كەشە رەسەي ۋكراينا تەرريتورياسىنا اشىقتان- اشىق باسىپ كىردى

استانا. قازاقپارات - كەشە باتىس پەن ا ق ش-تىڭ بەدەلدى ساياساتكەرلەرى ۋكراينادا ءجۇرىپ جاتقان اسكەري قاقتىعىستاردى سوعىس دەپ مويىنداپ، بۇل ويلارىن الەۋمەتتىك جەلىدەگى جەكە پاراقشالارى ارقىلى تاراتتى.

وسىعان دەيىن ۋكراينانىڭ ءار وڭىرىندە وق اتقاندار مەن بومبا جارعانداردىڭ اتىن اتاپ، ءتۇسىن تۇستەپ بەرە الماعان حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بۇگىن ونى سوعىس دەپ تانۋى نەنى بىلدىرەدى دەگەن ساۋالعا ماماندار ارقىلى جاۋاپ ىزدەپ كورەيىك.

ۋكراينادا مايدان باستالعالى بۇكىل الەمنىڭ بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ نازارى وسى ەلدە بولدى. بۇل جاقتان ءارقيلى اقپاراتتار تاراپ جاتتى. ءبىراق ونىڭ ىشىندە سوعىس دەگەن ءسوز بولمادى. مۇندا وق اتىپ، بومبا جارعانداردى پيعىلى الابوتەن لاڭكەستەر، سەپاراتيستەر، جالدامالىلار، ناتسيستەر، باندەرشىلەر دەپ كەلدى. ءسويتىپ، ەلدىڭ ىشىنە ىرىتكى سالۋشىلار ارتىندا تۇرعان كىمدەر ەكەندىگى اشىق ايتىلمادى. ءبىر انىعى، ونى اشىپ ايتۋعا وسى كۇنگە دەيىن «ۇلكەن ادامداردىڭ» باتىلى جەتپەدى نەمەسە بۇل ولارعا ءتيىمدى بولدى. الايدا كەشە وسى جاعداي كۇرت وزگەرىسكە ۇشىرادى. جەر شارىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن «ۋكراينادا سوعىس بوپ جاتىر» دەگەن مالىمەتتەر كەلىپ تۇسە باستادى...

«كەشەگى كۇندى، ياعني 27- تامىزدى ەستە ساقتاڭىزدار. كەشە رەسەي ۋكراينا تەرريتورياسىنا اشىقتان- اشىق باسىپ كىردى. رەسەي قىرىم سەناريىن دونەتسك پەن لۋگانسك وبلىستارىنا قاتىستى قايتالاپ جاتىر» - دەپ جازادى ءوزىنىڭ فەيسبۋكتەگى جەكە پاراقشاسىندا ەۋروپالىق كوميسسيانىڭ كيەۆتەگى وكىلى، چەح ديپلوماتى داۆيد ستۋليك.

«قازىر ءبىز ۋكراينانىڭ شىعىسىندا ۋكراينا اسكەرى مەن رەسەيدىڭ اسكەرى اراسىنداعى قاقتىعىستىڭ كۋاسى بولىپ وتىرمىز. بۇعان انىقتاما بار» - دەپ جازادى تۆيتتەر جەلىسىندە شۆەتسيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كارل بيلدت.

الدىندا ا ق ش-تىڭ مەملەكەتتىك دەپاراتامەنتىنىڭ رەسمي وكىلى دجەن پساكي وزدەرىنىڭ قولىنداعى بار مالىمەت بويىنشا، رەسەيلىك اسكەر ۋكراينانىڭ شىعىسىندا اشىقتان-اشىق سوعىسۋعا كوشىپ جاتىر دەپ مالىمدەگەن.

«ا ق ش-تىڭ مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى ۋكراينا شىعىسىندا رەسەيدىڭ رەسمي اسكەرى بەلسەندىلىك تانىتقانىن راستادى. دجەن پساكي رەسەي ۋكرايناداعى اسكەري قيمىلى تۋرالى شىندىقتى ايتپاي وتىر، ءتىپتى ءوز ساربازدارى مەن وتباسىنا دا دەپ مالىمدەدى» - دەپ جازادى ۋكراين جۋرناليسى ميروسلاۆا گونگادزە ءوزىنىڭ عالامتورداعى جەكە پاراقشاسىندا.

