موڭعوليادان كەلگەن قانداسىمىز كاسىبىن تابىستى جۇرگىزىپ جاتىر
- مەن موڭعولياداعى بايان ولگەي ايماعىندا 1980- جىلى تۋعانمىن. اكەمىز ءبىلىم سالاسىندا جۇمىس ىستەدى. ساقساي دەگەن جەردە تۋعاندىقتان مەنىڭ اتىمدى ساقساي قويماق بولىپتى. ءبىراق ارتىنان ويلانىپ، سىرىمبەك دەپ ەسىم بەرىپتى. ون جىلدىق مەكتەپتى بىتىرگەن سوڭ ۇلانباتورعا بارىپ جوعارعى وقۋ ورنىندا ەكونوميست ماماندىعىندا ءبىلىم الدىم.
نەگىزى مەن بيزنەستى ءتورتىنشى سىنىپتا باستاعانمىن. ەستەرىڭىزدە بولسا، ول كەزدە Bombibom دەگەن ساعىزدار، وعان قوسا يۋري شاتۋنوۆ پەن لاسكوۆىي مايدىڭ توسبەلگىلەرى (زناچوك) ءسان بولاتىن. ول كەزدە جاعداي قيىن. ەكى اپكەم ەكى مەملەكەتتە وقىدى.
بىرەۋى قازاقستاننىڭ الماتى قالاسىندا وقىسا، ەكىنشىسى رەسەيدەگى يركۋتسك قالاسىندا ءبىلىم الدى. ال اكە-شەشەمىز ۇكىمەتتىك جالاقىدا وتىردى. سونى كورىپ وسكەندىكتەن، التىنشى-جەتىنشى سىنىپ وقىپ ءجۇرىپ، بازارعا شىعا باستادىم. ول جەردە ساتاتىندارىمىز جاڭا ايتىپ كەتكەن ساعىز بەن زناچوكتارمەن قوسا، تۇرىكتىڭ اياق كيىم مايلارى. ول مايمەن توقسانىنشى جىلدارى كوجانىي كۋرتكا بويايتىن. ءبىزدىڭ باعىمىزعا وراي موڭعوليا ساقشىلارىنىڭ كۋرتكالارى دا كوجانىي ەدى. كوبىسى ءوزى بوياي الماعاندىقتان بىزدەن كومەكتەسۋدى سۇرايتىن. سونىڭ ارقاسىندا مەن مايدى ساتىپ ءبىر، كۋرتكانى بوياپ ەكى تابىس تاپتىم.
2003- جىلدارى ءبىز كولىك بيزنەسىن باستادىق. ۇلان باتوردان الماتىعا كولىك تاسىدىق. ءبىر-ءبىر كولىككە ءمىنىپ الىپ، ءبىز 4500 شاقىرىم جول جۇرەتىنبىز. ءبىر كۇنى قازاقستانعا موڭعوليادان ەمەس، نەگە تىكەلەي جاپونيادان تاسىماسقا دەگەن وي كەلدى. وسىلايشا 2005- جىلى جاپونيانىڭ وزىنەن كولىك تاسۋعا كوشتىك. ءسويتىپ، ەندى تابىسىمىز جاقسارا باستاعاندا 2007- جىلى وڭ جاق ءرولدى كولىكتەرگە تىيىم سالىندى. جاپونيادان اكەلگەندىكتەن ءبىزدىڭ كولىكتەردىڭ بارلىعى وڭ ءرولدى بولاتىن. ەندى نە ىستەيمىز دەپ ءبىراز ويلانعاننان كەيىن كولىك شيناسىن ساتۋدى قولعا الدىق.
