپ جۇرگەندەرىڭ - پارتيا ەمەس، جىلىكتىڭ مايلى باسىن ۇستاپ، جەڭ ۇشىنان جالعاسقان جەمقورلاردىڭ وداعى. بۇلاردىڭ ءبىر- بىرىنە شاڭ جۋىتپاي قىزعىشتاي قوريتىنى سودان. باياعى كەڭەس وكىمەتى مەن ك پ س س سياقتى... ەگەر ءبىز ۇلتقا ەسە- تەڭدىك اپەرەمىز، قوعامدى قايتا جاڭعىرتامىز دەسەك، الدىمەن وسى قىلمىستىق توپتى بيلىكتەن تايدىرۋىمىز كەرەك...»
ال ساعان كەرەك بولسا! جىندىڭىز قالاي-قالاي تاستايدى اياقتى؟! ەسى اۋىسقان ادام قايداعىنى ايتادى ەكەن عوي. ءبىر جاقسىسى، تىڭداپ تۇرعاندار دا تۇگەل جىندى عوي. ەستىگەنىن قولما- قول ۇمىتىپ قالادى. ءماسساعان، جىندىلارىڭ ساتىر-سۇتىر شاپالاق سوعىپ جاتىر... دەگەنمەن، ايشۋاقتى بۇلاي سارناتىپ قويماۋ كەرەك. ءدارىنى مولىراق جىبەرىپ، ءبىر ۋاق ۇيىقتاتىپ تاستاعان دۇرىس شىعار.
دارىگەر سول ويمەن ىشكە قاراي بەت العان. سوناۋ ءبىر وڭاشا ورىندىقتا جاس جىگىت كىتاپ وقىپ وتىر. قاسىنا تاياعاندا تانىدى، انادا سىناقتان وتپەي قالعان سابىرجان عوي. سول كۇنگى اڭگىمە ەسىنە ءتۇسىپ، ەدىل ەرىكسىز كۇلدى. اۋرۋحاناعا جارىم جىل سايىن جوعارعى جاقتان كوميسسيا كەلىپ، مۇندا كوپتەن ەم قابىلداپ جاتقانداردىڭ ساۋىققانى، ەل قاتارىنا قوسىلعانى بار ما دەپ، سولاردى سۇزگىدەن وتكىزەتىنى بار. سىرقاتتاردىڭ ءبارىن ەمەس، ارينە، دارىگەرلەردىڭ تاڭداپ-تالعاپ، «وسى قالاي» دەپ ۇسىنعاندارىن. كوميسسيا قۇرامىندا مينيسترلىكتىڭ وكىلدەرى، قالالىق باسقارمانىڭ ادامدارى، مەدينستيتۋت ماماندارى بولادى. قوعامعا باسى ارتىق، زياندى ەلەمەنتتەر ءوتىپ كەتپەسىن دەپ، قاۋىپسىزدىك دەپارتامەنتىنەن دە كىسىلەر قاتىسادى. سولار ءتىزىم بويىنشا ناۋقاستاردى ءبىر- بىردەن شاقىرىپ، ءارتۇرلى سۇراقتار قويادى. بەينە ەمتيحان الىپ وتىرعان مۇعالىمدەر سەكىلدى. سۇراققا ساۋ ادامشا دۇرىس جاۋاپ بەرگەندەر كوميسسيانىڭ ۇيعارۋىمەن بوستاندىققا شىعىپ جاتادى. سۇراققا دۇرىس جاۋاپ بەرە الماي، وپ- وڭاي جەردەن ءسۇرىنىپ، كەلەسى كەزەككە قالاتىندار دا از ەمەس.
بيىل مامىر ايىنداعى كوميسسياعا وسى سابىرجان دا جىبەرىلگەن. بىلاي قاراساڭ - ساپ-ساۋ، ءتارتىبى دە جاقسى، قاشان كورسەڭ، ءيىلىپ سالەم بەرىپ تۇرادى. قانشا ايتقانمەن، ساۋاتى بار جىگىت قوي، ءوزى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ءۇشىنشى كۋرسىنان كەلىپتى. الدە تۇقىمدارىندا جىن بۋعان باقسى بار ما ەكەن، بۇل دا قاراپ ءجۇرىپ شاتاسقان.
باستاپقى سۇراقتارعا سابىرجان بايىپپەن جاپ-جاقسى جاۋاپ بەردى. مۇندايدا، كوبىنشە، تۇرمىستاعى ۇساق- تۇيەكتەر سۇرالادى عوي.
