حالال اراق ىشكىڭىز كەلە مە؟
ىشىمدىك ماسەلەسى - جاۋىر بولعان تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى. ءبىراق، ايتپاسا ءسوز اتاسى ولەدى دەگەن تاعى بار. اراق ءىشۋ جانە ماسكۇنەمدىك ءالى دە بولسا ءبىزدىڭ قوعامدا وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولىپ تۇرعانى شىندىق.
قۋ اراقپەن ءتۇرلى تاسىلمەن كۇرەس جۇرۋدە. جاس مولشەرىمەن شەكتەۋ، كەشكى ۋاقىتتا ساتپاۋ تاعىسىن تاعى. ءبىراق ناتيجە بار ما؟ سونىمەن قاتار، ونى ناسيحاتتاۋشىلار دا قالىس قالماي جاعالاسىپ كەلە جاتىر. ىشىمدىك اتاۋىنىڭ تەلەديداردا تۇرلىشە كرەاتيۆتى ۇلگىدە كەرەمەت جارنامالارى بار. ءتىپتى، ونىڭ اتىن ادالداپ «حالال اراقتار» جانە «نۋليەۆكا» پيۆولار شىعىپ جاتقان كورىنەدى.
بىرەر جىل بۇرىن سەنات دەپۋتتارى اراق-شاراپ ماسەلەسىن كەزەكتى رەت كوتەرگەن-تۇعىن. ولار بۇل ىندەتپەن، ونىڭ سالىق باعاسىن كوتەرۋ ارقىلى كۇرەسپەك بولىپ ەدى. قۋ اراقتىڭ قۇنىن كوتەرىپ، وعان دانىككەندەردى تيماق.
ارينە، اراق-شاراپتى توقتاتامىن دەگەن دۇرىس باستاما. ءبىراق، تيۋ ءۇشىن قولدانباق بولىپ تۇرعان ءتاسىلى قاتە ءتارىزدى. ويتكەنى، اراق-شاراپتى دەمالىس كۇنى ساتپاسا، جاي كۇنى-اق الىپ ىشەدى. ال، باعاسىن كوتەرسە، ەكى شولمەكتىڭ ورنىنا بىرەۋىن الىپ ىشەدى. اينالىپ كەلگەندە ءىشۋدى دوعارمايدى.
ىشىمدىك جايلى «بۇل اراقتى ەشبىر ەل جانە ەشبىر جۇيە توقتاتا الماعان» دەگەن ءجونسىز تەوريا دا بار ەكەن. راسىندا، كەڭەس وداعى ماسكۇنەمدىكپەن قاتتى كۇرەستى. ا ق ش-تا بولسا «قۇرعاق زاڭ» (سۋحوي زاكون) دەگەن زامان بولدى. ەكى الپاۋىت مەملەكەت تە اقىرى سوڭى اراققا جەڭىلىپ تىندى.
بۇرىن ىشىمدىكتى قوعامنىڭ ەڭ جامان ادامدارى ىشەتىن. ءىشىپ وتىرعاندارعا جۇرت جيىركەنە قارايتىن. ال، ايەل بالاسىنىڭ شولمەك ۇستاۋى سۇمدىقتىڭ ءوزى بولاتىن. ال، بۇگىندە اراق ءارتۇرلى جاستاعىلار جارىسا سىمىرەدى. قاۋساعان قارتتار قۋراعان تاماعىن ارام ىشىمدىكپەن شايىپ، ال جاس ءورىم قارا كوزدەر دە قولىنا ءبىر-بىرەۋدەن ۇستاپ ءشولىن باسىپ جاتقانىن تاعى كورەسىز. بۇگىندە قارت تا، قىز دا جاسقانباي اۋىزعا الادى.
قازىرگى تاڭدا، اراق دوس سياقتى قۋانىشتا دا، قايعىدا دا اداممەن قاتار جۇرەدى. دوسپەن بولىسپەگەندى، وسى «شايتان سۋمەن» ءبولىسىپ جاتادى.
بۇل ىندەتتى جەڭگەن جالعىز جۇيە - يسلام ءدىنى. مۇسىلمانشىلىقتا، اراق - قۇرامىندا سپيرتى بار ادامدى ماس ەتەتىن ءاربىر ىشىمدىك. اراقتىڭ جەكە ادامنىڭ اقىل-ويىنا، دەنساۋلىعىنا جانە دۇنيەلىك ءىس-ارەكەتىنە وراسان زيان تيگىزەتىنى انىق. كىسىنىڭ وتباسىنا قامقورلىق ەتۋىنە جانە ايەلى مەن بالا-شاعاسىن قامتاماسىز ەتۋىنە كەدەرگىسىن تيگىزەتىن زيانكەس. سونداي-اق، اراق قوعام مەن حالىققا رۋحاني، ماتەريالدىق جانە مورالدىق تۇرعىدان قاۋىپ توندىرەتىن ۋلى جىلان.
