باسشى مەن قىزمەتشىنىڭ اراسىنداعى قارىم-قاتىناس قانداي بولۋى كەرەك؟
سوندىقتان بۇگىن باستىق پەن قىزمەتكەر اراسىنداعى ادەپتىلىك جولدارىن وزدەرىڭىزدىڭ نازارلارىڭىزعا ۇسىنباقپىز.
باسشىنىڭ بويىندا قانداي قاسيەتتەر بولۋى قاجەت؟
مەكەمە باسقارىپ وتىرعان ادامنىڭ بويىندا ەڭ باستىسى سابىرلىق بولۋى قاجەت. كەز-كەلگەن ىستە شىدامسىزدىق تانىتۋ - باستىق ادامعا ۇلكەن قاتەلىك. سونىمەن قاتار باستىق ەكىجۇزدىلىككە، وتىرىك ايتۋعا جول بەرمەۋگە ءتيىس.
ال تاكاپپارلىق قاسيەت - ۇجىم باسقارىپ وتىرعان ادامعا ءتىپتى دە جاراسپايدى. ول ادامدارمەن قارىم-قاتىناسىندا مەنمەندىككە ورىن الدىرىپ، ادامداردىڭ ءبىلىمى مەن تاجىريبەسىن مەنسىنبەۋشىلىكتەن، ءوز ورنىن اسا بيىك باعالاۋدان، قولى جەتكەن تابىسقا ماستانۋدان ءوز مۇمكىندىگىن اسىرا باعالاۋعا تاپ بولادى. سوندىقتان دا ۇجىم باسقارىپ وتىرعان ادام بويىنان وسىنداي قاسيەتتەردى اۋلاق ۇستاعانى ءجون. سونداي-اق باسشىنىڭ قول استىنداعى قىزمەتكەرلەرىنە تالاپ قويىپ جانە سونى سۇراي ءبىلۋى دە زاڭدىلىق. الايدا تالاپ ەتۋ - سەنىم بىلدىرۋمەن، سىيلاۋمەن ساباقتاسىپ جاتۋى قاجەت.
قىزمەتشى باسشى الدىندا ءوزىن قالاي ۇستاۋى كەرەك؟
قىزمەتشىگە قاجەت ءبىر قاسيەت - تىڭداي ءبىلۋ. تىڭداي ءبىلۋ سويلەۋشىنىڭ ءسوزىن بولمەي ماقۇلداۋ عانا ەمەس، ونىڭ ويىنا، سەزىمىنە ورتاقتاسۋ. باستىقتىڭ الدىندا وتىرعان قىزمەتكەر جەكە باس پروبلەماسىن ۇمىتىپ، ونى مۇقيات تىڭداۋ قاجەت. سونىمەن قاتار قىزمەتكەر ءوز ءىسىن تەرەڭ مەڭگەرىپ، ادالدىق پەن ادىلدىكتى، قاراپايىمدىلىق پەن بايسالدىلىق، جاۋاپكەرشىلىكتى تۇسىنە بىلگەنى ءلازىم.
كىمنىڭ ءبىرىنشى سالەمدەسكەنى دۇرىس؟
ءوزىن-ءوزى ۇستاۋ مانەرى ءوزارا امانداسۋدان باستالادى. قىزمەت شارتى بويىنشا قىزمەتكەر باستىقپەن ءبىرىنشى امانداسۋعا ءتيىس. ايەل ادام باستىعىنا «سالەمەتسىز بە؟» دەپ امانداسسا جەتىپ جاتىر. ال ەر ادام باستىعىمەن قول الىسىپ امانداسقانى دۇرىس. سوسىن ارا-قاتىناستى 60 سانتيمەتر مەن 1-2 مەتر قاشىقتىقتا ساقتاۋ قاجەت.
بۇعان اڭگىمەلەسۋ، كەلىسسوز، كەلىسىم-شارت كەزىندەگى كەزدەسۋلەر جاتادى. مەكەمە باسشىسى جاس بولسا، قىزمەتكەرلەرگە سالەم بەرگەنى اعاتتىق ەمەس. بولمەگە كىرگەندە باسشى ءبىرىنشى امانداسادى، قىزمەتكەرلەر ورىندارىنان تۇرماي-اق امانداسۋلارىنا بولادى. باسشى ءوز كابينەتىنە جۇمىسپەن كەلگەن قىزمەتكەردى تۇرىپ قارسى المايدى. اڭگىمە ۇزاققا سوزىلار بولسا، ورىن ۇسىنادى.
