اتامەكەنىن اڭساعان اعايىندار

استانا. قازاقپارات - شەت جەردە جۇرگەن قازاقتاردىڭ تۋعان ەلگە، اتا-باباسىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەرگە، تايپاقتىڭ سايقۇدىعىنا، جىلاندىعا دەگەن ساعىنىشى ءالى دە باسىلار ەمەس. سول قازاقتارعا قايران قالاسىڭ؟ قالىڭ ورىستىڭ ىشىندە ءجۇرىپ ءوز ءتىلىن، ءدىنىن، ءدىلىن ۇمىتپاعان قانداستارىمىز رەسەيدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلىپ اتا-باباسىنىڭ باسىنا ءتاۋ ەتىپ جۇرگەنىن تالاي كورگەنبىز.

سوڭعى كەزدە سامارا ۇلتتىق-مادەني اۆتونومياسىنىڭ «اقجول» پارتياسىنىڭ پرەزيدەنتى، كورنەكتى قايراتكەر، مىقتى ساياساتكەر توقتارباي قادىرعالي ۇلى دۇيسەنبايەۆ رەسەيدىڭ چەليابى، ومسك، باشقۇرتستان، سارىتاۋ، ورىنبور قازاقتارىنىڭ باسىن قوسىپ، «ءبىر جاعادان باس، ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ» جۇدىرىقتاي جۇمىلدىرىپ، اتا-ءداستۇر، سالت پەن ادەت-عۇرىپتى ۇمىتپاي ناسيحاتتاۋعا بەلسەندىلىك تانىتۋدا. بۇرىن رەسەيدە اتى باردا، زاتى جوق قازاقتار ەندى باتپانداي بەدەل جيناپ، ءاربىر اۋىلدا، وبلىستا سالت-ءداستۇرىمىزدى ناسيحاتتاپ جۇرگەنىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. رەسەيدىڭ قاي قالاسىندا دا قازاقتاردىڭ ءباسى بيىك، بەدەلى جوعارى، ولار تەك رەسەيدە عانا ەمەس، شەت ەلدەردە دە - قىرعىزستان، تۇركيا، فرانسيا، گەرمانيا، ۆەنگريادا دا قازاق دەگەن ۇلتتىڭ ادەت-عۇرپىن، سالت-ءداستۇرىن ناسيحاتتاۋدا.

مىنە، ۇلتجاندى ازامات، ەلىن سۇيگەن ەر، «قازاعىم، ەلىم» دەپ جۇرەگىن اۋىرتىپ، بۇكىل دۇنيە جۇزىنە تانىتىپ جۇرگەن توقتارباي دۇيسەنبايەۆ ءوزىنىڭ اتا-باباسىنىڭ تۋعان جەرىن استە ۇمىتقان ەمەس. 2010-2011-جىلدارى سامارا قالاسىندا قازاقتاردىڭ قۇرىلتايىن وتكىزدى. وعان ورال قالاسىنان رۋى - قۇل بايباقتى، بايساقالداردان بەرىكقاليەۆ ءابدىعالي 80 جاستا، بالاسى بەرىكقاليەۆ نۇرجان اقساي قالاسىنان، ساميعوللا قورلان شۇكىروللا ۇلى كاسىپكەر، اقساي قالاسىنان ت. ب. بارىپ شەت ەلدەردەگى قازاقتاردىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسىپ، اعايىن-باۋىر تاۋىپ قۋانىشى قوينىنا سىيماي كەلدى.