ادام اعزاسىنا اراقتان العان سوققىسىنداي وزگە اۋىر سوققى بولمايدى ەكەن. ەگەر دە دۇنيەدەگى اراقتىڭ سالدارىنان بۇلشىق ەت اۋرۋىنا جانە جۇيكەلىك دەرتكە شالدىققانداردىڭ ەسەبىن، اراقتىڭ كەسىرىنەن وزىنە قول جۇمساعان جانە وزگە كىسىنى ولتىرگەن جايلى ماعلۇمات الاتىن بولساق. سونداي-اق، اراق ىشىمدىگى زالالدىعىنان جۇيكەلىك، اسقازان جانە ىشەك اۋرۋلارىنا شالدىققاندار ءتىزىمىن الساق. اراقتىڭ كەسىرىنەن بۇكىل مال-مۇلكىنەن ايىرىلعان، قاراجاتىن اراق ساتىپ الىپ قۇرتقان ادامدار ستاتيستيكاسىن الاتىن بولساق وتە قورقىنىشتى كورسەتكىشكە كۋا بولامىز.
يسلامعا دەيىن ارابتار اراققا سالىنعان حالىق ساناتىنا جاتاتىن. بۇل ولاردىڭ تىلدەرىندە كورىنىس تاپتى. اراق ءسوزىنىڭ جۇزدەن استام اتاۋى مەن سينونيمى بار. قالا بەرسە، قارا ولەڭدەرىندە ارنايى «حامريات» اراق جانىرى بولعانى اراب ادەبيەت تاريحىندا بار.
يسلام ماسكۇنەمدىككە سالىنعان بۇل حالىقتى وتە دانا تاربيەلىك تاسىلمەن ايىقتىردى. قۇران كارىم: «ەي، يمان كەلتىرگەندەر! اراق ءىشۋ، قۇمار ويناۋ، پۇتقا تابىنۋ، وقپەن بال اشىپ باسەكەلەسۋ-شايتان ءىسى، جيىركەنىشتى قىلىقتار. باقىتقا جەتەم دەگەندەر شايتان ىسىنەن اۋلاق بولىڭدار. سول اراق، قۇمار ويناۋ ارقىلى شايتان سەندەردىڭ ارالارىڭا دۇشپاندىق-عاداۋات تۋدىرادى، سەندەردىڭ ناماز وقۋلارىڭا كەدەرگى جاساماق بولادى. ءتاڭىردى ەستەرىڭنەن شىعارۋعا تىرىسادى. اراق پەن قۇمار ويناۋدان سوندا دا بەزبەيسىڭدەر مە؟»، - دەپ بۇيىردى.
بۇل ەكى اياتتا، اراق-شاراپ قۇمار ويىنى، پۇتقا سيىنۋ جانە بال اشۋ سياقتى اۋىر كۇنالاردىڭ قاتارىندا ايتىلۋىنىڭ ءوزى كوپ نارسەنى اڭعارتادى. بۇلاردىڭ بارلىعىن «شايتاننىڭ ءىسى» دەۋدە.
سونىمەن قاتار، اعايىن-تۋىسقانمەن «ات قۇيرىعىن كەسىپ» ارالاسپاي كەتۋ سياقتى الەۋمەتتىك زيانى دا ايتىلعان. اراق ىشەتىن جانە قۇمار وينايتىن ادامدار اراسىندا ءسوزسىز دۇشپاندىق پەن وشپەندىلىك تۋىندايدى. رۋحاني زالالى بولسا، ماس بولىپ ماسقارا بولعان ادام ناماز، ورازا سياقتى مۇسىلماندىق مىندەتتەرىن ورىندامايتىنى بەلگىلى. اتالعان ايات سوڭىندا اللا تاعالا ادامدارعا «...سوندا دا بەزبەيسىڭدەر مە؟»، - دەپ بۇيرىقپەن ساۋال قويعان. ءيلاھي بۇيرىقتى ەستىگەن ساحابالار: «راببىم! ءبىز تۇبەگەيلى تيىلدىق»، - دەگەن ەكەن.
ءيا، ناعىز ەلىن سۇيگەن پاتريوت وسى عاسىر ىندەتىمەن كۇرەسۋى قاجەت دەپ ويلايمىن. پايعامبارىمىز (س. ع. س.): «كوپ مولشەرى ماس ەتكەن ىشىمدىكتىڭ از مولشەرى دە حارام»، - دەگەندەي بۇل ىندەتتى ءتۇپ تامىرىمەن جويساق حالىقىمىزدىڭ تەكتىلىگىن ساقتاۋدا ماڭىزدى قادام بولارى ءسوزسىز. ءسىز كەلىسەسىز بە، الدە...
islam.kz