باسىندا ءبىز جاپونيانىڭ بۇرىن ۇستالعان رەزيناسىن اكەلىپ جۇردىك. ول جاقتا حالىقتىڭ جاعدايى جاقسى بولعاندىقتان ەلۋ پايىز جۇرمەي جاتىپ، شەشىپ تاستايدى. ەگەر رەزينالارىن جاقسى جاعدايدا اپارىپ وتكىزسە، جاڭاسىنا بەلگىلى ءبىر پايىز مولشەرىندە جەڭىلدىك بولادى. بۇل كاسىبىمىز جاقسارىپ باستاعانىندا ۇكىمەت وعان دا تىيىم سالدى. سول كەزدە مەن: «ءبىز قانداي بيزنەس باستاساق، ۇكىمەت سوعان تىيىم سالاتىن بولدى عوي» دەپ كۇلگەنىم بار.
- دەگەنمەن ءالى دە سول سالاداسىزدار عوي؟
- ءيا، قازىر جاڭا شينالار ساتۋمەن اينالىسامىز. بۇل رەزينالاردى ءبىز ءۇش سۇرىپقا بولەمىز. ءبىرىنشى سۇرىپقا YOKOHAMA, BRIDGESTONE, MICHELIN شينالارىن جاتقىزامىز. ەكىنشى سۇرىپقا كورەيلىك جانە جاپوندىق رەزينالاردى جانە TRIANGLE- دى كىرگىزدىك. ال ءۇشىنشى سۇرىپقا قىتايدىڭ كەيبىر دوڭگەلەكتەرى مەن رەسەيلىك رەزينالاردى جاتقىزدىق. ال ءبىز ءوزىمىز قازىر ەكى سۇرىپپەن اينالىسامىز. ول - ءبىرىنشى سۇرىپتان YOKOHAMA، ەكىنشى سۇرىپتان TRIANGLE. ءبىز YOKOHAMA- نىڭ قازاقستانداعى رەسمي ديستريبيۋتورىمىز. ال TRIANGLE- دىڭ قازاقستاندىق ءۇش ديستريبيۋتوردىڭ ءبىرى ءبىزبىز.
- قازاقستاندا كاسىپپەن اينالىسۋ قيىن دەگەن ۇعىم بار. ءسىز وسى سوزبەن كەلىسەسىز بە؟
- بىزدە قيىندىق كولىكپەن اينالىسقاندا تۋىنداعان جوق. ەسكى دوڭگەلەكپەن اينالىسقاندا بولمادى. ال جاڭا رەزينالارعا اۋىسقاندا ازداپ قيىندىق تۋعىزدى. بيزنەسىمىز جاقسارىپ كەلە جاتقاندا قازاقستان كەدەندىك وداققا كىرىپ كەتتى دە، رەسەيلىك تاۋارلاردان كەدەندىك سالىق الىندى. سايكەسىنشە، سىرتتان كەلەتىن تاۋارلارعا كەدەندىك سالىق جوعارىلادى. قازاقستاننىڭ ءوزى دوڭگەلەك وندىرمەگەندىكتەن نارىقتى رەسەيدىڭ تاۋارلارى باسا باستادى. ءبىز تاۋارىمىزدان %20-25 پايدا كورىپ وتىرعان ەدىك، باسەكەگە توتەپ بەرۋ ءۇشىن ءوز پايدامىزدى %2- عا دەيىن تومەندەتىپ جىبەردىك. ال %2 دەگەنىمىز - جۇمىسشىلاردىڭ جالاقىسى مەن وتىرعان جەرىمىزدى تولەۋگە عانا جەتەتىن. سول كەزدە قاتتى قينالدىق.
رەسەيلىك تاۋارلارعا كەدەندىك سالىق بولماعاندىقتان تاۋارلارى ارزانداپ كەتتى. بۇلارمەن دە باسەكەلەس بولىپ، ءبىر جىلدان كەيىن قايتادان جاعدايىمىزدى ءسال تۇزەپ العانبىز.