ۋكراينا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس كەڭەسى حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى ۆيكتوريا سيۋمار ەندى رەسەيدىڭ ۋكرايناعا قارسى اشىق سوعىس باستاعانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى دەپ سەنەدى.

«ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويىنا «سوعىس» دەگەن سوزدەن قاشىپ كەلدىك. رەسەي ءبىزدىڭ جەرىمىزگە جالدامالارىن جىبەرگەندە دە، سوڭعى ايلاردا «قايىرىمدىلىق جۇك كولىگى» تۋرالى تالقىلاۋلارمەن ەل نازارىن بۇرىپ، كوپ اسكەري تەحنيكا اكەپ جاتقانىندا دا، بىرنەشە كۇن بۇرىن وڭتۇستىك شەكارامىزدى بۇزىپ، كەشە امۆروسيەۆكانى العاندا دا. بۇگىن رەسەيلىك اسكەر نوۆوازوۆسكىگە ەنگەندە اقىرى باتىس ساياساتكەرلەرى مەن جۋرناليستەرى «ۋكرايناعا قارسى رەسەي سوعىسى» دەگەندى ايتتى.

ەندىگى نىسانادا اسكەري تەحنيكا جەتكىزىلىپ قويىلعان ماريۋپول تۇر. سول سەكىلدى زاپوروجسكىنىڭ ءبىر بولىگى مەن حەرسون وبلىستارى دا كوزدەلگەن. ويتكەنى قىرىمعا تىكەلەي شىعاتىن جول كەرەك. ر ف ول ءۇشىن ۇلكەن قۇرباندىقتارعا بارۋعا دايىن. بۇل ايقىن جاعداي، ءبىراق رەسمي تۇردە ونى ايتۋعا ەشكىمنىڭ باتىلى جەتپەي وتىر. يلوۆايسكى دە قورشاۋدا تۇر.

ەندى «سوعىس» دەگەن ءسوزدى ايتپاۋ مۇمكىن ەمەس. ال سوعىسقا قانشا جەردەن جىلدام وتكىزۋگە بارىنشا تىرىسسا-داعى سايلاۋ كومەكتەسە المايدى. ەندى اسكەري جاعدايدان قاشىپ قۇتىلا المايمىز. ەلدەگى بۇكىل ەركەك اتاۋلىنى جۇمىلدىرمايىنشا، ورىس اسكەرىنە قارسى تۇرۋ مۇمكىن ەمەس. مۇنى مويىنداۋدىڭ ءوزى قيىن، ءبىراق بىزگە قازىر ادەكۆاتتى ءىس-قيمىل كەرەك. قازىرگى ءىس-قيمىلىمىز ادەمى بەرىلگەن اقپاراتتان دا ماڭىزدى. ويتكەنى ەلىمىزدىڭ جۇزدەگەن، مىڭداعان ادامىنىڭ تاعدىرى مەن ءومىرى قىل ۇستىندە تۇر» - دەپ جازادى فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىندا ۋكراينا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جانە قورعانىس كەڭەسى حاتشىسىنىڭ ورىنباسارى.

جالپى، وسىعان دەيىن ۋكراينانىڭ ءار وڭىرىندە وق اتقاندار مەن بومبا جارعانداردىڭ اتىن اتاپ، ءتۇسىن تۇستەپ بەرە الماعان حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بۇگىن ونى سوعىس دەپ تانۋى نەنى بىلدىرەدى؟

ءازىمباي عالي، ساياساتتانۋشى:

- ۋكراينادا بولىپ جاتقاندى اسكەري كومپانيا دەپ اتايدى. 1962- جىلى كۋباداعىداي، 1953-1956- جىلدارعى كورەياداعىداي نەمەسە 90- جىلداردان بەرى قارايعى پرەدنەستروۆەدەگىدەي، گرۋزياداعىداي. دەمەك، ۋكراينادا بوپ جاتقان اسكەري شيەلەنىس - ۇلكەن قاقتىعىستىڭ ءبىر بولشەگى.