قىزمەتكەردىڭ كيىنۋ ۇلگىسى ونىڭ ادەپتىلىگىنەن سىر شەرتەدى
قىزمەتكەردىڭ كيىم كيۋ ۇلگىسىنە قاراپ، ونىڭ قانداي ادام ەكەندىگىن اڭعارۋعا بولادى. تاپ-تازا، وزىنە سەنىمدى، سىپايى، كوزگە ۇرىپ تۇراتىن ارتىق جىلتىراقسىز كيىنگەن قىزمەتكەر سەنىمگە تەز يە بولادى.
باسشى الدىنا كەلگەن ادامدى قالاي قابىلداۋى كەرەك؟
ەگەر كەلۋشى قىسىلىس ءبىلدىرىپ، مازاسىزدانسا، ءسىز ءوزىڭىزدىڭ قاراپايىم ۇستانىمىڭىزبەن كەلۋشىنى تىنىشتاندىرا الاسىز. باسشى قىزمەتكەرلەرىنە ەسىك قاعىپ كىرۋدى ەسكەرتكەن بولسا، بۇل ەرەجەنى ساقتاعان دۇرىس. قىزمەتكەرىمەن نەمەسە كەلۋشىمەن سويلەسىپ وتىرعان باسشى ىسكە قاتىسى جوق قاعازداردى اقتارىپ كەتۋدەن، قايتا-قايتا تەلەفونمەن سويلەسۋدەن، ساۋساقتارىمەن ۇستەلدى تىقىلداتۋدان اۋلاق بولعانى ءجون.
سويلەسە ءبىلۋ
سويلەي بىلمەي - ويلاۋعا داعدى الۋ مۇمكىن ەمەس. جاقسى سويلەۋگە ۇيرەنۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ ەڭ الدىمەن ادەبي كىتاپتار وقىپ، ولەڭدەر مەن كوركەمسوزدەر جاتتاۋ ارقىلى جادىڭىزداعى جاقسى ءسوز تىركەستەرىن ۇنەمى جاڭعىرتىپ وتىرىڭىز. ءسىزدىڭ ميىڭىز نەعۇرلىم كوپ ءماتىندى ساقتاعان سايىن، ءسىز قاجەت كەزدە ولاردى دايىن كۇيىندە قولدانا قوياسىز.
سونىمەن قاتار ءوز ءسوزىڭىزدى جاقسى ۇعىنىڭىز. ءاربىر سويلەگەنىڭىز قىسقا دا نۇسقا، ساۋاتتى قۇرىلعان سويلەمدەردەن بولۋى ءتيىس. ءسىز ويىڭىزدى دۇرىس قۇراپ جەتكىزە الماساڭىز، قانداي قۇندى پىكىر ايتام دەگەنمەن، ول دۇرىس قابىلدانباۋى مۇمكىن.
بەلسەندى تىڭداۋ
ءسىز اينالاڭىزدى ىنتا قويا تىڭداعان سايىن، سويلەۋشى دە سىزگە ىقىلاسپەن اڭگىمەلەي تۇسەدى. ءسىز ءوزىڭىز بىرەۋدى ىقىلاسپەن تىڭداساڭىز، ءسىز سويلەگەندە ول دا ءسىزدى سونداي ىنتامەن تىڭدايدى. بەلسەندى تىڭداي وتىرىپ، ماسەلە بويىنشا ورىندى سۇراقتار قويا ءبىلۋ - ادامنىڭ كوزىن جەتكىزۋدىڭ ماڭىزدى ءبىر بولىگى. ادەتتە، جاقسى سويلەيتىندەرگە قاراعاندا، جاقسى تىڭداي بىلەتىندەر قىزمەتتە تەز جوعارىلايدى.
ءتيىمدى تىڭداي ءبىلۋدىڭ تاسىلدەرى:
تىڭداۋشىنىڭ كوزىنە تىكە قاراپ وتىرىڭىز. ءسىز مۇنىمەن ونى ىنتا قويىپ تىڭداعانىڭىزدى بىلدىرەسىز.