- اتىڭ كىم؟
- سابىرجان.
- فاميلياڭ؟
- الدوڭعاروۆ.
- دۇرىس-اق. ال سابىرجان، سەنى قازىر بوساتىپ جىبەرسەك، ءبىرىنشى كەزەكتە نە ىستەر ەدىڭ؟ - دەدى مەدينستيتۋتتان كەلگەن پروفەسسور. ءوزى -جۇيكە اۋرۋلارىنىڭ ءىرى مامانى. كوميسسيا ءتوراعاسى دا سول كىسى بولاتىن.
- پويىزعا بيلەت الام دا، بىردەن اۋىلعا قايتام، - دەدى سابىرجان.
- دۇر-ەس، وتە دۇرىس، - دەدى پروفەسسور رازى بولىپ. - مىناۋىڭ ساۋ ادامنىڭ ءسوزى عوي... ال اۋىلعا بارعان سوڭ نە ىستەيسىڭ؟
- اۋىلدا قالىڭدىعىم بار. سوعان بارامىن...
- مىنە، تاماشا! جىگىت ادام الدىمەن قالىڭدىققا بارماي قايدا بارادى؟ - دەدى مينيسترلىكتەن كەلگەن وكىل. ءبىراق سۇراقتى بۇرىنعىشا پروفەسسور قويىپ وتىر.
- سونان سوڭ نە ىستەيسىڭ؟
- اۋىل سىرتىندا الما باعى بار. قالىڭدىعىمدى سول باققا ەرتىپ بارامىن.
- دۇرىس- اق، ناعىز ساۋ ادامنىڭ ءسوزى... ءيا، سونان سوڭ نە ىستەيسىڭدەر؟
- ەكەۋمىز سۇيىسەمىز...
- دۇرىس- اق لوگيكاسى تەمىردەي... سونان كەيىن نە ىستەيسىڭدەر؟
- ەكەۋمىز كوك شالعىننىڭ ۇستىنە جانتايامىز.
- تاماشا! نورمالنىي ادامنىڭ ءسوزى! - دەدى قالالىق باسقارمانىڭ ادامى.
- ءسوزدى بولمەڭىزشى... ءيا، سودان كەيىن نە ىستەيسىڭدەر؟
- قالىڭدىعىمنىڭ ىشكيىمىن جايلاپ سىپىرىپ الامىن...
- تۋ- تۋ، بايگە اتىنداي اڭقىلداپ تۇر عوي مىنا جىگىت! - دەدى مينيسترلىك وكىلى شات- شادىمان بولىپ. - اكە-اۋ، ساپ-ساۋ ادامدى بۇگىنگە دەيىن قالاي ۇستاپ كەلگەنسىڭدەر؟
- سونان كەيىن نە ىستەيسىڭدەر؟
- ار جاعى تۇسىنىكتى ەمەس پە، نەسىنە قازبالاي بەرەسىز؟ - دەدى جاڭاعى وكىل شىدامسىزدانىپ. ءبىراق پروفەسسوردىڭ مىزباعار ءتۇرى جوق:
- سۇراققا جاۋاپ بەرسىن، - دەدى رايىنان قايتپاي. - ءيا، سونان كەيىن نە ىستەيسىڭ؟
وسى اراعا كەلگەندە اڭگىمە ءبۇلىندى. سابىرجان كوميسسيا مۇشەلەرى كۇتكەن ءسوزدى ايتپاي، ءدويدالاعا لاعىپ كەتتى.
- سونان كەيىن بە؟ قالىڭدىعىمنىڭ تۋرسيىندا رازىڭكە باۋ بار. سونى سۋىرىپ الامىن دا، تورعاي اتاتىن روگاتكا جاسايمىن...
قاپ! - دەدى مينيسترلىك وكىلى سانىن سوعىپ. - ءتاپ-ءتاۋىر كەلە جاتىپ، مىنا ءيتتىڭ بۇلدىرگەنىن قاراشى!
ءسويتىپ، جاس جىگىت وپ-وڭاي سۇراقتان وتپەي-اق قالعانى. سويتسە، جىندى اتانۋ ءۇشىن بالەندەي كوپ دۇنيە كەرەك ەمەس ەكەن عوي. ول ءۇشىن قالىڭدىقتىڭ رازىڭكە باۋىنان تورعاي اتاتىن روگاتكا جاساپ الساڭ بولعانى. سابىرجان ەسى دۇرىس ادامعا اينالۋ ءۇشىن، ول قاتەلىگىن قاشان تۇزەيدى، ونى ءبىر قۇدايدىڭ ءوزى ءبىلسىن.