بۇل - پۋتيننىڭ ميۋنحەندە باتىسقا دوق كورسەتكەنىنەن باستالعان جايت. ۋكراينا - تەك شايقاس الاڭى. ارينە، «سوعىس» دەگەن ءسوزدىڭ ايتىلۋى تاراپتاردىڭ ىمىراعا كەلە الماعانىن، جاعدايدىڭ ودان ارمەن ۋشىعىپ جاتقانىن بىلدىرەدى. وسى جاعىنان العاندا، رەسەيگە قارسى باعىتتالاتىن كەزەكتى سانكتسيانىڭ اينالىمعا ەنگىزىلەتىن ۋاقىتى تاياپ قالعان سياقتى.

مۇندايدا رەسەي قيىن جاعدايعا تۇسەدى. دەمەك، اسكەري شيەلەنىستى ۇدەتۋدە رەسەي بۇل قۇرباندىققا دايىن ەكەنىن باتىسقا بايقاتىپ وتىر. بۇل رەتتە بىزگە وتە ساق بولۋ كەرەك. اسىرەسە، سانكتسيانىڭ قازاقستانعا باعىتتالماۋىنا مۇددەلى بولۋىمىز ءتيىس. شەتەل رەسەيگە قارۋ-جاراققا قاجەتتى تەحنولوگيالار مەن ماتەريالداردى شەكتەدى. ال ءبىز وسى سالادا رەسەيگە قول سوزىپ جاتىرمىز. مىنە، وسى ارادا قاۋىپ بار. جالپى، سانكتسيا ءبىر رەت مويىنعا بۇعاۋ بوپ تۇسسە، ودان قۇتىلۋ وتە قيىن، ويتكەنى تاجىريبە بويىنشا سانكتسيا اياسى كەڭەيمەسە ەش تارىلمايدى.

دوس كوشىم، ساياساتتانۋشى:

- ەكى ەل سوعىسىپ جاتقاندا ەشكىم سىرتتان وعان ارالاسۋعا قۇقى جوق. ال ەگەر ول ادىلەتسىز بولسا، وندا تاياق جەۋشى تاراپقا بارشا كومەكتەسەدى. وسى جاعىنان العاندا، ەۋروپالىق وداق پەن ا ق ش رەسەيگە قارسى سانكتسيا جاريالانعان كۇندە-اق ونى سوعىس دەپ، وندا دا ادىلەتسىز ەكەنىن مويىنداپ قويعان. قالاي دەگەنمەن دە سوڭعى وقيعالار ۋكرايناداعى جاعدايدىڭ ۋشىعىپ بارا جاتقانىن بايقاتادى. دەمەك، حالىقارالىق قاۋىمداستىق رەسەيدى ءالى دە توقپاقتاي تۇسەدى.

كەڭەس سمانوۆ، ساياساتتانۋشى:

- بۇگىنگە دەيىن سوعىس دەپ ايتپاي كەلگەن سەبەبى قازىر ەشكىم اسكەري قاقتىعىستى قالامايدى. بۇگىنگى كۇننىڭ شايقاسۋ قۇرالدارى - سانكتسيا جانە تاعى باسقا ەكونوميكالىق، قارجىلىق ىقپال تەتىكتەرى. ونىمەن كەز كەلگەندى تىزەرلەتۋگە بولادى. مۇنى يران مىسالىنان بايقاۋعا بولادى. جالپى، «سوعىس» دەۋشىلەر - سانكتسيا كۇشىنە سەنبەگەندەر، ءدال قازىر رەسەيدى توقتاتپاساق، بۇل باتىستىڭ باسىنا تۋاتىن كۇن دەپ ويلاپ، قورقاقتايتىندار. مەنىڭشە، جاعداي ءباز-باياعىشا جالعاسا بەرەدى. ۋكرايناعا اشىقتان-اشىق ەشكىم اسكەري كومەك بەرمەيدى. ءبىراق سانكتسيا قۇرامى وتە قاتاڭ شارالارمەن تولىعۋى مۇمكىن.

اۆتور: كامشات ساتيەۆا

«الاش ايناسى»