تولەن ابدىك. ءسابي تۋرالى سىر
اتا-انانى قۋانتتىڭ، ءوزىڭ ءماز بولدىڭ. ءبىر-ءبىرىڭدى قىزىقتاپ جۇرگەندە ءبىر كۇنى جەتى تۇندە جارىڭ قۇلاعىڭا سىبىرلاپ: «ءبىز ۇشەۋ بولاتىن بولدىق»، - دەيدى.
سەن تۇسىنبەي اڭ-تاڭ بولاسىڭ. وعان جارىڭ قىلتيىپ وكپەلەپ، ونى ارەڭ جۇباتىپ، ءارى ءوزىڭ دە نە بولعانىنا ءتۇسىنىپ، ەندى بەيمالىم سول ءۇشىنشىنى كۇتىپ ءبىراز جۇرەسىڭ. جىلاۋىق. نە ەمشەككە تويمايدى. تاجىريبەسى جوق كەلىنشەگىڭ بالانىڭ قىبىن تابا الماي، قوسىلا جىلاپ، شاقشاداي باسىڭدى شاراداي قىلادى.
نارەستەگە ات قويۋدىڭ ءوزى ءبىر جۇمىس ەكەن. بۇكىل جولداس- جورالارىڭدى شاقىرىپ، شىلدەحاناسىن وتكىزىپ، ات قويۋعا كەلگەندە ەشكىم مامىلەگە كەلمەي، اركىم ءوزى عانا قويعىسى كەلىپ، اياعى ۇلكەن داۋعا اينالىپ، تاڭ اتا الگىلەردەن قۇتىلعانىڭا قۋاناسىڭ.
ءۇش-ءتورت اي بويىنا اتى جوق بالانى ساۋساعىڭمەن كورسەتىپ ءجۇرىپ، اقىرى جامبىل قالاسىندا تۇراتىن قايىن اتاڭا جىبەرىپ، بالاڭا اتتى ارەڭ قويدىرىپ الاسىڭ.
قوش! اكە بولدىڭ. ەمشەككە جارىمايتىن بالاڭا تاڭەرتەڭ ەرتە تۇرىپ، كوسموناۆت پەن ۆينوگرادوۆ كوشەلەرىنىڭ قيىلىسىنداعى كۋحنيادان باسقا ايەلدەر ساۋىپ قالدىرىپ كەتكەن ءسۇتىن ساتىپ الىپ، جول-جونەكەي تاعى ءبىر-ەكى دۇكەنگە سوعىپ، ۇيگە كەلەسىڭ دە، ءبىر كەسە شايدى ىشكەن-ىشپەگەنىڭدى ەسىڭە تۇسىرە الماي، جۇمىسقا تارتاسىڭ.
كەشكە ۇيگە كەلگەندە شەشەسىنەن مەزى بولعان بالا تەك ساعان تالپىنادى دا وتىرادى. سەن بالانى الىپ وتىرىپ، شاراسىزداۋ ۇنمەن ۋاقىتتىڭ جوقتىعىن، قولىڭنىڭ بوساماي قويعانىن، ايتپەسە وسى ۋاقىتتا ءبىر-ەكى اڭگىمە نە حيكايات جازىپ تاستاۋعا بولاتىنىن ايتىپ، بالا بولماعاندا دۇنيەنى توڭكەرىپ تاستايتىنداي بولىپ، ايەلىڭە شاعىم ايتاسىڭ.
تۇندە بالا ۇيىقتاتۋ قاشار بۇزاۋلاعاننان قيىن. جانە سەنىڭ بالاڭ (وزگەلەردى كىم بىلگەن) ءوزىنىڭ دەم العان دىبىسىنان ءوزى ويانىپ كەتەتىن ءبىر ساققۇلاق. كوتەرىپ قاقپاقىلداپ جۇرمەسەڭ، ۇيىقتامايدى. اقىرى ءولدىم-تالدىم دەپ بالانى ۇيىقتاتىپ، جاتقىزىپ، ەسىكتى جاۋىپ، دەمىڭدى باسىپ، اس ۇيدە ايەلىڭ ەكەۋىڭ «ۋھ» دەپ راقاتتانىپ، ءبىر كەسە شايدى ەندى اۋىزعا الا بەرگەندە شار ەتە قالعان داۋىس شىعادى. «ويباي» دەپ ەكەۋىڭ بىردەي جۇگىرىپ، ساسقاننان ەسىككە كەپتەلىپ، «قاباتتاساسىڭ دا جۇرەسىڭ» دەپ ءبىر-بىرىڭە كەيىپ، بالانى تاعى دا قولعا الىپ، ۇيىقتاتۋعا كىرىسەسىڭ. تاڭەرتەڭ سەن جۇمىسقا كەتكەندە الگى كىشكەنتاي ەرنى بۇلتيىپ، مۇرنى پىشىلداپ، جۇپار ءيىسىن بۇرقىراتىپ ۇيىقتاپ جاتادى. وزىڭە ۇقساي ما، قالاي؟
ءسۇيىپ العىڭ كەلەدى. ءبىراق بولمايدى - ويانىپ كەتەدى. قولىڭا اقشا تۇسسە، الگى نەمەگە بىردەڭە العىڭ كەلەدى دە تۇرادى. نە كيىم، نە ويىنشىق. ويىنشىقتان قورا سالاتىن بولدىڭ. بالا دا جامان ۇيرەنىپ، ءبىر ويناعان ويىنشىعىمەن ويناماي، كەلەسى ويىنشىقتى كۇتىپ وتىرادى.