وسىلايشا، اينالاسى بيىك دۋالمەن قورشالعان ەمدەۋ ورنى ءوزىنىڭ ۇيرەنشىكتى تىرلىگىن وتكىزىپ جاتقان-دى. ءوزىنىڭ «پرەزيدەنتى»، ءوزىنىڭ «چەمپيونى»، ءوزىنىڭ «گروسسمەيستەرى»، ءوزىنىڭ ەرەجە- زاڭى بار، بۇل دا ءبىر مەملەكەت سياقتى. ريم قالاسىنداعى «ۆاتيكان». اباي داڭعىلىنان وتەتىن ماشينالار سارىنى مۇندا تەك جاڭعىرىعىپ قانا جەتەدى. سىرتقى دۇنيەمەن قاتىناس وتە سيرەك. قوعامعا وقتا- تەكتە ساۋىققان ادامداردى ۇزاتىپ سالىپ، ول جاققا سيماعان ناۋقاستاردى قابىلداپ وتىرادى.
مىنە، بۇگىن دە بوساعان توسەككە تاعى ءبىر ناۋقاس كەلدى. بوساعان ورىنعا ەمەس، سول ءۇشىن ءبىر توسەكتى ادەيى بوساتتى. تاڭەرتەڭ قاۋىپسىزدىك دەپارتامەنتىنەن تەلەفون شالىپ، اسا قاۋىپتى ءبىر ناۋقاسقا ماشينا جىبەرۋدى سۇراعان. تۇسكە تامان «جەدەل جاردەم» ماشيناسىمەن ەكى سانيتار بارىپ، الگى ناۋقاستى الىپ تا كەلدى. ونداي «قاۋىپتى» ەشتەڭەسى بايقالمايدى. تىنىشتاندىرۋ ءۇشىن ۋكولدى اياماي سالىپ، جەڭى ءبىر قۇلاش كەنەپ كويلەكپەن شاڭدىپ، بايلاپ تاستاپتى. ايتەۋىر، بويىندا جانى بار، قالىڭ ۇيقى قۇشاعىندا، ءالى ەسى كىرمەي جاتىر.
ەدىل ونى پالاتاعا ەنگىزىپ، شەشىندىرگەندە ءبىر-اق كوردى: جاسى وتىزدىڭ ءىشىن ەندى ارالاعان، ۇزىن بويلى، اپايتوس، كەلىسكەن قازاق جىگىتى. بەتىندە، قولىندا جارا بار. تۋ سىرتىنا، جاۋىرىنى مەن بەلدەمەسىنە دە كوگەرگەن تاڭبا ءتۇسىپتى. كەشەلى-بۇگىن ءبىر مىقتى توبەلەستەن شىققانى مەن مۇندالاپ كورىنىپ تۇر.
- سىزدەر بۇل ناۋقاستى بىزگە جاڭىلىس اكەلگەن جوقسىزدار ما؟ مۇنى باسقا كلينيكاعا اپارىپ، الدىمەن سوققىنىڭ زاردابىن ەمدەۋ كەرەك ەمەس پە؟ - دەدى ەدىل ناۋقاستى وسىندا كەلگەن قاۋىپسىزدىك قىزمەتكەرىنە قاراپ.
- ەشتەڭە ەتپەيدى, جاي، توبەلەستىڭ ءىزى عوي. بىلەسىز بە، بۇل ءبىر ءوزى ءۇش بىردەي كىسىنى ءولىمشى ەتىپ، مەرتىكتىرىپ كەتىپتى، - دەدى اناۋ سىبىرعا جاقىن باسەڭ ۇنمەن.
- ادام ساباپ، ءتارتىپ بۇزسا، پوليتسياعا تاپسىرمايسىز با؟
- ولار بىلەدى. مۇنى ۇستاعان - سول پوليتسيانىڭ ءوزى عوي. قۇجاتتارىن سولار تولتىرعان، - دەدى الگى جىگىت مىزباقپاي.
- وندا مۇنى تۇرمەگە جاپپاي، بىزگە نەگە جىبەرىپ وتىر؟ - دەدى ەدىل ەشتەمەگە تۇسىنبەي.
