الەمدىك باسىلىمدار «قازاق ەلى» مەن «قىرعىز جەرى» اتاۋلارىنا نەگە قارسى؟

  استانا .قازاقپارات - ورتالىق ازيانىڭ ەكى رەسپۋبليكاسى اتاۋلارىن جاڭالاعىسى كەلەدى، ءبىراق بۇل جۇزەگە اسقاننىڭ وزىندە كۇنى ەرتەڭ بولاتىن نارسە ەمەس.

ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ بەدەلدەرىنە بايلانىستى ماسەلە تۋىنداپ وتىر: اۋعانستان مەن پاكىستانداعى توقتاۋ بىلمەيتىن زورلىق زومبىلىقتان باستاپ و دۇنيەلىك بولعان تۇركىمەن ديكتاتورىنىڭ جەكە باسقا تابىنۋ ساياساتى تەرىس اسەرىن تيگىزبەي قويمادى.

سوندىقتان اتاۋلارىندا «ستان» دەگەن جالعاۋى بار جەتى مەملەكەتتىڭ ەكەۋى «برەندتەرىن اۋىستىرعىسى» كەلەدى، دەپ جازادى Foreign Policy. حالىقارالىق ساياسات تۋرالى جازاتىن بەدەلدى باسىلىم مۇنى «ناشار يدەيا» دەپ ەسەپتەيدى.

بۇل تاقىرىپقا بايلانىستى العاش بولىپ وسى جىلدىڭ اقپان ايىندا قازاقستاننىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءسوز قوزعادى. نۇرسۇلتان نازاربايەۆ رەسپۋبليكا اتىن «قازاق ەلى» دەپ وزگەرتۋدى ۇسىندى.

ال قىركۇيەك ايىندا قىرعىزستانداعى بەدەلدى «ار-نامىس» پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى جانە بۇرىنعى پرەمەر فەليكس كۋلوۆ پارتيانىڭ كونفەرەنتسياسىندا كەڭەس داۋىرىندە ويلاپ تابىلعان ەلدىڭ اتاۋىن وزگەرتەتىن ۋاقىتتىڭ جەتكەندىگىن مالىمدەدى. مەملەكەت اتاۋىن «قىرعىز ەلى رەسپۋبليكاسى» نەمەسە «قىرعىز جەرى» دەپ وزگەرتۋگە ۇسىنىس جاسالدى.

سەبەپتەرى وتە قاراپايىم، دەپ جازادى باسىلىم. بۇل ايماقتا اتاۋى «ستان» جالعاۋىمەن اياقتالاتىن بىرنەشە مەملەكەت بار جانە باتىستىڭ ساياساتشىلارى ولاردى ءجيى شاتاستىرادى.

مىسالى، قىرعىزستاندى تۇركيا، سيريا، يراك جانە يراننىڭ اۋماقتارىن قامتيتىن ەتنيكالىق وبلىس كۇردىستانمەن شاتاستىرادى. 2013-جىلدىڭ اقپان ايىندا ا ق ش-تىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى دجون كەرري بىرنەشە مارتە «كىرزاحستان» جانە «كىرزىگستان» دەپ شاتاستى.

امەريكالىق كوميك ساشا بەرون كوەننىڭ ەلدىڭ سالت-داستۇرلەرى مەن ادەت-عۇرىپتارى تومەن دارەجەدە كورسەتكەن قازاقستاندىق بورات تۋرالى فيلمىنەن كەيىن قازاقستاننىڭ اتاعىنا ءبىراز داق ءتۇستى.

شىنتۋايتىندا فيلمنىڭ مازمۇنى مەن شىنايى قازاقستاننىڭ اراسىندا ەشقانداي قاتىناس جوق. دەسەكتە ءبىر مارتە كۇلكىلى جاعدايعا سەبەپ بولدى.

2012-جىلى كۋۆەيتتە وتكەن اتۋ سايىسىندا جەڭىمپاز ماريا دميترەنكونىڭ قۇرمەتىنە قازاقستاننىڭ ناعىز گيمنىنىڭ ورنىنا «بورات» فيلمىندەگى پاروديالىق گيمن ويناتىلدى.

دەگەنمەن مۇنداي وزگەرتۋلەر تاياۋ بولاشاقتا جۇزەگە اسىرىلا قويماس، دەپ جازادى باسىلىم. اڭگىمە بۇل وزگەرتۋلەر ءۇشىن الدىمەن بۇكىل حالىقتىق رەفەرەندۋمداردىڭ وتكىزىلىپ، ارتىنان ۇلتتىق ۆاليۋتادان باستاپ پاسپورتتارعا دەيىن سيمۆوليكالاردى وزگەرتۋ ءۇشىن قىرۋار قارجى شىعىنى جاسالاتىندىعىندا عانا ەمەس. ForeignPolicy بەرگەن مالىمەتتەر بويىنشا، نۇرسۇلتان نازاربايەۆ مۇنى ءتۇسىنىپ، ءوز يدەياسىنىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىن توقتاتتى.

ماسەلەنىڭ كەلەسى جاعى ەلدىڭ مونوەتنيكالىق ەكەندىگىن كورسەتەتىن اتاۋلاردىڭ قابىلدانۋى وتە قاۋىپتى ەكەندىگىندە. مىسالى، «قىرعىز ەلى رەسپۋبليكاسى» اتاۋى قىرعىزستان حالقىنىڭ 35 پايىزىن قۇرايتىن وزبەك، ورىس، تاجىك، تاتار جانە باسقا ۇلتتار تاراپىنان ارانداتۋ رەتىندە قابىلدانۋى مۇمكىن.

ءدال وسى جاعدايدىڭ قازاق ەمەستەردىڭ سانى ەل حالقىنىن شامامەن جارتىسىن قۇرايتىن «قازاق ەلىندە» دە ورىن الۋى عاجاپ ەمەس، دەپ جازادى Foreign Policy.

ult.kz