قازاقستان ەت ەكسپورتىن ەسەلەي تۇسپەك
ەستە بولسا، بۇعان دەيىن دە مەملەكەت باسشىسى ەلىمىز 2016 - جىلعا قاراي ءىرى قارا مال ونىمىمەن رەسپۋبليكا حالقىن تولىق قامتاماسىز ەتە وتىرىپ، سىرتقى نارىققا 60 مىڭ توننا ەت ەكسپورتتايتىندىعىن ايتقان ەدى.
بۇگىندە بۇل باعىتتاعى جۇمىستار بەلەڭ الىپ كەلەدى.
اعىمداعى جىلدىڭ وزىندە رەسەيگە 10 مىڭ تونناعا جۋىق ەت ەكسپورتتايتىن بولامىز. دەمەك، تاياۋ ارالىقتا قازاقستان ەت ونىمدەرىن ەكسپورتاۋشى ءىرى ەلگە اينالاتىندىعى ءسوزسىز. ال بۇل جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋ «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگىنە جۇكتەلۋدە. بۇگىن وسى حولدينگتىڭ باسشىلارى ق ر پرەزيدەنتى جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنە كەلىپ، كومپانيانىڭ اتقارعان جۇمىستارى مەن الداعى جوسپارلارى جايىندا كەڭىنەن بايانداپ بەردى.
باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا، 2014 - جىلدىڭ باسىنان رەسپۋبليكانىڭ اگروونەركاسىپتىك كەشەنىن قولداۋعا «قازاگرو» ۇلتتىق باسقارۋشى حولدينگى 101,6 ميلليارد تەڭگە باعىتتاسا، ونىڭ 88,3 ميلليارد تەڭگەسى نەسيەلەندىرۋگە جۇمسالعان.
شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى نەسيەلەندىرۋگە 74,8 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن. ال جالپى، قازىرگى تاڭدا حولدينگتىڭ ينۆەستيتسيالىق قورجىنى جالپى سوماسى 265,7 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 424 ينۆەستيتسيالىق جوبانى قامتيدى. ونىڭ قۇنى 202,7 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 326 جوباسى بۇگىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن.
ءتوراعا ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق اياسىندا اگرارلىق سەكتوردىڭ ينتەگراتسياسى دا بارىنشا قارقىندى دامىماق. اتاپ ايتقاندا، بىلتىر تامىز ايىندا قول قويىلعان كەلىسىم بويىنشا كوكشەتاۋ قالاسىندا كومباين زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالعان. «زاۋىتتىڭ العاشقى كومباينى 2016 - جىلى شىعارىلادى. سوسىن جوبا بويىنشا وسىندا جىلىنا 300 كومباين شىعاتىن بولادى»، - دەدى ق. ايتۋعانوۆ.
ەستە بولسا، بەك شەشىمىمەن 2013 - جىلى كەدەن وداعى اۋماعىنا الىس شەتەلدەردەن كومباين اكەلۋگە يمپورتتىق كۆوتا ەنگىزىلىپ، قازاقستان ءۇشىن يمپورتتىق كۆوتا 300 بىرلىك كولەمىندە بەكىتىلگەن ەدى.
ياعني، «John Deere», «New Holland» جانە «Claas» سىندى الەمدىك كوشباسشى كومبايندار قازاقستان اۋماعىنا سالىقسىز ەنگىزىلەتىن. ونىڭ ءوزى دە تەك ءۇش جىل عانا. اتاپ ايتقاندا، 2014 - جىلى 300، 2015 - جىلى - 309، ال 2016 - جىلى - 204 كومباين اكەلۋگە يمپورتتىق كۆوتا بەلگىلەنگەن بولاتىن.
ودان كەيىن بۇل تەحنيكالار سالىق ۇستەمەلەرىمەن عانا ەلىمىزگە كىرگىزىلەتىن ەدى. ال ءدال وسى كۆوتا اياقتالاتىن جىلى ءوز ەلىمىزدە استىق جينايتىن تەحنيكانىڭ نارىققا شىعارىلاتىندىعى قۇپتارلىق ءىس ەكەندىگىنە داۋ جوق.
ونىڭ ايتۋىنشا، مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن جەتكىزۋ سالاسىنداعى رەسەيمەن اراداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق 2001 - جىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرىلۋدا. وسى كەزەڭ ىشىندە رەسەيدىڭ نارىعىنا جالپى 828,5 ميلليون تەڭگەنىڭ مال شارۋاشىلىعى ءونىمى ەكسپورتتالعان. اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن دامىتۋ ماقساتىندا 2013 -جىلعى تامىز ايىندا «AgroТrade Export» ج ش س قازاقستان - رەسەي ترەيدينگ كومپانياسى قۇرىلعان. وسى كومپانيا قۇرىلعان كەزدەن باستاپ قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن 42 ميلليون تەڭگەگە 140 توننا قۇس ەتى، 13 ميلليون تەڭگەگە 16 توننا بالىق، 6 ميلليون تەڭگەگە 80 توننا كوكونىس ەكسپورتتالدى.