- سىزبەن وڭاشا سويلەسۋگە بولا ما؟ - دەدى قاۋىپسىزدىك ساقشىسى بۇعان ءمانىستى كوز تاستاپ.
- ءجۇرىڭىز! - ەدىل ونى ءوز كابينەتىنە ەرتىپ كەلدى.
- ماسەلە بىلاي، - دەدى قاي جەردە دە وزدەرىن ەركىن سەزىنەتىن ك ن ب قىزمەتكەرى. - بۇل جىگىت ەسىك قالاسىنا جاقىن ءبىر اۋىلدا اعايىندى ءۇش شەشەندى جالعىز ءوزى جايراتىپتى. اعاسىنىڭ قولىن سىندىرىپ، ەڭ كىشىسىنىڭ باسىن جارعان. ال ورتانشىسىن، - دەدى ەزۋىنە بولار- بولماس كۇلكى جۇگىرىپ، - ورتانشىسىن مالشا ءپىشىپ جىبەرگەن...
- نە دەيدى؟ «پىشكەنى» قالاي؟
- وسى ءسوزدىڭ تۋرا ماعىناسىندا... جىنىس مۇشەسىن ۋىستاپ ۇستاعان دا، ءبىر-اق تارتىپ، قورجىن باۋىن ءۇزىپ جىبەرگەن. اناۋ ەسىنەن تانىپ قالعان ەكەن. دارىگەردىڭ كومەگىمەن ەسىن زورعا جيدى.
- قىزىق ەكەن... شەشەندەرگە بۇل سونشا نەگە وشىگىپ ءجۇر؟
- بۇل شەشەن دەگەن دە تىنىش جۇرمەيتىن حالىق قوي، جاڭاعى ورتانشىسى مىنانىڭ ون ءۇش جاسار قىزىن زورلاپتى.
- وندا ساۋاپ بولعان ەكەن، وزىنە دە سول كەرەك؟ - دەدى ەدىل ءوزىن ۇستاي الماي. - ءبىراق مۇنىڭىز - تاپ- تازا سوت ورىندارىنىڭ ءىسى عوي. بۇعان ءبىزدىڭ قانداي قاتىسىمىز بار؟
«ءسىز ءالى دە ەشتەڭە تۇسىنگەن جوقسىز با» دەگەندەي قاۋىپسىزدىك وكىلى مۇنىڭ بەتىنە اڭىرايا قارادى.
- مۇنداي وقيعانى دابىرا قىلۋعا بولمايدى. سەبەبى، حالىق كوتەرىلىپ، ۇلتارالىق جانجال شىعىپ كەتۋى مۇمكىن، - دەدى ەستىلەر- ەستىلمەس، سىبىرلاي ءتىل قاتىپ. - ال ءبىز بولساق، «ۇلتتار دوستىعى» جونىنەن دۇنيەگە ۇلگى شاشىپ وتىرعان ەلمىز. ءدىن ەركىندىگى مەن ۇلتتاردىڭ تاتۋلىعى عوي - قازىر ءبىزدىڭ بەتكە ۇستاپ وتىرعانىمىز. سول ءۇشىن ءبىزدىڭ باسشىلارعا حالىقارالىق سىيلىق بەرىلەتىن كورىنەدى. قالاي ەدى، الگى... شۆەتسيا اكادەمياسى بەرەتىن سىيلىق شە؟
- نوبەل سىيلىعىن ايتاسىز با؟
- ءيا، سولاي- اۋ دەيمىن... سول سىيلىق قالتاعا تۇسكەنشە، ءبىزدىڭ ەلدە ۇلتارالىق جانجال تۇگىلى, تىرس ەتكەن دىبىس شىقپاۋى كەرەك. ال ەسىكتەگى وقيعا جاي ەسى اۋىسقان ادامداردىڭ ءىسى بولىپ تانىلۋعا ءتيىس. ەندى تۇسىنىكتى مە؟
- تۇسىنىكتى، - دەدى ەدىل مۇڭايا كۇرسىنىپ. - وزىنە جابىلعان ءۇش ادامدى بىردەي جايراتىپ سالۋىنا قاراعاندا، اسا قارۋلى جىگىت بولدى- اۋ، شاماسى؟
- سامبودان سپورت ماستەرى عوي. جوعارى ءبىلىمدى مۇعالىم. مەكتەپتە سپورتتان ساباق بەرەدى ەكەن.
