كوز الدىمدا قازاق قىزى جىلاپ تۇردى
جوعارىدا ورنالاسقان كوك ەكرانعا قاراعانىم سول ەدى، ءتۇرى دە ناسىلىدە بوتەن ەڭگەزەردەي ەكەۋدىڭ ورتاسىندا تۇرعان تانىس جۇزدەر بىردەن كوزىمە وتتاي باسىلدى.
تانىس دەيمىن-اۋ شىندىعىندا تانىمايمىن.
ءبىراق، تۇيسىگىم مەن جۇرەگىم ونى ماعان ءوزىمنىڭ ءبىر جاقىنىمداي ەلەستەتتى. تەلەديداردىڭ داۋسىن كوتەرگەندە بارىپ ءبىراق ءبىلدىم.
ايدىڭ كۇننىڭ امانىندا مۇحيت اسىپ، جات ەل، جاتجۇرتتىق بولىپ كەتكەن، تۋعان جەرىنىڭ توپىراعىن باسىپ، تۋعان جەرىنىڭ اۋاسىمەن تىنىستاۋ باقىتى بۇيىرماعان قازاقتىڭ بۇرىمدى قىزى مەن كەكىلدى ۇلىنىڭ ءبىز بىلمەيتىن تاعدىرى تۋرالى ارنايى باعدارلاما بولىپ جاتىر ەكەن.
ءدال وسى ساتتە بۇدان ون ونبەس كۇن بۇرىن گازەت بەتىنەن وقىعان ءبىر سۇمدىق حابار ەسىمە ءتۇستى. وندا بىلاي بولعان، امەريكالىق ەرلى-زايىپتى قازاقستانعا كەلىپ ءبىر ۇل ءبىر قىزدى زاڭدى تۇردە اسىراپ الادى (قاعاز جۇزىندە وگەي اكە مەن شەشە بولىپ).
ارادا قانشا ۋاقىت وتكەنى بەلگىسىز، ءبىر سۇمدىق، سۋىق حاباردىڭ ۇشىعى بىزگە جەلدەي ەسىپ جەتەدى عوي. جەتە سالا ءبىزدىڭ تىلشىلەردە ءىلىپ الىپ جارىسا جازدى. جازعاندا قانداي اھ ۇرىپ جازدى.
الگى ەكى ءىبىلىس قازاقتىڭ ەسىگىنەن كىرگەندە ادام كەيپىنە ەنىپ، كۇلە كىرىپ بالاعا ءزارۋ اتا-اناداي ءمۇلايىمسىپ، كوك قاعازدارىن ساناپ بەرىپ، قارشاداي ءبىر قىز، ءبىر ۇلدىڭ قۇجاتتارىن راسىمدەپ الادى. ولاردىڭ ارام ويىن بىزدەگى قۇزىرلى ورگاندار قايدان ءبىلسىن، ايتقان سوزدەرىنە سەنىپ قالا بەرگەن.
ال انا ەكەۋى ماقساتتارىنا جەتتى. ءبىر ەمەس ەكى ولجا (كىناسىز، كىرشىكسىز ەكى ءسابي). زىميان جوسپارلارى ورىندالىپ ەلىنە قايتادى.
ەلىنە جەتكەننەن كەيىن ەكەۋى وزدەرىنىڭ شىنايى كەيپىنە ەنەدى. كۇن وتە كەلە بۇل ازعىندار الگى پاناسىز، قورعانسىز، دارمەنسىز ەكى بەيباقتى وزدەرىنىڭ ارام نيەتتەرىنىڭ جەمتىگىنە اينالدىرا باستايدى.
سولايدا-سولاي، ءبىزدىڭ كىناسىز، كىرشىكسىز، پاك ەكى ءسابيىمىز لاس، شىرىگەن، ادامدىق قاسيەت پەن مۇرالدىق يبادان ءجۇرداي ازعان جانداردىڭ تابانىندا تاپتالىپ جاتتى...
كەيىن وڭباعان ەكەۋدىڭ ءىسى سوتتا قارالىپ زاڭ بويىنشا جازالارىن العانىن ەستىدىك.
بولار ءىس بولىپ، بوياۋى سىڭگەننەن كەيىن، كوڭىلگە كوپ كۇدىك ۇيالاي باستادى.
اڭگىمەمىزدىڭ باسىنا قايتا ورالايىق.
ەكراندا شەتەلدىڭ ءبىر قالاسى. ەكەۋدىڭ ورتاسىندا تۇرعان قازاقتىڭ 6-7 جاستار شاماسىنداعى قاراكوز قىزى مەن ۇلى. قازاقستاننان بارعان ءتىلشى سۇراق قويىپ جاتىر. ەسىمى «جانسايا» ەكەن. ول سۇراقتارعا اعىلشىن تىلىندە جاۋاپ بەرۋدە. ال، الگى ەكەۋدىڭ ەزۋلەرى جيىلار ەمەس، ولار قۋانباعاندا كىم قۋانسىن، دىتتەگەن ماقساتتارىنا جەتكەن ادامنىڭ تاعدىرىن قاعازاعا ساتىپ العان پىسىقايلار. كامەرا بىردە جانسايانىڭ ءورلى-قىرلى جۇگىرگەنىن، ەندى بىردە الپەنشەكتە تەربەلگەن ءساتىن كورسەتەدى. الدىن الا دايىندىق بولسا كەرەك، بالانى باسىنان اياعىنا دەيىن رەتتى ەتىپ كيىندىرىپ قويىپتى. قانشا دەگەنمەن بالانىڭ اتى بالا عوي. ويىنعا كەلگەندە ءبارىن ۇمىتىپ كەتەرى انىق.
