قىتايلىق جازۋشى مو ياننىڭ وقشاۋ ويلارى
ءبىرىنشى: «مەن باقىتتى ەمەسپىن. ورتالىق تەليەۆيزيا ستانتسياسىنىڭ بەتپە-بەت باعدارلاماسىنىڭ ايگىلى جۇرگىزۋشىسى دۇڭ شيان مو ياننان «ءسىز باقىتتىسىز با؟» دەپ سۇراعاندا، مو يان ىركىلمەستەن: «بىردەڭە دەي المايمىن، مەن بۇل ماسەلە جونىندە ويلانباعان ەكەنمىن. باقىت دەگەن ەشتەڭەنى ويلاماۋ، بارلىعىن ءبىر جاققا قايىرىپ قويۋ، دەنىڭىز ساۋ، رۋحاني جاقتان ەشقانداي قىسىم جوق بولعاندا عانا باقىتتى بولامىز. قازىر مەندە قىسىم وتە اۋىر، ۋايىم-قايعى دا وتە كوپ، مەن قايتىپ باقىتتى بولا الامىن. الايدا، «مەن سىزگە مەن باقىتتى ەمەسپىن» دەسەم، ءسىزدىڭ «كولگىرسىمەڭىز، جۋىقتا نوبەل ادەبيەت سىيلىعىن الىپ تۇرىپ قالايشا باقىتتى بولمايسىز» دەپ ايتارىڭىز داۋسىز»، - دەپ جاۋاپ بەرەدى.
مو ياننىڭ تۇسىنۋىنشە، دۇنيەدە ادامداردىڭ كوبى باقىتتى بولا المايدى، ويتكەنى ەشتەڭەنى ويلاماۋ مۇمكىن ەمەس، بارلىعىن ءبىر شەتكە قايىرىپ قويۋ ءتىپتى دە مۇمكىن ەمەس ەدى.
ەكىنشى: «تەك كوركەمدىكتى عانا سۋرەتتەۋ جاۋاپسىزدىق». ءوز تۋىندىلارىنداعى «مەيرىمسىزدىك» پەن «جەكسۇرىندىق» ماسەلەلەرى جونىندە مو يان: «ءبارىمىز دە ادام مىنەزىنىڭ تاماشا بولۋىن تىلەيمىز، الايدا، ومىردە كوڭىلسىزدىكتەر، قاعاجۋ-قاقپايلار ۇنەمى تۋىلىپ وتىرادى، جازۋشىدا وسىنداي شىندىققا باتىلدىقپەن قارايتىن جىگەر بولۋمەن بىرگە، بۇل شىندىقتى ءوز تۋىندىلارىندا اشكەرەلەيتىن جۇرەكتىلىك تە بولۋ قاجەت. ادەبيەت قاراڭعىلىقتى بۇركەلەمەيتىن پەردە بولىپ قالماۋ كەرەك. جازۋشىلاردا قالتارىس پەن جاۋىزدىقتى اشكەرەلەيتىن باتىلدىق بولۋ ءتيىس». ارينە، بۇل جاي كەيبىر وقىرمانداردىڭ شامىنا ءتيىپ كەتۋى، ولار مۇنداي تۋىندىلاردى كورگەننەن كەيىن، الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ، «جازۋشىلار نە ءۇشىن مۇنداي بىردەڭەلەردى جازادى، كوركەم نارسەلەردى جازسا بولماي ما؟» دەۋى مۇمكىن. ءبىراق مەنىڭشە، تەك كورىكتى عانا جازۋ جاۋاپسىزدىق بولادى. بۇل مەنىڭ ۇزاق جىلدان بەرى ءوزىمدى دارالاندىرىپ كەلە جاتقان سەبەپتەرىمنىڭ ءبىرى»، - دەيدى.
كوركەمدىك جىرلانۋى، جاۋىزدىق اشكەرەلەنۋى قاجەت. بۇل اقيقاتتى بارلىق ادام بىلەدى. الايدا ادامدار كوبىنەسە ءوزىنىڭ جاقسى جاعىن عانا ايتىپ، جامان جاعىنىڭ ايتىلماۋىن، جامان جاق ايتىلار بولسا، تەك باسقالاردىڭ جامان جاعىن ايتۋدى تىلەيدى.
ءۇشىنشى: «ادەبيەت سىيلىعى ساياسي سىيلىق ەمەس». تىلشىلەرمەن بولعان سۇحبات جيىنىندا مو يان جۇزدەگەن تىلشىگە قاراپ تۇرىپ: «نوبەل سىيلىعى ساياسي سىيلىق ەمەس، مەن ادام تۇرعىسىنان جازۋشىلىقپەن شۇعىلدانام، مەنىڭ جەڭىسىم - ادەبيەتتىڭ جەڭىسى، مەنىڭ شىعارمالارىمدى وقىعاندار ابدەن بىلەدى، مەن سىنشىلدىقتى، ادام حاراكەتىن اشۋدى ءوز شىعارمامنىڭ ءتۇيىنى ەتەمىن»، - دەيدى. دەسە دە مىناداي بولۋ مۇمكىندىگى ابدەن كۇشى، ءبىر ءبولىم باسشىلار مو ياننىڭ سىيلىق الۋىندا وزدەرىنىڭ كورسەتكەن ەڭبەكتەرىن، مىسالى، «باۋلۋ جاعىنداعى ەڭبەگى»، «قولداۋ جاعىنداعى ەڭبەگى»، «شارت-جاعداي ازىرلەۋ جاعىنداعى ەڭبەگى» سىندى ويلارى بولۋى مۇمكىن، ءبىراق مو يان ولار جونىندە ەشقانداي بورىشتىلىق كورسەتپەي، «بۇل - تەك ادەبيەتتىڭ جەڭىسى» دەيدى.