«ەسىل ازاماتتىڭ قور بولعان جەرىن قاراشى» دەگەندى تەز ويلاپ ءوتتى ىشتەي ەگىلگەن ەدىل.
- ال سوندا ءبىز نە ىستەۋىمىز كەرەك؟
- ەشتەڭە دە ىستەمەيسىز. ءسىز بۇل ادامدى جۇيكە اۋرۋىنا شالدىعىپ، ەسى اۋىسقان ناۋقاس رەتىندە، كەمىندە بىرەر جىل ۇستاپ وتىرساڭىز بولعانى. قانداي دارىلەر بەرۋدى سىزگە ۇيرەتەتىن مەن ەمەس. جازىلىپ تا كەتپەسىن، ءولىپ تە قالماسىن.
- ال مۇنىڭ ىزدەيتىن ءۇي-ءىشى, اعايىن- تۋىستارى جوق پا؟
- بار. تۋىستارى مۇنى ءىز جاسىرىپ، قاشىپ ءجۇر دەپ ويلايدى. قىلمىسكەردى ۇستاعان سوڭ، ءبىز سونداي جالعان اقپارات تاراتقانبىز.
- ال شەشەندەر شە؟ ولار ارىزدانبادى ما؟
- ارىزداندى. ولارعا اقشالاي وتەماقى بەرىلدى... ونىڭ ۇستىنە، ولاردىڭ دا ارتى تازا ەمەس. ءباليعاتقا تولماعان جاس قىزدى زورلاۋ - وتە اۋىر قىلمىس قوي.
- مىنالارىڭىز سۇمدىق قوي! - دەدى ءتۇسى بۇزىلىپ كەتكەن ەدىل. - وسى وتىرىكتەرىڭىز اشىلمايدى دەپ ويلايسىزدار ما؟ ناۋقاستارعا ادال بولۋ جونىندە گيپپوكراتقا بەرگەن انتىمىز بار ەدى, ونى قالاي اياققا باسامىز؟
- نە ىستەيمىز، مەملەكەت مۇددەسى... وسىنىڭ ءبارى دە ۇلكەن ماقساتتار ءۇشىن - دەپ اناۋ كوڭىلدەنە كۇلدى, - قارجى جاعىنان قام جەمەڭىز. جامباس اقى مەن ەمدەۋ پۇلى اي سايىن تولەنىپ تۇرادى.
- ول ەندى نارىق تالابى عوي. ءبىز ونسىز دا اقىلى ەمدەۋگە كوشىپ جاتىرمىز. قالتاعا كۇش تۇسسە، بالكىم، جىندىلار ازاياتىن شىعار.
- ايتپاقشى، الگى «پرەزيدەنتتەرىڭىز» نە كۇيدە؟ - دەدى جوعارىدان كەلگەن وكىل ايشۋاقتى ەسكە الىپ. - ول دا ءبىزدىڭ ەسەپتە عوي. اقشاسى كەلىپ تۇرا ما؟
- ول كىسىلەرىڭىز دە ءجۇرىپ جاتىر. كۇنى بويى سويلەۋدەن ءبىر جالىقپايدى. ونىڭ «سايلاۋ الدى پلاتفورماسى» ءالى اياقتالعان جوق.
- ە، مەيلى, جىندىلاردىڭ قۇلاعىن ايايسىز با. سويلەي بەرسىن. وسىندا ونى سول ءۇشىن اكەلگەن جوقپىز با؟! - سونى ايتىپ، ول قوشتاسا باستادى.
ەدىل «ناۋقاس» جىگىتپەن ول ەسىن جيعان سوڭ، ەرتەڭىندە تانىستى. اتى - قازىبەك ەكەن. اقىل- ەسى ءتۇزۋ، قالىپتى ادام. جاي قالىپتى عانا ەمەس، ءوز ەلى، ءوز جەرى ءۇشىن كۇيىنەتىن سانالى، جىگەرلى جىگىت. ەدىل كەشە قاۋىپسىزدىك وكىلىنىڭ اۋزىنان قازىبەكتىڭ توتەنشە قىلىعىن ەستىپ، سىرتتاي سۇيىنگەنى بار-دى. وزىمەن سويلەسە كەلە تەز تانىسىپ، شۇيىركەلەسىپ كەتتى. قازىبەك ءوزىنىڭ مۇندا نە ءۇشىن كەلگەنىن جاقسى ءبىلىپ وتىر.