وسى كەزدە تاعى ءبىر قيىندىق - دوللاردىڭ كوتەرىلىپ كەتۋىمەن كەلدى. 9- اقپان كۇنى تاڭەرتەڭ تۇرىپ دوللار باعاسىن كورگەن كەزدە قۇلاپ قالا جازدادىم. مۇنىڭ زيانى ءبىز ءۇشىن ۇلان- اسىر بولدى.
رەزينا دەگەن بۇل ماۋسىمدىق تاۋار. قىستىق تاۋارعا تاپسىرىستى مامىر ايىندا بەرىپ قوياسىز. ويتكەنى تاپسىرىس الىنعان سوڭ، زاۋىت جاساپ، ونى قازاقستانعا جەتكىزگەنگە دەيىن قىس بولىپ قالادى. ال جازدىق تاۋارعا تاپسىرىستى قىركۇيەكتە بەرەسىز. ەندى ءبىز اقشانى تولەپ قويىپ، تاۋاردى كۇتىپ وتىرعاندا مىنا جاقتان ديەۆالۆاتسيا باح ەتتى. ول كەزدە كەلە جاتقان تاۋاردىڭ اقشاسىنا قىسقا تولەيتىن تاپسىرىسىڭدى جوسپارلاپ قوياسىڭ. دوللارعا %20، ياعني 30 تەڭگە قوسىلعانى بىزگە قاتتى باتتى. تاۋاردىڭ ۇستىنە اقشا قوسايىن دەسەڭ، كوپ كليەنتتەردەن اقشاسى الدىن الا الىنىپ قويىلعان. ال ولارعا سول باعامەن بەرسەك شىعىنعا ۇشىرايمىز. بۇل تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولى - حالىققا بۇرىنعى باعاسىندا بەرىپ، ەڭ قۇرىعاندا ءوزىن-ءوزى اقتاپ الۋىن قاداعالادىق. مينۋسقا كىرگەن جوقپىز. ءبىراق ءبىر جىل بويى 30-40 ادام بوسقا جۇمىس ىستەگەنمەن بىردەي بولدىق.
- قازاقستاندىق نارىقتا سىزدەردىڭ ۇلەستەرىڭىز قانشا؟ تاعى ءبىر سۇراق - شينا سالاسىندا قازاقستاندا كوشباسشى بولعىلارىڭىز كەلە مە؟
- اسكەري قىزمەتكەر بولساڭ، گەنەرال بولۋدى ارماندايسىڭ. ءبىلىم سالاسىندا جۇرسەڭ، دوكتور، پروفەسسور بولۋدى ارماندايسىڭ. سول سياقتى بيزنەستە جۇرگەن سوڭ، ءبىز دە العا ۇمتىلۋدامىز. ءبىر جاعىنان اقشا تابۋ بولسا، ەكىنشى جاعىنان حالىققا قول ۇشىن سوزۋ. قاي سالادا بولسا دا ءبىرىنشى ءنومىر بولعاندى كىم جەك كورسىن. بۇل سالاعا كەلگەنىمىزگە ءتورت جىل عانا بولسا دا، كولىك سالاسىنداعى كومپانيالاردىڭ ىشىنەن 48- ورىندى يەلەنىپپىز. وكىمەت بۇل رەيتينگتى تولەنگەن سالىق بويىنشا شىعارادى. ەگەر سالىق بويىنشا ەمەس، تاۋاردىڭ كولەمىمەن ساناسا، ءبىز الدەقايدا الدا بولار ەدىك.
- ۋنيۆەرسيتەتتە ەكونوميكا ماماندىعىن وقىدىڭىز. بىتىرگەنىڭىزگە ون جىل تولعاندا سول ءبىلىم كومەكتەسە مە؟ كومەكتەسسە قالاي كومەكتەسۋدە؟
- مەن بۇل سۇراققا باسقاشا جاۋاپ بەرەيىن. قازاقتا «ادام كورگەنىن ىستەيدى» دەگەن ءسوز بار ەمەس پە؟! شىنىندا ادام كورگەنىن ىستەيدى. كورمەسە، سول كورمەگەنىن ىستەيدى. «كورگەنسىز» دەگەن قازاقتىڭ جامان ءسوزى دە وسىندايدان تۋسا كەرەك.
