جاي جىلقىدان جورعا شىعارۋ
مىسالى، ەكى نەمەسە ءۇش اياقتى جورعالاردى جەتىلدىرىپ، ءتورت اياقتى تەڭ جورعا شىعارۋ ءۇشىن - اي تولىسىپ، ءدوپ- دوڭگەلەك بولىپ كورىنەتىن ءۇش كۇندە كۇنىنە ءبىر رەت 4-5 شاقىرىم جازىق، تەگىس جەردە جورعالاتادى. سەبەبى، ەكى- ءۇش اياقتى جورعا جورعالاپ جۇرگەندە الدىڭعى اياعىن قىسقا الادى دا، ويلى- قىرلى شۇڭقىرلى جەرلەردە جىعىلىپ قالادى.
سوندىقتان، كوپ جاعدايدا ءتورتىنشى اياقتىڭ جورعاسىن شىعارۋ ءۇشىن تەپ- تەگىس مۇزدىڭ ءۇستىن پايدالانادى. تاعى دا جوعارىداعىداي اي تولعان كۇنى ءۇش اياقتى جورعانىڭ بارلىق تابانىن بۇرشىك تاعامەن تاعالاپ (تايىپ قۇلاماس ءۇشىن)، مۇزدىڭ ۇستىندە جۇرگىزەدى.
تولعان ايدىڭ ساۋلەسىنە شاعىلىسقان جورعانىڭ كولەڭكەسى مۇزعا تۇسەدى دە، ات ءوزىنىڭ كولەڭكەسىنەن قالىسپايمىن دەپ جانتالاسا جورعالايدى. وسىلاي ۇزبەي 2-3 ساعات جۇرگىزۋ كەرەك. ۇستىندەگى ادام تىزگىنىن قاتتى قىسىپ، مۇمكىن بولسا تاقىمعا سالىپ وتىرعان ءجون. ءسال تىزگىن بوساسا جورعا جۇرىسىنەن جاڭىلادى. وسىلاي جورعانىڭ قالعان جورعالامايتىن اياقتارى جورعالاي باستايدى.
ەكى اياقتى جورعانىڭ ءۇشىنشى اياعى جورعا شىققاننان كەيىن ونىڭ ءبىر جاعى ۇيرەتىلدى دەپ ەسەپتەيدى. ەندى قالعان ءبىر اياقتىڭ جورعاسىن شىعارۋ ءۇشىن جورعاشى سول جاق ۇزەڭگىسىن ۇزارتىپ، اياعىن تىرەپ بۇيىرىمەن وتىرادى. وسىلاي ەردىڭ وڭ جاعىنا، بىردە سول جاعىنا وتىرىپ، 2-3 ساعاتتىڭ ىشىندە ءتورت اياقتى جورعا شىعارۋ وڭاي شارۋا ەمەس. بۇل ناعىز اتبەگىنىڭ قولىنان عانا كەلەدى. ال، تۋا بىتكەن ءتورت اياعى تەڭسەلگەن جورعانى ەشقانداي مۇزعا دا، سازعا دا سالماي جورعالاتا بەرەدى.
التاي ءوڭىرىنىڭ جورعاشىلارى ىڭعايى بار جىلقىدان جورعا شىعارۋ ءۇشىن اعاش بورەنەلەردى جيناپ، كۇننىڭ شاپاعى سياقتى دوڭگەلەك شەڭبەر جاسايدى. جورعاشى اتتىڭ شىلبىرىنان ۇستاپ قاتار- قاتار ورنالاسقان بورەنەلەردەن تەز- تەز اتتاتىپ جۇرگىزەدى. ابدەن مەزى بولعان جىلقى سوڭىندا بورەنەلەردەن وڭاي اتتاۋ ءۇشىن جورعالاي جونەلەدى.
ىشكى موڭعولدىڭ حولونبۋير ولكەسىنىڭ اتبەگىلەرى جۇردەك جىلقىدان جورعا شىعارۋ ءۇشىن اتتىڭ ەكى جاعىنا سالماعى بىردەي قۇم سالعان قاپشىق تەڭدەيدى دە تەگىس جەرگە جۇرگىزەدى. ءجۇرىس بارىسىندا قۇمنىڭ سالماعىن جايمەن قوسىپ وتىرادى. وسىلاي جورعا شىعارادى.
بەكەن قايرات ۇلى، «قازاقتىڭ اتبەگىلىك ونەرى» كىتابىنان