- بىردەن سوتقا تاپسىرماي، مەنى مۇندا اياعاندىقتان اكەلگەن جوق. ءبارى - شەشەندەردىڭ قامى. شەشەندەردى سوتتاماۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى جولى وسى بولدى، - دەگەن ءبىر سوزىندە.
قۇپيالىقتى ساقتاۋ ءۇشىن، قازىبەككە جەكە پالاتا بەرىلگەن- دى. بۇل ەكەۋىنىڭ ەرتەڭدى-كەش وڭاشا سويلەسۋىنە وتە ءتيىمدى بولدى.
- سورى ارىلماعان، نە دەگەن باقىتسىز حالىقپىز! - دەيدى قازىبەك كۇيىنىپ. - تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن، ءبۇيتىپ كەلىمسەكتەردىڭ تابانىنا تۇسەمىز دەپ كىم ويلاعان. سەنەسىز بە، اۋىلداعى ءجۇز ەلۋ ءتۇتىن قازاقتى اعايىندى ءۇش شەشەن باعىندىرىپ تۇردى عوي. رەسەيدەن قاشىپ كەلگەن بۇزاقىلار بىزگە كەلسە - اۋليە... اۋىل اكىمى، پوليتسيا، ءبارى سولاردى قورعاشتايدى. اقشا - سولاردا، ءوڭى ءتۇزۋ ايەل - سولاردىكى. اقىرى، اسقىنا كەلىپ، جاس قىزدارعا اۋىز سالدى عوي...
- قايتەمىز، «ۇلتتار دوستىعى»، - دەدى ەدىل كۇمىلجىپ. - ال ءوزىڭ ىستەگەن ىسىڭە وكىنبەيسىڭ بە؟
- وكىنەر جايىم جوق. مەن ولارعا ەشءبىر سوت كەسپەيتىن جازا كەستىم عوي. بالامنىڭ كەگىن الدىم. سوت الدىندا دا وسىنى ايتار ەدىم، سوعان جەتە الماي قور بولىپ وتىرعان جوقپىن با؟!
ەدىل قازىبەكتى ءوز قاراۋىنا العان. وعان تيەسىلى ەم- دومدى دا ءوزى بەلگىلەپ وتىردى. جوعارىدان ارنايى جىبەرىلگەن، ارتىندا «قوڭىراۋى» بار ناۋقاسقا باسقا دارىگەرلەر سۇعىنعان جوق. اقىرى، ەدىل ەكەۋى مىناعان كەلىستى.
- ەسىڭدە بولسىن، سەن ساۋ ادام ەمەس، «ەسى اۋىسقان» ادامسىڭ، - دەدى ول قازىبەككە. - سول ءرولىڭدى مۇلتىكسىز ورىندا. مىنا دارىلەردى ىشكەن بول، ءبىراق ىشپە. ەل كوزىنە تۇسپە، ەشكىممەن سويلەسپە. وسىندا ۇندەمەي جۇرەتىن «مەڭىرەۋلەر» بار، سولاردىڭ قاتارىنا قوسىل دا، جانىڭدى ساقتاپ، «جىندى» بولىپ جۇرە بەر.
قازىبەك دارىگەردىڭ ايتقانىن بۇلجىتپاي ورىنداپ، وسىنداعى كوپ ناۋقاستىڭ ءبىرى بوپ ءجۇرىپ جاتتى. «ەسى اۋىسقان» دەگەن اتاعى بار. وعان ارلاناتىن تۇك تە جوق، مىنانداي زاماندا، كوپ جاعدايدا، جىندىنىڭ قۇقى ساۋ ادامنان گورى جوعارى. ەڭ باستىسى، جىندىعا سوت جۇرمەيدى, جىندىلار ساۋ ادامدى يناياتتاپ بوقتاۋىنا، ساباپ كەتۋىنە بولادى. ول تىپتى كىسى ولتىرسە دە جاۋاپقا تارتىلمايدى. قازىبەك ەشكىمدە جوق وسى قۇقىن پايدالانىپ، ەمحانادا جۇرە تۇرۋىنا دا بولار ەدى. ءبىراق ونەبويى وتىرىك ايتۋعا ارى جىبەرمەدى. ءبىر باسىنىڭ اماندىعى ءۇشىن، مىناداي تار قاپاستا قالاي بۇعىپ جاتپاق؟ ارادا اي وتكەندە، ول ەدىلگە مىناداي ءوتىنىش ايتتى.