14-15 جاسىمدا اكەم ەكەۋمىزدىڭ بيۋجەتىمىز ەكى بولەك بولىپ كەتتى. 13 جاسىمنان ءوزىم اقشا جينادىم. ۋنيۆەرسيتەتكە بارعاندا دا قاتتى قينالعان جوقپىن. ويتكەنى، مەن مەكتەپ بىتىرگەنشە سول وزىمە كەرەك قارجىنى جيناپ العان بولاتىنمىن.
ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە قىزىق ءبىر باعدارلاما بولاتىن. ەگەر سەن ءبىر جىل بويى ساباقتى مىقتى وقىساڭ، قالعان ءتورت جىلىڭدى تەگىن ەتىپ بەرەدى. مۇنى بىلگەن مەن ءبىرىنشى كۋرسقا بارعاندا جاتپاي-تۇرماي وقىدىم.
جىل سوڭىنداعى ناتيجەم 1200 ادامنىڭ ىشىندە ەكىنشى ورىندى يەلەنۋىم بولدى. وسىلايشا جاڭاعى جەڭىلدىكتى يەلەنىپ الدىم. ەكىنشى كۋرس باستالدى. ءبىرىنشى كۋرستا ساباق وقىپ كورىنىپ تاستاعانمىن. ءبارى وڭ كوزبەن قارايدى. قولىم ءسال بوس بولعان سوڭ، مەيرامحانادا داياشى بولدىم، كاسسادا تۇردىم. كەيىن ادمينيستراتورلىققا كوتەرىلدىم. ناتيجەسىندە ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەندە ءوزىمىزدىڭ بايان ولگەي ايماعىنان ءبىر پاتەر الا الاتىن اقشام بولدى.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك جايت - ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەندە بىرگە وقيتىن بالالارمەن شەت ەل كورسەك دەگەن وي تۋدى. وسىلايشا الدىمەن قىتاي قالاسى پەكينگە باردىق. ول جاقتان نە تىرلىك ىستەۋگە بولاتىنىن قاراپ قايتتىق. ودان كەيىن ءتورتىنشى كۋرستا ماسكەۋگە باردىق. ماسكەۋدەن كەيىن تۇركياعا جول تارتتىق.
- ەل ارالاپ ءجۇرىپ نە كورىپ، نە تۇيدىڭىزدەر؟
- پەكينگە بارعاندا قىتايدىڭ قالاي قاتتى دامىپ كەتكەنىن كوردىك. قوناق ءۇيدىڭ الدىنداعى تاستاردى سابىنمەن جۋعانىن كورگەندە قاتتى تاڭ قالعانبىز. «ءماسساعان، جەر جۋاتىن ماشينالارى بار ەكەن» دەپ قوياسىڭ (كۇلەدى). وسىنداي ۇساق-تۇيەكتى كورە ءجۇرىپ كوزىڭ اشىلادى عوي. پەكيندە تۇنگى بازار دەگەن بار. تاڭعى بەستە اشادى دا ساعات وندا جاۋىپ تاستايدى. ونى كورگەن ءبىز «ە، مىنالارعا اقشا كەرەك ەمەس پە. ساعات وندا جاۋىپ تاستايتىنى نەسى؟» دەپ قويامىز. سويتسەك، ولار تاۋار ءبىتىپ قالعان سوڭ جابادى ەكەن. ال ەكىنشى سەبەبى جول كەپتەلىسى بولماسىن دەپ ۇكىمەت جاپتىرىپ تاستايدى ەكەن.
