جەر قويناۋىنىڭ جىرشىسى - شاحماردان ەسەن ۇلى

استانا. قازاقپارات - قازاقتا «تاۋمەن سىرلاستىم، تاسپەن تىلدەستىم، شوپپەن سويلەستىم» دەگەن ادامعا «سوق وتىرىكتى» دەي المايسىڭ. سەبەبى، بۇل ۇلتتىڭ بايىرعى اڭىزدارىن ءبىر شولىپ شىقساڭ، ەلدىڭ قارا تاسى دا، سىلدىراي اققان سۋى دا، كون توپىراعى دا ەبىن تاپقان كىسىگە ءتىل قاتقانىن جىر عىپ ايتىپ بەرە الادى.

 قازاق دالاسىنىڭ جەر قويناۋىنداعى ۇنگە قۇلاق قويىپ، ونىڭ سازىن، جىرىن تىڭداي الۋ باقىتى ماڭدايىنا جازىلعان شاحماردان ەسەن ۇلىنىڭ بۇل عىلىم سالاسى بويىنشا قالدىرعان ۇشان- تەڭىز مۇراسى وسىندايدا ەسكە تۇسەدى.

گەولوگيا عىلىمىنىڭ ادامزاتقا سىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز ەكەنى امبەگە ايان. بۇل عىلىمنىڭ دا، وسى عىلىم سالاسىندا تەر توككەن قازاق عالىمدارىنىڭ دا ۇلتقا، عىلىمي ءۇردىستىڭ العا جىلجۋىنا قوسقان ۇلەسىن، ءتىپتى، سانامالاپ تاۋىسا المايسىز.

اسىرەسە، قازاق گەولوگى، پايدالى قازبالار سالاسىنىڭ مامانى، قوعام جانە مەملەكەت قايراتكەرى، گەولوگيا- مينەرالوگيا عىلىمىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قاز ك س ر عا- نىڭ اكادەميگى شاحماردان ەسەن ۇلىنىڭ ەسىمىن قالىڭ قازاعى ەش ۇمىتا قويماس.

شاحماردان ەسەن ۇلىنىڭ قازاق عىلىمىنا بۇتىندەي، ونىڭ ىشىندە گەولوگيا عىلىمىنا جەكەلەي قوسقان ۇلەسى، ەل مەن جەردىڭ ءبىرتۇتاستىعىن ساقتاۋداعى ەڭبەگى، ۇلت رۋحانياتىنىڭ گۇلدەنۋى ءۇشىن توككەن تەرى، اۋىزەكى سوزبەن سانامالاپ تاۋىسا الماس قايراتكەرلىك جولى - بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن ونەگەلىكتىڭ انىق سيپاتى بولار مىنەزدىڭ نەگىزگى قىرى ىسپەتتى.

ش. ەسەن ۇلى دەگەندە ونىڭ گەولوگيالىق قىزمەت پەن عىلىمي جانە ينجەنەرلىك ۇلتتىق كادرلاردى دايىنداعان ەڭبەگىن ەرەكشە ايتپاق كەرەك. «مەن پرەزيدەنت كەزىمدە ۇلت كادرلارىنان اكادەميكتەر قاتارىن تولىقتىرۋعا تىرىستىم. كوررەسپوندەنت- مۇشەلەر سانى كوبەيدى. ماعان تىم ۇلتشىلسىڭ دەگەن كىنا تاعىلدى. سوعان قاراماستان قازاقتىڭ جاس ءارى ءبىلىمدى جىگىتتەرىن كوپ تارتتىم» ،

- دەيدى عالىم ءوز سوزىندە. 100دەن اسا عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى، قازاقستان گەولوگيا عىلىمىن، ونىڭ ماڭىزدى سالاسىنىڭ ءبىرى - مەتاللوگەنيانى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى، 1965 - جىلى جارىق كورگەن، قازاقستاننىڭ كەڭەيتىلگەن ماسشتابتى گەولوگيا كارتاسىن جاساعان ەڭبەگى - شاحماردان ەسەن ۇلىنىڭ عالىمدىعى جونىندە ايتقان از عانا ءسوز.

شاحماردان ەسەن ۇلىنىڭ ۇستازى قازاقتىڭ تاعى ءبىر ەرەك تۋعان ۇلى - قانىش ساتپايەۆ بولعانى كوپشىلىككە ايان. قانىش ساتپايەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن شاحماردان ەسەن ۇلى جەزقازعاندا ون ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت قىزمەت ەتەدى. قاتارداعى بارلاۋشىدان ەكسپەديتسيانىڭ باس ينجەنەرى قىزمەتىنە دەيىن جوعارىلاعان عالىم جەزقازعاننىڭ جەر استى بايلىعىن ەسەپتەپ، 1950- جىلدارى 1940 - جىلمەن سالىستىرعاندا مىستىڭ قورى بەس ەسەدەي جوعارى ەكەنىن دالەلدەپ بەردى.

جەزقازعان وڭىرىندەگى حالىقتى وسى كۇنى دە تازا اۋىز سۋىمەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان جاناي جانە ايدوس جەراستى سۋ قورلارىنىڭ قازاقتىڭ ءبىرتۋار ۇلى شاحماردان ەسەن ۇلى باسشىلىق جاساعان ەكسپيديتسيانىڭ اشقانى كوزىقاراقتى جۇرتتىڭ ەسىندە.

ماڭعىستاۋدىڭ وڭتۇستىگىندەگى اسا مول مۇنايلى گازدىڭ قورى - جەتىباي، وزەن سياقتى مۇناي كوزىن اشۋعا قاتىسقانى ءۇشىن شاحماردان ەسەن ۇلى ءبىر توپ عالىمدارمەن بىرگە لەنيندىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اتانادى.

گەولوگيا سالاسىنىڭ مامانى بولا تۇرا، ۇلت رۋحانياتىنا قوسقان ۇلەس- سالماعى دا از ەمەس: پروفەسسور دوسمۇحاممەد كىشىبەكوۆ ش. ەسەنوۆتىڭ عىلىم اكادەمياسىنداعى فيلوسوفيا جانە قۇقىق ينستيتۋتىنىڭ جانىنان ارناۋلى فارابيتانۋ ءبولىمىن اشقانىن ايتادى. ناتيجەسىندە ارابشا، اعىلشىنشا جانە وزگە تىلدەردى ەركىن مەڭگەرگەن، ءبىلىمدى، جاس عالىمدار توپتاسقان ءبولىم ءال- فارابي ەڭبەكتەرىن تاۋىپ، قازاقشاعا، ورىسشاعا ءتارجىمالاپ، ۇلى بابامىزدى تۋعان حالقىمەن قايتا تابىستىرادى.

شاحماردان ەسەن ۇلىنىڭ ەسىمىن قاي كۇندەرى دە ەسكە الۋعا تۇرارلىق ازامات ەكەنىن ايرىقشا اتاپ كورسەتكىمىز كەلەدى. اسىرەسە، نەبارى 33 جاسىندا مينيستر اتانعان، سونىسىمەن كسرو اۋماعىنداعى ەڭ جاس باسشى بولعان، جاستىعىنا قاراماي، ەردىڭ ەرى اتقارار مىندەتتى مۇلتىكسىز ورىنداعان شاحماردان ەسەن ۇلى ەسىمىن ەسكە الىپ وتكەننىڭ ەش ارتىعى جوق.

قاراگوز ءسىمادىل