بالانىڭ قىلىعى كۇن سايىن وزگەرىپ، ايتساڭ تاۋسىلمايتىن جىرعا اينالادى. ەڭ العاش «ءمام-ءمام-ءمام» دەگەنىن ەستىپ، ەشكىم ەستىپ-كورمەگەن ءبىر عاجايىپ قۇبىلىستىڭ ۇستىنەن شىققانداي ەسىڭ شىعادى. «قايتالاشى» دەسەڭ، الگى نەمە تۋرا العاشقىسىنداي «ءمام-ءمام- مام» دەيدى دە، تاعى ايتايىن با دەگەندەي سىعىرايىپ بەتىڭە قارايدى.
ءبىر كۇنى اياق استىنان بالانىڭ ءىشى بۇزىلىپ، زارەڭ ۇشىپ دارىگەرگە بارساڭ، «ءتىسى شىعىپ جۇرگەن شىعار» دەيدى جايباراقات. ۇيگە كەلىپ بالانىڭ اۋزىن اشساڭ، وي، اللا، جوعارى جاعىنان اعارىپ شىعىپ كەلە جاتقان ەكى ءتىستى كورەسىڭ.
ەندى ول نەمە ءتىسىنىڭ قىشۋى قانعانشا كورىنگەن زاتتى اۋزىنا سالىپ تىستەيتىندى شىعارادى.
كۇلگەندە سارشۇناقتىڭ ءتىسى قۇساپ الگى ەكى ءتىسى كورىنىپ تۇرادى. ال ەندى اياعىنا تىك تۇرىپ، ءوز بەتىمەن بىرنەشە قادام جاساپ، ءبىر مەتر جەردى ءجۇرىپ وتكەن كەزدە ⅩⅩعاسىردا بۇدان ۇلكەن جاڭالىق بولماعان سەكىلدى اسەر الاسىڭ. «كوردىڭ بە، كوردىڭ بە؟» - دەپ ايعايلايسىڭ ايەلىڭە. «كورمەدىم»، - دەسە: «سەن-اق وسى دۇنيەنىڭ بارىنەن قۇر قالاسىڭ دا جۇرەسىڭ»، - دەپ ول بايعۇستى ءبىراز جەرگە اپارىپ تاستايسىڭ.
ءوستىپ جۇرگەندە اۋىلداعى اكەڭنەن حات الاسىڭ: «جازعا قاراي بالانى بىرگە تولىسىمەن وزىمىزگە اكەپ تاستاڭدار. كەرەك بولسا، تاعى تاۋىپ الارسىڭدار»، - دەپ جازىپتى.
ءماسساعان! سەن ءبىر بالا جاسايتىن سەحتا جۇمىس ىستەيتىن ادام سەكىلدىسىڭ. «اكە-اۋ، بالا كىشكەنە بۋىنى قاتىپ جەتىلسىن دەپ ەدىك. جىلاپ مازالارىڭدى الادى عوي. اۋىلدا نە دۇرىس دارىگەر جوق. تۇرا تۇرسا قايتەدى»، - دەپ حات جازاسىڭ. وعان: «بۋىنى قاتسىن دەگەن نە پالە؟ نەمەنە، اۋىلداعى بالانىڭ بۋىنى قاتپاي ما ەكەن؟ الدە ءبىز بالا اسىراپ كورمەپپىز بە؟ ءوزىڭ قايدان شىقتىڭ؟ كوكتەن ءتۇستىم دەپ ويلايسىڭ با؟ ءسوزدى قويىڭدار دا، جازدا دەمالىستا الىپ، بالانى اكەپ تاستاڭدار. بولماسا، ءوزىم بارىپ، الىپ كەتەمىن»، - دەگەن جاۋاپ كەلەدى. جانە حاتتىڭ اياعىن: «كۇندەرىڭدى كورە الماي ءجۇرىپ، بالا باققان نەلەرىڭدى العان»، - دەپ اياقتايدى. ال كەرەك بولسا. اكەڭ ايتقانىنان قايتپايتىن قىرسىق ادام. امال جوق، وزىڭە بۇيىرمايتىن بالانى باعىپ-قاعىپ، جازدىڭ اياعىندا كەمپىر-شالعا اپارىپ تاستايسىڭ.
سودان كەيىن ساعىنىشتى كۇندەر باستالادى. بولبىرايعان كىشكەنە ءسابيىڭ كۇندىز ويىڭنان، تۇندە تۇسىڭنەن كەتپەيدى. ايەلىڭ ەكەۋىڭ بالانىڭ بۇكىل قىلىعىن ءبىر-بىرىڭە كەزەك-كەزەك ايتىپ، ءماز بولاسىڭدار. اۋىلعا بارىپ، بالاڭنىڭ ءتۇرىن ءبىر كورۋدەن ارتىق بۇل دۇنيەدە ۇلكەن ارمان جوق سەكىلدى.