ال، تۇركيادا انتيكۆارلى زاتتار قاتتى باعالانادى ەكەن. بىزبەن بىرنەشە كىسى ەرىپ موڭعولياعا كەلدى. ولار اتا-بابامىزدان قالىپ كەتكەن ەسكى زاتتاردى ەداۋىر باعاعا ساتىپ الاتىن. وسى جەردە ءبىر ەسىمدە قالىپ كەتكەن وقيعا بولدى.
ءبىر 80-90 جاسقا كەلىپ جەتكەن اپامىزدىڭ ەر-تۇرمانى بار ەكەن. ول كىسىنىڭ جاس كەزىندە ۇزاتىلۋىندا توركىنى سىيلاپتى. ءبىراق ەردىڭ جاعدايى سول كەزدە وتە ناشار ەدى. ءبىز بارعاندا ول قوراسىنىڭ ءبىر بۇرىشىندا جاتىر ەكەن. بارىپ، ول كىسىدەن الۋعا رۇقسات سۇراعانىمىزدا ويلانباستان: «بالام، الىپ كەتە بەر. بۇل ءوستىپ جاتىپ جوعالعانشا، تۇركيانىڭ ءبىر مۋزەيىندە تۇرعانى جاقسى» دەدى. ءبىز قۇنىنا مىڭ دوللار بەرگەندە انا كىسى بالاشا قۋانعان.
- مەنىڭ بىلۋىمشە، ءسىز اۋەجايدا ءجيى جۇرەسىز. بىرەۋدى كۇتىپ الىپ، ەكىنشىلەرىن شىعارىپ سالىپ دەگەندەي...
- ءا، ءيا. سەنىڭ فەيسبۋكتاعى ماعان جازعان پىكىرىڭدە «اۋەجايدان ءۇي الساڭىزشى» دەگەنىڭدى كورگەنمىن. بيزنەس جاساعان سوڭ ءجۇرىس كوپ بولادى. ءبىر جىلدا ون ەكى اي بولسا، سونىڭ التى-جەتى ايىن دالادا وتكىزەمىن. الەمدى، قازاقستاننىڭ بارلىق جەرلەرىن ارالاپ كەلدىك. كولىكپەن جۇرەتىن جەرلەرىن كولىكپەن، ۇشاقپەن ۇشا الاتىن جەرىن ۇشاقپەن دەگەندەي. كەڭەستىك ان-2 ۇشاعىمەن ۇشقان كەزدەر دە بولدى. مىسالى، قىزىلورداعا بارعاندا تاكسيست جىگىت مەنىڭ قايدان كەلگەنىمدى بىلگەن كەزدە: «الماتىدا مەدەۋ دەگەن جەر بار دەيدى عوي؟» دەپ تامسانعانى ەسىمدە.
سول جىگىت سياقتى قالىپ كەتپەي، مۇمكىندىك بولىپ تۇرعاندا قازاقستاندى تولىق ارالاپ شىققان دۇرىس. 2008 - جىلدان باستاپ، ءار جۇپ جىلدارى قازاقستاندى ارالاپ كەلەتىنبىز. كولىكپەن جۇرگەننىڭ ءبىر جاقسىسى - تابيعاتتى كورەسىڭ. ۇشاققا مىنسەڭ ۇيىقتاپ قالاسىڭ عوي.
- ارالايتىنىڭىز قازاقستان عانا ەمەس قوي ءبىراق؟!
- الەمدى دە كوپ ارالادىم. 2013-2014 - جىلدارى ءجۇرىس مۇلدەم كوبەيىپ كەتتى. سودان كەيىن دوستارىم قايدا جۇرگەنىن ءبىلىپ ءجۇرسىن دەگەن ويمەن فەيسبۋك پاراقشاما قايدا جۇرگەنىمدى بىلدىرەتىن فۋنكتسيا قويىپ قويعانمىن. جاپونيامەن قوسىلىپ ءبىر- ەكى جوبا جاساپ جاتقان ەدىك. سول جۇمىس كوپ ءجۇرىستى تالاپ ەتەدى. انشىلەردەن ءۇيىڭ قايدا دەسە، ءۇيىم ۇشاق بولىپ كەتتى دەيدى ەكەن عوي. سول سياقتى ءبىزدىڭ دە ءۇيىمىز ۇشاق بولا باستادى.