«ءىرى قارا مال ەتىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن دامىتۋ» جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا، سونداي- اق « Crown باتىس» ج ش س-مەن بىرلەسىپ ىسكە اسىرىلاتىن «باتىس قازاقستان وبلىسىندا 8 640 ءىرى قاراعا ارنالعان دامىعان ينفراقۇرىلىمى بار قازىرگى زامانعى بورداقىلاۋ الاڭىن قۇرۋ» ينۆەستيتسيالىق جوباسىنىڭ اياسىندا « Crown باتىس» ج ش س رەسەيدىڭ «لەوكون»، «گلوبال-فۋد»، «اگراپارك» كومپانيالارىمەن ەت ونىمدەرىن جەتكىزۋگە كەلىسىم شارت جاساسقان. وعان سايكەس «Crown باتىس» ج ش س 2013 - جىلى رەسەيگە شامامەن 300 توننا ەت ءونىمىن ەكسپورتتاعان. «ءبىزدىڭ كومپانيا وپەراتور بولىپ تابىلاتىن اۋقىمدى باعدارلاما اياسىندا، بيىل 9 مىڭ 700 توننا ەتتى رەسەيگە ەكسپورتتاۋدى جوسپارلادىق. العاشقى جارتىجىلدىقتىڭ وزىندە وسى باعىتتاعى ەكسپورتتالعان ەت 3,5 مىڭ توننانى قۇراعان. سونىمەن قاتار، جوسپار اياسىندا 2016 - جىلى 60 مىڭ توننا ەتتى رەسەيگە شىعارۋدى ويلاپ وتىرمىز. قازىرگى تاڭدا وبلىستارمەن مال شارۋاشىلىعىنىڭ الەۋەتىنە قاراي ەكسپورتتىق باعىتتى ۇلعايتۋ تۋرالى جوسپار بەكىتىلىپ، كەلىسىم شارتتار جاسالدى»، - دەدى ق. ايتۋعانوۆ.
بۇدان بولەك، حولدينگتىڭ ەنشىلەس «قازاگروونىم» ا ق كومپانياسىنىڭ قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋى ارقىلى 2013-2014 - جىلدارى قازاقستاننىڭ تاۋار وندىرۋشىلەرى رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ نارىعىنا 582 مىڭ بانكى ەت جانە ەت ونىمدەرى كونسەرۆىلەرىن جانە 3 توننادان استام شۇجىق ونىمدەرىن، 250 توننا سيىر ەتى مەن مالدىڭ ىشكى ونىمدەرى جىبەرىلگەن. سونداي- اق «قازاگروقارجى» ا ق رەسەي كومپانيالارىنان 126,2 ميلليون تەڭگەگە 486 باس «قازاقى اق باس» جانە «گەرەفورد» تۇقىمدى ءىرى قارا مالدى ساتىپ الۋدى قارجىلاندىرعان.
سونداي-اق وسى بريفينگكە قاتىسقان «قازاگروماركەتينگ» ا ق باسقارماسىنىڭ ءتوراعاسى دارحان ءداۋىتوۆ جەكەشەلەندىرۋدىڭ ەكىنشى تولقىنى اياسىندا اعىمداعى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا «قازاگرو» ا ق-نىڭ ەنشىلەس كومپانيالارىنا تيەسىلى 48 نىسان ساتىلىمعا شىعارىلاتىندىعىن ءمالىم ەتتى.
ونىڭ اتاپ وتۋىنشە، اتالعان اكتيۆتەردىڭ باسىم بولىگى اۋدان ورتالىقتارىندا قۇرىلعان شاعىن نەسيە ۇيىمدارى. ولار كەزىندە اۋىل تۇرعىندارىنا نەسيە قاراجاتتارى قول جەتىمدى بولۋى ءۇشىن قۇرىلعان ەدى ءارى «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى» ا ق-ىنا تيەسىلى. «بۇگىندە بۇل نارىقتا جەكەمەنشىكتەر ءبىزدىڭ «اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورىنداعى» ۇلەسىمىزدى ساتىپ الۋعا دايىن. بۇعان ءبىز دە دايىنبىز. بۇگىندە قۇجاتتار ازىرلەنۋ ۇستىندە. اعىمداعى جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىندا بۇل نىساندار ساتىلادى. سۇرانىس بار. قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن شاعىن نەسيە ۇيىمدارىنىڭ ۇشەۋى ساتىلدى»، - دەدى ول.
اۆتور: مارلان جيەمباي
