ورازا ايتتىڭ ءسانى - تاتۋلىق
بۇل كۇنى اللانىڭ رازىلىعى ءۇشىن ءبىر اي بويى اۋىز بەكىتىپ، مۇسىلماندىقتىڭ بەس پارىزىنىڭ ءبىرى سانالاتىن ورازانىڭ شارتتارىن ورىنداعان جاندار اۋىزدارىن اشادى. مۇسىلماندار ورازامەن قيماي قوشتاسىپ، اللا تاعالاعا قاسيەتتى رامازان ايىنا اماندىقتا- ساۋلىقتا جەتكىزگەنىنە شەكسىز العىس ايتىپ، كەلەسى رامازان ايىنا دا ەسەندىكتە جەتۋلەرىن تىلەپ، ءمىناجات ەتەدى. بيىلعى رامازان ايىنىڭ ەرەكشەلىگى - قاسيەتتى اي تۇتاسىمەن شىلىڭگىر شىلدەنىڭ ىشىندە بولدى.
تاريحي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، ورازا ايت 624-جىلدان بەرى اتالىپ كەلەدى. ءاناس (ر. ا.) بىلاي ريۋايات ەتەدى: «راسۋلۋللاھ ءماديناعا كەلگەن كەزىندە ءمادينالىقتاردىڭ تويلايتىن ەكى كۇندەرى بار بولاتىن. پايعامبارىمىز (س. ع. س.) بۇل ەكى كۇندى نە ءۇشىن اتاپ وتەتىندىكتەرىن سۇرادى. ولار: «جاھيلدىك (يسلامنان بۇرىنعى) داۋىردە ءبىز بۇل ەكى كۇندى كوڭىل كوتەرىپ اتاپ وتەتىن ەدىك» - دەپ جاۋاپ بەردى.
پايعامبارىمىز (س. ع. س.) ولارعا قاراپ بىلاي دەدى: «اللاھ ول ەكى كۇننىڭ ورنىنا سەندەر ءۇشىن الدەقايدا قايىرلىسىن بەردى. ءبىرىنشىسى قۇربان ايت، ەكىنشىسى رامازان ايتى».
ايتتىڭ ءمان-ماعىناسىنا كەلسەك، ول «قۋانىش پەن شاتتىققا تولى كۇن» دەگەن ماعىنانى نەمەسە «مەرەكە»، «مەيرام» دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى ەكەن. سۇيىكتى پايعامبارىمىز مۇحاممەد (س. ع. س.) ءوز وسيەتىندە: «ايت كۇنى ءبىرىنشى ورىندايتىنىمىز - ناماز وقۋ»، - دەگەن. ايتتا مۇسىلمانداردىڭ ءبىر-بىرىمەن تاتۋلىقتارىن ارتتىرۋى - مەرەكەنىڭ نەگىزگى ءسانى. وسى ماقساتتا پايعامبارىمىز (س. ع. س.) : «ءبىر-بىرىڭە سىيلىق بەرىپ، تاتۋلاسىڭدار... ءبىر-بىرىڭە بەرگەن سىيلىقتارىڭ - ارالارىڭداعى وشپەندىلىكتى جويادى»، - دەپ وسيەت ەتكەن.
ورازا ايت كۇندەرى ءاربىر مۇسىلماننىڭ شاڭىراعىندا شەلپەك، باۋىرساق ءپىسىرىلىپ، ءار ۇيدە مەرەكەلىك داستارقان جايىلادى. سونىمەن قاتار، جاعدايى تومەن ادامدارعا جاردەم كورسەتىلىپ، ولار دا مەيرامنان تىس قالدىرىلمايدى. بۇل كۇندەرى تۋعان-تۋىستار ءبىر جەرگە جينالىپ نەمەسە زيرات باسىنا بارىپ، ومىردەن وزعان جاقىندارىنىڭ ءارۋاعىنا باعىشتاپ قۇران وقيدى. قاسيەتتى رامازان ايىنان كەيىن كەلەتىن وسى ۇلىق مەرەكەنى الەمدەگى بۇكىل مۇسىلماندار ايرىقشا قۋانىشپەن، زور ىقىلاسپەن اتاپ وتەدى.
ويتكەنى، رامازان - بەرەكە مەن بىرلىك، بەيبىتشىلىك، يگىلىك، كەشىرىم، مەيىرىم جانە قايىرىمدىلىقتىڭ ايى بولسا، ءۇش كۇن بويى اتالىپ وتىلەتىن ورازا ايت ادامداردىڭ جان دۇنيەسىن، سانا-سەزىمىن، كوڭىلىن قۋانىشقا بولەيتىن، كىربىڭنەن تازالايتىن ۇلىق مەرەكە بولىپ سانالادى. ارادا قانشاما عاسىر وتسە دە بۇل ۇلىق مەيرامنىڭ ءمان-ماڭىزى كەمىمەي، كەرىسىنشە جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى.
«الاش ايناسى»