توقسانىنشى جىلدارى امەريكانى ءبىر كورگەن ادامنىڭ كوزى بەس جىلعا اشىلادى دەيدى ەكەن. مەن ايتار ەدىم، قازىر سينگاپۋر، مالايزيا، ۆەتنام سياقتى ازيانىڭ مەملەكەتتەرىن كورگەندەردىڭ كوزى بىرنەشە جىلعا اشىلادى. ولاردا قازىر كولىك سالاسى دا، ەلەكترونيكا دا قاتتى دامىعان. بۇگىنگى كۇنى امەريكاعا بارىپ جاقسى قالالاردى كورىپ قايتاتىن شىعارسىڭ. ال جاڭاعى مەن ايتقان ەلدەردەن ەڭبەكقورلىق پەن العا ۇمتىلىستى كورەسىڭ.
- مەنىڭ بىلۋىمشە، قازاقستاندى «قازاق ەلى» دەپ وزگەرتۋگە قارسى ەمەسسىز. سولاي ما؟
- بىلتىر جاپونيادا جۇرگەن بولاتىنمىن. ياموۋشي دەگەن جاسى ۇلكەيىپ قالعان دوسىمىزدىڭ ۇيىندە وتىرعانبىز. ءياموۋشيدى قازاقستانعا ارنايىلاپ شاقىرىپ جاتىرمىن. ول دا «شاقىرتۋلارىڭىزدى قابىل الدىم. مىندەتتى تۇردە قازاقستانعا بارامىن» دەپ جاتىر. سويتسە، 88 جاستاعى ونىڭ اناسى: «بايقا، بارعاندا ابايسىزدا وق ءتيىپ كەتپەسىن» دەيدى. اۋعانستان سياقتى سوعىسىپ جاتقان ەل ەكەن دەگەندەگىسى عوي. وسى ءبىر مىسالدان عانا كوپ نارسەنى بايقاۋعا بولادى. بۇل وقيعا جانىما قاتتى باتتى. قوناق ۇيگە كەلگەن سوڭ مەن فەيسبۋككە: «ستاننان بىزگە كەلىپ كەتەر ەشتەڭە جوق. بۇل اتاۋ ءبىزدى ارتقا تارتپاسا، الدىعا سۇيرەمەيدى. نەگە قازاق ەلى دەپ اتاماسقا» دەپ جازعانمىن. شامامەن ەكى ايدان سوڭ پرەزيدەنتىمىز «قازاق ەلى» دەپ وزگەرتسەك» دەگەن پىكىرىن ايتىپ قالدى. مۇنى ەستىگەن دوستارىم: «ەلباسى سەنىڭ فەيسبۋك پاراقشاڭدى وقيدى عوي دەيمىن» دەپ قالجىڭداپ جاتىر.
- شەت ەلگە كوپ شىعاسىز. سولاردان بىزگە قانداي بيزنەستى دامىتۋعا بولادى دەپ ەسەپتەيسىز؟
- قازاقستان قازىر ءوندىرۋشى ەلدەرگە تاۋەلدى بولىپ وتىر. ءبىزدىڭ ءوندىرىپ شىعاراتىن تاۋارىمىز وتە از. شيكىزاتپەن وتىرا بەرمەي، قازاقستان ءۇشىن ءوندىرىس ورىندارىن اشقان دۇرىس. ول مەيلى شانىشقى نەمەسە كەسە بولسا دا.