- ەسىكتە ءۇيىم بار. ۇيىمدە ءسۇيىپ قوسىلعان ايەلىم، ۇيەلمەلى-سۇيەلمەلى ءۇش بالام بار. ەكى ۇل، ءبىر قىز. سولار مەنەن حابار تاپپاي، نە ءولى، نە ءتىرى ەكەنىمدى بىلمەي، قۇسالانىپ جۇرگەن شىعار. ازاماتسىز عوي، وسىلارعا ءبىر حابار بەرىڭىزشى! - دەپ قولىنا تىلدەي قاعاز ۇستاتتى.
«مەن بارمىن، ءتىرىمىن. وتە سەنىمدى جەردە جاتىرمىن. جاعدايىم جاقسى. مەنى ازىرشە ىزدەمەڭدەر. قازىبەك» دەپتى. سىرتىندا - ايەلى قىزمەت ىستەيتىن مەكتەپتىڭ مەكەن-جايى.
ەدىل بۇل ءوتىنىشتى امال جوق، ورىندادى. الماتىدان ەسىككە دەيىن ءبىر ساعاتتىق جول ەكەن. مەكتەپتى دە، قازىبەكتىڭ ايەلى ورىنكۇلدى دە وڭاي تاپتى. سۇلۋشا كەلگەن اققۇبا كەلىنشەك مۇنىڭ بەتىنە الدەبىر ۇمىتپەن جاپاقتاپ قاراي بەرگەن:
- ەگەر ءسىز سىر بەرىپ، جىلامايتىن بولساڭىز، تۋىستارعا، ءتىپتى بالالارعا دا ايتپايتىن بولساڭىز، سىزگە ءبىر جاقسىلىق حابار اكەلدىم، - دەگەن بىلايىراق شىققان سوڭ.
- اللا-اي، قازىبەكتەن كەلگەن جوقسىز با؟ امان با، ايتەۋىر؟ - دەدى ايەل قولدى- اياققا تۇرماي.
- سابىر- سابىر، كەلىنجان... الدىمەن مىنا حاتتى وقىڭىز، - دەپ تىلدەي قاعازدى قولىنا قىستىردى.
- اللا-اي، بار ەكەن عوي، مىناۋ - سونىڭ جازۋى، - دەدى كەلىنشەك قاعازعا لەزدە كوز جۇگىرتىپ. - تاۋبە- تاۋبە، ريزامىن قۇدايعا. ارىسىم ءالى ءتىرى ەكەن عوي... ال ءسىز قاشان كورەسىز ونى؟ سالەم ايتىڭىز. ءبىز تەگىس امانبىز.
«الدا، بايعۇس- اي، كۇيەۋىن شىن سۇيەدى ەكەن- اۋ!» دەدى ەدىل بىلاي شىعا بەرىپ. كورگەن- بىلگەنىن قازىبەككە اينىتپاي ايتىپ كەلدى.
ارادا تاعى ءبىر اپتا وتكەندە، قازىبەك ءۇش بەت قاعازعا جازىلعان كولەمدى حات ۇسىندى. وسىنداعى بەيتاراپ گازەتتەردىڭ بىرىنە جازىپتى. جازۋى ادەمى ەكەن، مارجانداي. ەدىل تەز كوز جۇگىرتىپ وقىپ شىقتى. قازىبەك باستان كەشكەن وقيعالاردى بايانداپ كەلىپتى دە: «مەن جىندى ەمەسپىن، ەسىم دۇرىس، دەنىم ساۋ. قولمەن ىستەگەنىمدى مويىنمەن كوتەرۋگە ءازىرمىن. بۇلايشا زورلىقپەن جىندى اتانىپ، اتسىز-اياقسىز قاپاسقا قامالعانشا، ءادىل سوتتىڭ ۇكىمىن ەستىگەنىم مىڭ ارتىق» دەپتى.
دارىگەر حاتتى وقىپ بولدى-اۋ دەگەن شامادا، قازىبەك مۇنىڭ بەتىنە جىميا ءبىر قارادى دا:
- ادەكە، نە ىستەيسىز، الگى «ءبىر تەڭگە بەرىپ جىرلاتىپ، مىڭ تەڭگە بەرىپ قويعىزا الماپتى» دەگەننىڭ كەرى كەلدى. «سۇراپ العان سىرقاتتىڭ ەمى تابىلماس» دەگەن دە ءسوز بار. سىي قىلساڭ، سىپىرا قىل. «ەر موينىندا قىل ارقان شىرىمەس» دەگەن ءسوز بار. سىزبەن ءبىز كەيىن ءبىر-اق ەسەپتەسەرمىز. سوڭعى ءوتىنىشىم: وسى حاتتى گازەت رەداكسياسىنا اپارىپ بەرىڭىز! - دەدى.