ءتورتىنشى: ينتەرنەتتە كوپتەگەن تالاس-تارتىس جونىندە مو يان: «جازۋشى شىعارمالارى ارقىلى سويلەيدى، جازۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىقپەن شۇعىلدانۋى ءوز ارىنىڭ مەڭگەرۋىن دە ادامداردىڭ تاعدىرى مەن وي-سەزىمدەرىنە ءۇڭىلۋ، سوڭىندا تۇجىرىم شىعارۋ ءۇشىن بولىپ تابىلادى»، - دەيدى.
دارالىق سالىستىرماسى كەڭەيىپ جانە وڭايلانىپ جاتقان بۇل زاماندا، كەيبىرەۋلەر اقشا تابۋ ءۇشىن جازسا، كەيبىرەۋلەر بەدەل تابۋ ءۇشىن جازادى، كەيبىرەۋلەر اتاق شىعارۋ ءۇشىن جازسا، كەيبىرەۋلەر مو يان سەكىلدى ادام حاراكتەرىن اشۋ ءۇشىن، قالىڭ قاۋىم ءۇشىن جازادى.
بەسىنشى: «تىم تەز دامۋ قاجەتسىز». ادامداردىڭ باي - كەدەيلىگى جانە ارمان- تىلەكتەرى جونىندە ءسوز بولعاندا، مو يان بىلاي دەيدى؛ «ءبىز ءوز تۋىندىلارىمىز ارقىلى ادامدارعا تىم تەز دامۋدىڭ، حايۋاندار مەن وسىمدىكتەر سونشا تەز جەتىلۋدىڭ قاجەتى جوق ەكەنىن، ويتكەنى حايۋاندار نەمەسە وسىمدىكتەر تەز جەتىلىپ كەتسە، ءدامنىڭ جاقسى بولماي قالاتىنىن، قورەكتىك قۋاتىنىڭ بولمايتىنىن ايتۋىمىز، كوركەم تۋىندىلارىمىز ارقىلى ادامدارعا ابايلاپ ىستەۋدى، قادىرىمىزدى باياۋىراق الۋدى، بايىپتى بولىپ، بەس ۇلەستى قازىر ىستەسەك، بەس ۇلەستى كەيىنگى ۇرپاقتارعا قالدىرىپ قويۋ كەرەكتىگىن ايتۋىمىز كەرەك». اۋا الماستىرعىش جوق كەزدە ىستىققا توزە المايتىندار قازىرگىدەي كوپ ەمەس ەدى. ەلەكتر شىراعى جوق كەزدە الىستان نەمەسە جاقىننان كورە المايتىندار قازىرگىدەن از بولاتىن. تەليەۆيزور جوق كەزدەردە، ادامداردىڭ جۇمىستان سىرتقى تۇرمىسى دا وتە مول مازمۇندى ەدى، جول قاتىناسىنىڭ قولايلى بولۋى ادامداردىڭ ساياحات قۋانىشىن جوق قىلدى، تەلەگرافتىڭ زىمىران تەزدىگى ادامداردىڭ حات-بايلانىستان الاتىن ءلاززاتىن ىعىستىرىپ تاستادى. ازىق-تۇلىك اسپا-توكتىگى ادامداردىڭ ءدام سەزىنۋىن جوعالتتى.
التىنشى: «مو يان ورلەۋى كوتەرىلۋىن ۇناتپاۋ». ەكى رەت اقپار جاريالاۋ جيىنى اشىلعاننان كەيىن، مو يان ەندى ەشقانداي ادامدى قابىلدامايتىنىن مالىمدەدى. ول وتە كىشىپەيىلدىكپەن: «مەن مو يان ورلەۋىنىڭ كوتەرىلۋىن ۇناتپايمىن، باقىتقا قارسى كوتەرىلىپ كەتسە، مەن بۇل ورلەۋدىڭ تەزدەن سايابرلاپ قالۋىن، ۇزاق بولعاندا ءبىر اي ىشىندە جۇرتتىڭ بۇل ءىستى تەزدەن ۇمىتىپ كەتۋىن تىلەيمىن»، - دەدى.
ادام قانشا ۇلى بولعان سايىن، ول ءوزىنىڭ ۇلىلىعىن ايتۋدى قالايدى. مو يان، ءسىرا، وسىنداي ادام بولۋى مۇمكىن.
massaget.kz