نە جاساۋعا بولادى دەگەنگە كەلسەك، ءبىر مىسال ايتايىن. رەزينا نەگىزىنەن كاۋچۋك، تەمىر جانە ماتادان تۇرادى. ولاردىڭ تەمىرىن ءبىر بولەك، ماتاسىن جانە كاۋچۋگىن ءبىر بولەك اجىراتىپ جاتىر. دوڭگەلەكتەگى تەمىر ەڭ مىقتى تروسستان جاسالادى. ونى الىپ مەتاللعا قوسىپ جاتىر، رەزيناسىن جول جاسايتىن زاۋىتقا ايداپ جاتىر. ال ماتاسىن قۇرىلىستا قولدانىلاتىن ستەكلوۆاتا جاساۋعا جىبەرەدى. رەزينادان قالدىق قالىپ جاتقان جوق. ءبارىن قاجەتكە جاراتۋدا. قازاقستاندا وسى نارسەنى قولعا الۋعا بولادى. بىزدە ەسكى رەزينالار دەگەن تولىپ جاتىر. ەشكىمگە كەرەك ەمەس. نەگە وسىنداي زاۋىت جاساماسقا؟ قالاي بولعاندا دا بىزگە ءوندىرىس ورنىن اشقان ءتيىمدى.
- وزدەرىڭىز وندىرىسكە قالاي ءمان بەرىپ جاتىرسىزدار؟
- بولاشاقتا ءبىز NITTO دوڭگەلەك رەزيناسىنىڭ ءوندىرىسىن قويساق پا دەپ جوسپارلاۋدامىز. باياعىدا شىمكەتتە شينزاۆود دەگەن بولعان. كەيىن ول جەكە قولعا وتكەندە ءوندىرىستى قۇلدىراتىپ الدى. ءوندىرىس ورنىن سالعان سوڭ، ساپالى بولعانى جاقسى. ايتپەسە ول دا قيىن. مىسالى، ءبىز كولىك سالاسىندا جۇرگەندىكتەن، ءبىر دەتالدى دۇرىس جاساماۋدىڭ سالدارىنان اۆاريا بولىپ، ادام ومىرىنە قاۋىپ ءتونۋى مۇمكىن. ەكىنشىدەن، ەرتەڭ مەملەكەت ستاندارت قويادى. ول ستاندارتقا ساي بولۋ ءۇشىن دە ءونىمىڭ ساپالى بولۋى ءتيىس. قازىر NITTO- مەن كەلىسسوز جۇرۋدە. اللا قالاسا، قازاقستانعا زاۋىت قويامىز دەپ ويلايمىن.
- كەز كەلگەن مەملەكەت بولسىن، كومپانيا بولسىن، بەلگىلى ءبىر ۋاقىتقا قويعان ستراتەگياسى بولادى. سىزدەردە ونداي بار ما؟
- مەنىڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا ءبىر ريزا بولاتىن جەرىم، نە نارسەنى بولسا دا الىستان قارايدى. مىسالى، كەيبىر ادامدارعا كەزىگىپ قالساڭ «ە، قويشى، 2050 -جىلعا دەيىن كىم بار، كىم جوق؟» دەيدى. بۇل دۇرىس ەمەس. ءوزى جوق بولسا دا بالا-شاعا، نەمەرە-شوبەرەسى بولادى عوي. الىستى ويلاعان وتە دۇرىس. سول سەكىلدى ءبىز دە قاي كومپانيامەن جۇمىس ىستەسسەك تە، الداعى بىرنەشە جىلدى جوسپارلايمىز. مىسالى، ءبىز 2012- جىلى جوسپار قۇرعاندا 2020- جىلعا دەيىنگى تاپسىرىستى YOKOHAMA- عا بەردىك. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىك نارسە - ءبىز مەملەكەتتىڭ قالاي وركەندەپ نەمەسە قۇلدىراپ جاتقانىنا قاراپ، الداعى بەس جىلعا ساراپتاما جاساپ وتىرامىز. مىسالى، مەن وزىممەن قوسا ون ادام ەرتىپ، قولىمىزعا فوتواپپارات الىپ، الماتى قالاسىنداعا ءىرى ساۋدا ورىندارىنىڭ الدىنداعى كولىكتەردىڭ دوڭگەلەكتەرىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ شىقتىق. ونداعى ماقساتىمىز - قانداي كولىك قانداي رەزينا سالىپ جۇرگەنىن انىقتاۋ. ساراپتاما جاساپ، YOKOHAMA ادامدارىنا كورسەتتىك. وسى ساراپتاماعا سۇيەنىپ، ءبىز 2020- جىلعا دەيىن تاپسىرىس بەردىك. مىسالى 2015، 2016- جىلى تاپسىرىستى كوتەرەمىز دە، 2017- جىلى تاپسىرىستى ازايتامىز.