بىزدەردىڭ رەسەيدىڭ ءار وبلىسىنان كەلگەن اعايىنداردىڭ ەڭ باستى ارمانى اتا-بابامىزدىڭ كىندىك قانى تامعان جەرىن كورۋ ەدى. اتا-بابامىزدىڭ مالىن باعىپ، سۋىن ىشكەن جىلاندىنى كورۋ ەدى. بۇدان 80 جىل بۇرىن ءوزىنىڭ تۋعان جەرىنەن قۋىلىپ، باي-بولىس دەپ كانپەسكەلەپ، «وتىرسا وپاق، تۇرسا سوپاق» دەپ ات قويىپ، ايدار تاققان كەشەگى گولوشەكين سياقتى تەرىس ساياسات ۇستانعان وزبىر باسشىنىڭ كەسىرىنەن رەسەيدىڭ ءار وبلىسىنا كەتكەن، اشتان ولمەۋدىڭ قامىن ويلاعان اتا-اجەلەرىمىزدىڭ، اكە-شەشەلەرىمىزدىڭ ۇرپاقتارىنىڭ بۇگىن ءساتتى كۇنى ماۋسىمنىڭ 6 كۇنى ورىندالىپ وتىر. بۇگىن ءبىز ءۇشىن «اق تۇيەنىڭ قارنى جارىلعان كۇن». شەت ەلدە جۇرگەن بۇكىل قازاقتىڭ ارمانى - اتا-باباسىنىڭ باسىنا بارىپ ءتاۋ ەتىپ، قۇران وقىتۋ ەدى. بۇگىن سونىڭ ءساتى ءتۇستى. ءبىز الاشتىڭ ۇلتجاندى ازاماتى، اقيىق اقىن جۇبان اعامىزدىڭ تۋعان جەرىندە تۇرمىز. وتە قۋانىشتىمىز.

ءوزى كەزىندە «قىز جىبەك» كينوفيلمىندە ورىنداعان قادىر مىرزاليەۆتىڭ سوزىنە جازىلعان حالىق ءانى «زار زامان ءانىن» تاماشا ورىنداپ بەردى.

زار زامان، قۇزعىن زامان،

سۇلىك زامان،

تۋدى عوي ەل باسىنا بۇلىك زامان.

قاسىرەت كەۋدەمىزدى باسىپ تۇرىپ،

جىبەردى تىزەمىزدى بۇگىپ جامان.

قايىرماسى:

اققۋلى مەكەن، گاككۋلى مەكەن،

ول داۋرەن قايتا اينالىپ كەلەر مە ەكەن.

زار زامان، جاۋىز زامان، جىلان زامان،

تۋدى عوي ەل باسىنا الاڭ زامان.

جاتسا دا جەر ورتەنىپ اسپان كۇيىپ

بولۋى مۇمكىن ەمەس بۇدان جامان.

قايىرماسى:

ورماندى مەكەن، ورماندى مەكەن

توي دۋمان قايتا اينالىپ كەلەر مە ەكەن.

مىنە، شەت ەل قازاقتارىنىڭ ساعىنىشى وسىنداي.

كۇن باتا رەسەيدەن كەلگەن قانداستارىمىز جىلاندىمەن قيماي قوشتاسىپ جىمپيتىعا الاشوردا ەلىنە بەت الدى. جىمپيتىدا قۇل-بايباقتى حۇسايىنوۆا قاديما اپامىزدىڭ ۇيىنە ءتۇسىپ ءدام تاتتى. ءتۇن ىشىندە تۋعان ەلدى قيماي قوشتاسقان رەسەي قازاقتارى ءتوس ءتۇيىستىرىپ، اللا قالاسا جىل سايىن تۋعان جەرگە كەلەتىنىن كوزدەرىنە جاس الىپ ايتتى. وسىنىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسى ەكەنىن، قازاق ەلى شاڭىراعى بيىك، ىرگەسى بەرىك ۇلكەن مەملەكەت بولىپ قالىپتاسقان ەل بولدىق. ۇلى دالانىڭ يەسى - قازاق حالقى ءوزىنىڭ باقىتتى ەرتەڭىنە سەنىممەن قارايدى. ءبىر قۋانارلىق جاي - قازىر ورال قالاسىندا قازاق ۇلتىنىڭ سانى كوبەيىپ قىزۋ تىرلىك جاساۋدا. قالا شەتتەرىنەن جەر الىپ، ءۇي سالعان قازاق جاستارىنىڭ شاعىن اۋداندارى ۇلكەن-ۇلكەن اۋىل ءتارىزدى.

سوتسيال پۇسىرمان، قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى

kazakia.kz