حاكىم اباي الدىنداعى ۇيات

استانا. قازاقپارات - اباي تۇسىنداعى قازاق نە ءبىلىمى، نە عىلىمى، نە ەكونوميكاسى دامىماعان، كوزى اشىق ادامى از، زيالى قاۋىمى قالىپتاسپاعان، عاسىرلار بويعى كوشپەلىلىكتەن، بوداندىقتان ەسەڭگىرەپ، قاي جەرىنىڭ اۋىرىپ وتىرعانىن ءوزى بىلمەيتىن ناۋقاستاي كۇن كورگەن، وركەنيەتتەن اۋلاق جۇرگەن ەل ەدى. تولەن ابدىك، جازۋشى

اباي ءوزىنىڭ ولەڭدەرى مەن قارا سوزدەرىندە وسىنىڭ ءبارىن دالەلدەپ ايتىپ بەرگەن. ال بۇگىنگى قازاقتى ءسوز ەتسەك، مىڭداعان مەكتەپتەرى، جۇزدەگەن جوعارعى وقۋ ورىندارى بار (ولاردىڭ ساپاسى، ارينە، جەكە اڭگىمە)، ساياسي، الەۋمەتتىك ينستيتۋتتارى بار، بەلگىلى ءبىر دارەجەدە عىلىمى، ونەرى، ادەبيەتى بار، الەمدىك قاۋىمداستىقپەن قارىم-قاتىناس جاساپ وتىرعان مەملەكەتى بار تاۋەلسىز ەل ەكەنىمىز بەلگىلى.

سوندىقتان XXI عاسىرداعى بۇگىنگى قازاقتى ⅩⅨ عاسىرداعى قازاقپەن وركەنيەت تۇرعىسىندا سالىستىرا المايمىز. قازاق وزگەردى. باياعى نادان قازاق جوق. بالكىم، جاسىق دەپ، قورقاق دەپ، ءوز مۇددەسى ءۇشىن تارتىسقا بارا المايدى دەپ كىنالاۋعا بولار، ءبىراق بۇگىنگى قازاق نەگىزىنەن زاماننىڭ نارقى مەن پارقىنان حاباردار، تۇيسىگى دە، تۇسىنىگى دە بار حالىق دەپ ايتا الامىز. الايدا، ءار زاماننىڭ ءوز قيىندىعى بار. ول قيىندىقتاردى جەڭۋ ءۇشىن كەشەگى سوۆەتتىك سانادان (قۇلدىق دەپ تە ايتۋعا بولادى)، رۋلىق سانادان ارىلعان، بۇگىنگى زامانعا لايىق ساپالى ۇلت بولىپ قالىپتاسۋىمىز كەرەك.

ول ءۇشىن حالىققا جوعارىدان قاراپ اقىل ايتۋدىڭ قاجەتى جوق. شىندىقتى ايتساڭ، جەتىپ جاتىر. حالىقتى جەرلەپ، تەپكىلەپ تاربيەلەيمىز دەگەن زامان وتكەن دەپ ەسەپتەيمىن. حالىقتى سىناۋ سوۆەت ۇكىمەتى تۇسىندا دا جاپپاي ادەتكە اينالدى. بيلىكتى سىناۋ قيىن، حالىقتى سىناۋ وڭاي. سودان كەيىن بارلىق بولىپ جاتقان كەلەڭسىزدىكتەرگە بيلىك ەمەس، حالىق كىنالى سەكىلدى كورىندى. سول سانا ءالى دە تولىق جويىلدى دەپ ايتا المايمىز.

ولشەمنىڭ ءتۇرى كوپ. ماسەلەن، اباي قازاقتىڭ وقىعانىن، عىلىمعا ۇمتىلعانىن اڭساسا، وعان ءبىرشاما قول جەتكىزدىك دەۋگە بولادى. كاسىپكە دە قول جەتكىزدى. بۇگىندە كوپ ادام كاسىپسىز وتىرسا، وعان قازاق حالقى ەمەس، جۇمىس ورىنىمەن قامتاماسىز ەتە الماي وتىرعان بيلىك كىنالى.

ءبىراق دامۋدىڭ ەكىنشى جاعى -  ىشكى رۋحاني، يمانگەرشىلىك، ادامي قاسيەتتەردىڭ كەمەلدەنۋى بار. ادامگەرشىلىك ماسەلەسى ەڭ وركەنيەتتى ەلدەردە دە كۇن تارتىبىنەن تۇسپەيتىن قۇندىلىق. مىنەكي، وسى جاعىنان كەلگەندە ابايدىڭ الدىندا ۇياتتى بولاتىن جەرلەرىمىز كوپ. توعىشارلىق، وتىرىكشىلىك، جاعىمپازدىق («كۇشتىلەرىم ءسوز ايتسا، باس يزەيمىن شىبىنداپ»)، ەكىجۇزدىلىك، پايداقۇمارلىق -  وسىنىڭ بارىنەن ارىلا الماي كەلەمىز. ارىلا الماي دەيمىز-اۋ، قايتا وسى قاسيەتتەر قۋلىعى تەرەڭدەگەن، ءبىلىمى مولايعان جاڭا ءبىر ساتىعا كوتەرىلگەن سەكىلدى.

پاراساتى مول، اقىلدى دا تالانتتى ادامدى قالايشا قايداعى ءبىر بەيتالانت الاياق وپ- وڭاي جەڭىپ العا شىعادى؟ سەبەبى، پاراساتتى ادامنىڭ الدىندا ار-ۇيات، شىندىق، ىزگىلىك، ادىلدىك، وبال-ساۋاپ، پارىز، ت. س. سياقتى تولىپ جاتقان كەدەرگىلەر بار.

ول ودان اتتاپ كەتە المايدى. ال الاياق ونىڭ بارىنەن قينالماي ءبىر-اق قارعيدى. ءسويتىپ، العا شىعادى.

ءبىراق بۇل دا ماسەلەنىڭ ءبىر-اق جاعى. الاياق الاياقتىعىن ىستەسىن. ەندى جاقسىلاردىڭ ىشىنەن سولاردى قولداپ، قورعاپ سويلەيتىندەر تابىلعان كەزدە ءتىپتى نە ىستەرىڭدى بىلمەيسىڭ. ەڭ جامانى - ەل سەنگەن جاقسىلاردىڭ ساتقىندىعى. ابايدىڭ الدىندا ۇياتتىمىز دەيتىن جەرىمىز - وسى.