ەدىل ءبىراز ويلانىپ وتىردى:
- حاتتى اپارۋ قيىن بولماس. ءبىراق ءوزىڭ ابدەن ويلاندىڭ با؟ - دەدى ونىڭ بەتىنە قاراپ. - سوڭىنان وكىنىپ قالىپ جۇرمەيسىڭ بە؟
- جوق، ادەكە، وكىنىش بولمايدى. ون ويلانىپ، ءجۇز تولعانعان نارسە عوي. تۋعاننان وتىرىككە قانىم قاس ەدى. جالعان «جىندى» بولىپ، قالاي بۇعىپ جاتام. ەرتەڭ بالا- شاعامنىڭ بەتىنە قالاي قارايمىن. بىرەۋلەرگە جالعان ابىروي، سىيلىق كەرەك ەكەن دەپ، ازاماتتىق ار- نامىسىمدى قالاي اياققا باسامىن؟!
بۇل ءوتىنىشتى ورىنداۋ ەدىلگە دە وڭاي سوققان جوق. تارازىنىڭ ەكى باسى قالتىلداپ، زورعا تۇر. ءبىر باسىندا - بەيبىت ءومىر، جاقسى قىزمەت، كارەرا، ەكىنشى باسىندا - ۇلت مۇددەسى، ەر نامىسى، شىرىلداعان شىندىق... قايتپەك كەرەك؟ «ەگەر قايراۋى كەلىسسە، ەڭ جاسىق دەگەن جىگىت تە ءبىر مارتە ەرلىك ىستەيدى» دەۋشى ەدى. ءسىرا، ەدىلدىڭ دە سونداي ءبىر قادام جاسايتىن كەزى كەلگەن شىعار.
ول ەرتەڭىندە-اق قازىبەكتىڭ حاتىن ءوزى ۇزبەي وقىپ جۇرەتىن بەيتاراپ گازەتكە اپارىپ بەردى. رەداكسياداعى جىگىتتەر حاتتى ۇناتىپ، زور ىقىلاسپەن قابىلداعان. ءبىراق ءبىر اپتاعا دەيىن حابار- وشار بولمادى. سويتسە، گازەت رەداكسياسى وقيعا وتكەن ورىنعا ءتىلشى جىبەرگەن كورىنەدى. كۋالاردى سويلەتىپ، قازىبەكتىڭ ءۇي-ءىشىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپتى. وسىلايشا، قازىبەكتىڭ حاتىنتىڭ دەرەكتەرمەن تولىقتىرىپ، سەنساتسيالىق ماتەريالدى تۇتاس ءبىر بەتكە جاريالادى- اۋ!
ەدىل تاڭەرتەڭ قىزمەتكە كەلە جاتىپ، دۇڭگىرشەكتەن الگى گازەتتىڭ بىرنەشە ءنومىرىن ءبىر- اق ساتىپ الدى. كەڭسەگە كەلگەنشە تاعاتى جەتپەي، جول جيەگىندەگى ءبىر ورىندىققا وتىرىپ قالىپ، ماقالانى باستان-اياق وقىپ شىقتى. وسىعان ءوزىنىڭ دە قاتىسى بارداي، حاتتىڭ ءار ءسوزى كوڭىلىنە ءبىرتۇرلى جىلى تيەدى. ادىلەتكە ارا ءتۇسىپ، كومىلىپ جاتقان شىندىقتى كوپكە ايگىلەپ ايتقان قانداي راقات! تۇلا بويىن ءبىر ءتاتتى سەزىم بيلەپ العان. ەدىلدىڭ كوپتەن بەرى قورشاۋ سىرتىنداعى ۇلكەن ومىرگە ارالاسقانى وسى ەدى. الدىمەن قوعامداعى دەرتتى ساۋىقتىرماي تۇرىپ، قورشاۋدىڭ ىشىنە ەم قونبايتىنىن ول ەندى ايقىن سەزىنە باستاعان...
قابدەش ءجۇمادىلوۆ
ۇلت پورتالى