بەس ايدان كەيىن شىداي الماي، بالاڭدى كورۋ ءۇشىن ەلگە باراسىڭ. بارساڭ، بالاڭ سەنى ۇمىتىپ قالعان، اينالا قاشىپ، جولامايدى. اپارعان ويىنشىقتارىڭ مەن جەمىس-جيدەكتەرىڭدى كورسەتىپ، پارا بەرگەندەي بولىپ، ارەڭ دەگەندە بەتىنەن ءبىر سۇيەسىڭ. ساعان جولاماعان سايىن، اكەڭ مەن شەشەڭ ءماز بولىپ: «كەرەگى جوق ولاردىڭ. اتاسى مەن اجەسىنىڭ بالاسى قايتەدى ولاردى؟» - دەپ ونسىز دا وڭىپ تۇرماعان جاعدايىڭدى ودان سايىن قيىنداتادى. اقىرى، «قوي، باسقا ءبىر بالا تاۋىپ الىپ، جارىلقانباساق، مىنادان قايىر جوق ەكەن»، - دەپ كۇدەرىڭدى ۇزگەندەي بولاسىڭ.
سول ويىڭنىڭ جەمىسى مە، الدە تىلەگىڭ قۇدايدىڭ قۇلاعىنا جەتتى مە، ايتەۋىر دۇنيەگە ەكىنشى بالا كەلەدى. ودان ءۇشىنشى بالا...
ءوستىپ العاشقى ساعىنىش ۋىتى ءبىرشاما قايتقانداي بولادى.
تاعى دا تاۋسىلمايتىن قىزىق، تاۋسىلمايتىن قىلىق.
دۇنيەگە كەلگەن ءار ءسابي وتباسى ءۇشىن ءبىر-ءبىر تاريح.
* * *
ءسابي ءومىرى تىم نازىك: ءبىر ءسات قىلىعىنا ءسۇيىنىپ، ءماز بولىپ وتىراسىڭ، كەلەسى ساتتە ءيا قۇلاپ، ءيا ءبىر جەرىن سوعىپ الىپ، جۇرەگىڭدى تاس توبەڭنەن ءبىر-اق شىعارادى. قۋانىش پەن ءسۇيىنىش، ۇرەي مەن ۋايىم، قىزىقتى دا قيىن كۇندەر ءومىرىڭنىڭ اينىماس ءبىر بولىگىنە اينالىپ، جۇرەگىڭدە ماڭگىلىككە جاتتالىپ قالادى.
بارلىق جان يەسى ۇرپاعىمەن ماڭگىلىك. ءسابي قۇدىرەتىن مويىنداۋ ادامنىڭ رۋحاني ومىرىندەگى ۇلكەن جەڭىستىكتەردىڭ ءبىرى. باۋىر ەتىڭ - بالاڭنىڭ وزىڭنەن بولىنگەن ءوزىڭ ەكەنىن سەزىنگەن كەزدە ساناڭا نۇر قۇيىلىپ، تەك ءوزىڭنىڭ وتباسىڭ ەمەس، بۇكىل ادامزات قاۋىمىنىڭ باۋىرلاس، قانداس، تامىرلاس ەكەنىن سەزىنەسىڭ. ءوز بالاڭدى جاقسى كورۋ سەزىمى ويانادى. كوشەدە تالتاڭداپ ارەڭ ءجۇرىپ بارا جاتقان كىپ-كىشكەنتاي ءسابيدى كورسەڭ، قارادان-قاراپ جۇرەگىڭ ەلجىرەيدى. ويتكەنى كوكىرەگىڭدە: «ول دا مەن سەكىلدى بىرەۋدىڭ ءسابيى عوي»، - دەگەن وي تۇرادى. سول ارقىلى ءوز اتا-اناڭنىڭ قادىرىن بۇكىل جانىڭمەن ۇعاسىڭ.
ەندەشە، ءبىز بالانى عانا ەمەس، بالا ءبىزدى دە تاربيەلەيدى. ءسابي ءوزىنىڭ كىرشىكسىز پەرىشتە كوڭىلىمەن سەنىڭ جانىڭدى لاي سەزىمدەردەن تازارتىپ، جاڭارتىپ وتىرادى. ءوز بويىڭنان ءوزىڭ تاپقان الدەبىر جانقيارلىق، جاۋاپكەرشىلىك، ىزگىلىككە دەگەن سەنىم - وسىنىڭ ءبارى ءسابيىڭنىڭ ارقاسىندا.
جانىڭدى جادىراتىپ وتباسىنا تاعى دا ءسابي كەلەدى. ونىڭ اتى - نەمەرە. تابيعات جارىقتىق ادام بالاسىن باقىتتى قىلۋدان ەشتەڭەنى اياماعان سەكىلدى.
دايىنداعان: مەيىرجان اۋەلحان ۇلى
massaget.kz