ول ءوزىنىڭ قازاقتىڭ دالاسىندا تۋعانىن بىلەدى ەكەن. ءتىپتى تۋعان اناسىنىڭ دا ەسىمىن ايتىپ قالدى. ءبىراق ايتارىن ايتسا دا قاتتى قوبالجىدى. سەبەبى سول ساتتە جاتجۇرتتىق وگەي شەشە جامان كوزىمەن قارادى. سوداندا بولسا كەرەك، بەيباق ءسابي ءبىر ءتۇرلى مولتەڭدەپ قالدى.
اتتەڭ، اتتەڭ دەيمىن ىشىمنەن. سەنى جارىق دۇنيەگە اكەلەرىن اكەلسە دە انالىق، اكەلىك پارىزدارىن وتەمەستەن تاستاپ كەتكەن تاسباۋىر اكە-شەشەڭە وكپەلەيىن بە؟ جوق الدە، ەل امان، جۇرت تىنىشتا جاس جۇرەگىڭدى جارالاپ، مۇڭىڭا مۇڭ جاماپ، سەنى سىرتقا تەۋىپ، تۋعان توپىراعىڭنان الاستاتىپ، بولاشاق ءومىرىڭدى اقشامەن باعالاپ، تىم سۋىق، تىم قاتال مەيىرىمى جوق شەتەلدىككە تەلىگەن ەلىڭە، وبال ساۋاپتى ويلامايتىن اعا، اپالارىڭا وكپەلەيمىن بە؟!
و، ءتاڭىرىم ءبىز باياعىدا قانداي ەل ەدىك! تاعدىردىڭ نە ءبىر الماعايىپ ساتتەرىن باستان كەشسەكتە، جەردەن جەلەك تەرىپ جەسەكتە، جەسىرىن قاڭعىتپاعان، جەتىمىن جىلاتپاعان ەل ەدىك قوي. ال بۇگىنگى سيقىمىزدى قارا، ەندى ەل بولىپ، وزگەمەن تەرەزەمىزى تەڭەسكەندە، ەكونوميكامىزدا ەشكىمنەن كەم بولماعان ۋاقىتتا كۇتكەنىمىز وسى بولعانى ما؟
ەگەر وسى جەتىمدەر ءوز ەلىندە، تۋعان تولىراعىندا بولسا اشتان ءولىپ، كوشتەن قالماستا ەدى. جاۋتاڭكوز بولماستا ەدى. «شەتەلگە بالا ساتۋ» دەگەن زۇلىم وي قايسى قانپەزەردىڭ ساناسىنا كەلدى ەكەن.
بۇل كەزدە وگەي شەشە كامەراعا جاقسى كورىنىپ قالعىسى كەلدىمە، جانسايانى ايمالاپ ۇيىرىلگەندەي سىڭاي تانىتادى.
ءتىلشى سوڭعى سۇراعىن قويدى، ول بولسا وڭ قولىن جوعارى كوتەرىپ، جۇدىرىعىن ءتۇيىپ تۇرىپ «مەن قازاقپىن» دەگەن ءسوزدى ءوزىن تۋعان قازاق ۇلتىنىڭ تىلىندە انىق، اشىق ايتتى. قاتتى تەبىرەنگەندىكتەن بە، الدە بالا بولعان سوڭ با جانارىنىڭ جيەگىنە جاس تولا قالدى.
ونسىزدا باعانادان شىداماي وتىر ەدىم، پاك جۇرەگىن جارىپ شىققان ءسوزىن ەستىگەندە، بوتالاعان جانارىن كورگەندە، ءوز كوزىمنەن دە ەرىكسىز جاس بۇرىق ەتە قالدى، تولا بويىمدى توق سوققانداي، قاتتى ءبىر اعىس ءجۇرىپ ءوتتى.
ەكران ونى بارعان سايىن الىستاتىپ بارا جاتىر، ونىڭ قولىن بۇلعاپ قوشتاسقان بەينەسى سولعىنداپ بارادى.
الدىمداعى اسقا تابەتىم قالمادى. داستارحان باسىنان شەگىنە بەردىم دە ارقامدى تىرەپ وتىرعان جاستىققا شالقالاپ قۇلاي بەرىپ، جانارىمدى جۇما ءتۇستىم.
كوز الدىمنان سوڭعى كادرلار وشەر ەمەس. وزەگى وكسىكتى، مۇڭعا تولعان قارشاداي قىزدىڭ جاستى جانارى... كوز الدىمدا قازاق قىزى جىلاپ تۇردى...
بۇل ءبىر جەتىمنىڭ كوز جاسى عانا ەمەس، بارشا شەتەل اسىپ كەتكەن قازاق بالالارىنىڭ كوز جاسىنداي سەزىلدى ماعان.
اۆتور: سامات بۇتاباي،
جىلقى جىلى قازاننىڭ 17 سى، قوستاناي،