سويلەۋشىگە ءوزىڭىزدىڭ تىڭداپ وتىرعانىڭىزدى «ءيا»، «تۇسىنەمىن» دەگەن سوزدەر نەمەسە باسىڭىزدى يزەپ، قوشتاۋ ارقىلى سەزدىرتە الاسىز.
سويلەۋشىگە شىنىمەن دە تىڭداپ قانا ەمەس، ءتۇسىنىپ وتىرعانىڭىزدى دا ءبىلدىرىڭىز. ەگەر ءبىر نارسەگە تۇسىنبەي قالساڭىز، سۇراق قويىڭىز.
ءسىزدىڭ وتىرىسىڭىز، قيمىل-قوزعالىسىڭىز تىڭداپ وتىرعانىڭىزدى ءبىلدىرسىن، سويلەۋشى ىنتالى، ءتىرى اداممەن سويلەسىپ وتىرعانىن ءتۇسىنۋى ءتيىس.
سىزگە ايتىلعان اڭگىمەنىڭ ءمانىن تۇسىنە ءبىلىڭىز. بۇل وڭاي ەمەس، ويتكەنى ءسىزدىڭ ويىڭىز ءبىر ايتىلعاندى تەرەڭ ويلاپ، سونى قۋىپ كەتسە، كەلەسى ايتىلعانداردان حابارسىز قالۋىڭىز مۇمكىن. ويدىڭ اداسۋىنا جول بەرمەڭىز.
بايقاعىشتىق - جاقسى قاسيەت. سويلەۋشىنىڭ بەت قۇبىلىسىنىڭ سيپاتتارىن: سىزگە قالاي قاراعانىن، قالاي وتىرعانىن نەمەسە تۇرعانىن، اڭگىمە كەزىندە ءوزىن قالاي ۇستاعانىن باقىلاڭىز.
سويتە وتىرىپ، ءوزىڭىزدىڭ سەزىمىڭىزدى دە ءدال بەرىڭىز: بۇل جاعدايدى ايقىنداپ، اڭگىمەدەگى كەدەرگىلەردى جويادى.
قىزمەتتىك قارىم-قاتىناستار
جاڭا قىزمەتكەردى ۇجىمعا باستىق تانىستىرادى. بۇرىنعى قىزمەتكەرلەر جاڭا ادامنىڭ ورتاعا ءوز ادامدارىنداي ءسىڭىسىپ كەتۋىن ىسكە اسىرىپ، بىرنەشە كۇن وتكەننەن كەيىن جاڭا ادام ءوزىن وسى ورتانىڭ بايىرعى مۇشەسىندەي قولايلى سەزىنۋى كەرەك. ۇجىمداعى كەيبىر ادامداردىڭ كۇردەلى قارىم-قاتىناستارىن، ءوزارا رەنىشتەرىن جاڭا كەلگەن ادامعا بىلدىرتپەگەنى ءجون.
كوپشىلىك الدىندا قالاي سويلەۋ كەرەك؟
قىزمەتكەرلەر نەمەسە باسشى جۇمىس بارىسىندا كوپشىلىك الدىنا شىعىپ سويلەۋگە ءماجبۇر بولادى. مۇنداي كەزدە سويلەۋگە بايسالدى دايىندىقپەن كىرىسىڭىز. ءسىزدىڭ ءاربىر ءسوزىڭىز اۋديتوريا ءۇشىن دە، ءسىز ءۇشىن دە ماڭىزدى بولۋى ءتيىس. كەلەڭسىزدىك بولماس ءۇشىن رەت-رەتىمەن نە بولاتىنىن ناقتىلاپ جازىپ الىڭىز.
ءسىز كەزدەسۋىڭىزدىڭ قانداي بولاتىنىن دا الدىن الا ءبىلۋىڭىز قاجەت: جينالىس پا، قابىلداۋ ما، الدە رەسمي ەمەس قابىلداۋ ما، ساحنادا سويلەيسىز بە، كافەدرادا ما، الدە توپ ورتاسىنا شىعۋ كەرەك پە؟ بۇلاردى دا الدىن الا بىلگەنىڭىز دۇرىس.
دايىنداعان رۋسلان كەلبەتوۆ
«قازاقيا گازەتى»