- تاپىسىرىستى نەگە ازايتاسىزدار. جىل سايىن ارتتىرىپ وتىرۋ كەرەك ەمەس پە؟
- بىزگە ولار دا وسىنداي سۇراق قويدى. ال ءبىزدىڭ قۇلدىراتۋ سەبەبىمىز، 2017- جىلى قازاقستاندا ەكسپو وتەدى. سول كەزدە حالىق بارلىق نارسەدەن، رەزينا تۇگىل كيىمنەن ۇنەمدەپ كەتە مە دەگەن ويدامىز. وسىنى ايتقان كەزدە YOKOHAMA- لىقتاردىڭ ويىمىزدىڭ ءجون ەكەنىنە كوزدەرى جەتتى.
- جەتىستىككە جەتكەن ادام بىرەۋگە ەلىكتەپ وسەدى. ءسىز كىمگە ەلىكتەيسىز؟
- قازىر قازاقتاردىڭ ىشىندە ەلىكتەۋگە تۇرارلىق ازاماتتار كوبەيىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى «ZHERSU» كورپوراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى باۋىرجان وسپانوۆ اعامىز. ەكى-ءۇش رەت داستارحانداس بولدىق. قانداي قازاقى ادام. وزىڭنەن ءوزىڭ ەلىكتەگىڭ كەلىپ تۇرادى. تاعى ءبىر سونداي ازامات - ارمان شورايەۆ. قازاقستان بارىسىن ەكى-ءۇش جىلدا قالاي دامىتىپ جىبەردى؟! ەشكىمگە زيانىن تيگىزبەي، ءوز ەڭبەگىمەن جۇمىس ىستەپ جاتىر. وعان قالاي ەلىكتەمەيسىڭ؟
- كەز كەلگەن بيزنەس، جۇمىستىڭ بارلىعى ارمانعا كەلىپ تىرەلەدى. ارمانىڭىز قانداي؟
- سول سەكىلدى بيزنەستىڭ سىرتىندا حالىققا، اينالامىزداعى ادامدارعا قول ۇشىمىزدى بەرىپ، پايدامىزدى تيگىزسەك. ەشكىممەن ارازداسپاي ءوتىپ كەتسەك دەگەن ارمانىم بار. ەگەر ءبىر جيىنداردان كورىنىپ قالساڭ، «و، مىناۋ ساياساتقا ارالاسقالى ءجۇر ەكەن» دەيدى. ال ءبىر جەردە «ءالحامديلۋللا» دەپ قالساڭ، دىندە ءجۇر ەكەن دەپ قالادى. بىزدەگى ۇعىم سونداي بولىپ كەتكەن. قازاق الدىعا شىققاندى ەتەگىنەن تارتپاي، كەرىسىنشە يىعىنان يتەرىپ جىبەرسىن. قولىڭنان كەلگەنشە كومەگىڭدى تيگىز. وزىنەن ارتىلىپ تۇرسا، نە ىستەيسىڭ ونى؟ ادام بولىپ كەلىپ، ادام بولىپ ءوتىپ كەتۋ، مەنىڭ ەڭ جوعارعى ارمانىم.
سۇحباتتاسقان دانيار جانىس
businessnews.kz
