وردا بۇزار وتىزعا جەتكىزبەي جالماپ جاتىر

استانا. قازاقپارات - سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاسا بولدى، مۇرىن تىرجيتاتىندار بار.

ال ولارعا ج ي ت س (سپيد) پەن ا ي ت ۆ (ۆ ي چ) تۋرالى ايتىپ كورىڭىزشى، ەستەرىن تەز جيا باستايدى.

سەبەبى «عاسىر دەرتى» اتانعان سپيد پەن ونىڭ العاشقى ساتىسى سانالاتىن ۆ ي چ جۇقپاسى كوز الدىنا اجالدى اكەلە قويادى.

ءيا، قالاي دەسەڭىز دە، ءومىر - قىمبات. ال سول ءومىردى ءماندى دە ءساندى ەتىپ وتكىزۋ ءۇشىن سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ قاجەت ەكەنىن بالاعا دەيىن جاقسى بىلەدى. ول ءۇشىن سپورتپەن اينالىسۋ ازدىق ەتەتىنىن ەسكەرسەك، ەڭ اۋەلى تازا ءجۇرىپ، تازا تۇرىپ، ۇلكەندەر بەرگەن تاربيەگە مويىنسۇنعان ابزال.

وكىنىشكە قاراي، ءومىر ءسۇرۋدىڭ وسى ءبىر قاراپايىم ۇلگىسىنە نەمقۇرايلى قارايتىندار كوپ. سونىڭ سالدارىنان ءجۇرىس-تۇرىس بۇزىلادى، ال ونىڭ سوڭى نەگە اپارىپ سوعاتىنىن ءسوز باسىندا ايتتىق.

ءيا، الىسقا بارماي-اق، استانانىڭ وزىنەن مىسال ايتايىق، وسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا باس قالامىزدا ايتۆ ينفەكتسياسىن جۇقتىرعان 65 ادام تىركەلدى. ونىڭ ىشىندە ومىرگە ءسابي اكەلگەلى وتىرعان 17 انا بار! تاعى ءبىر جان تۇرشىگەرلىك دەرەك، سوڭعى جارتى جىلدا ەلوردامىزدا سپيد-تەن 9 ادام كوز جۇمدى. سونىڭ باسىم بولىگى - 30 جاسقا دا تولماعان قىرشىن جاستار. مىنە، «عاسىر دەرتى» جاس تالعامايتىنىن كورسەتىپ بەردى، وعىلاندارىمىزدى وردا بۇزار وتىزىنا جەتكىزبەي جالماپ جاتىر.

استانا قالاسى ج ي ت س-تىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعىنىڭ بەرگەن وسى دەرەكتەرى جاعامىزدى ۇستاتتى. اتالعان ورتالىقتىڭ ەپيدەميولوگ دارىگەرى قارلىعاش كۇزەمبايەۆانىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى تاڭدا ج ي ت س-تىڭ اسا قاۋىپتى اۋرۋ رەتىندە اتالاتىنى سونشالىق، ادامدار وسى اتاۋمەن بىرگە ءولىم قاتار جۇرەتىندەي قابىلدايتىن دارەجەگە جەتتى.

«راس، بۇگىنگى تاڭدا بۇل دەرتتى جۇقتىرعان سوڭ ودان تۇبەگەيلى ەمدەلىپ، ساۋىعىپ كەتۋ مۇمكىن بولماي تۇر. الايدا اۋرۋدى دەندەتىپ الماۋعا، ءبىر قالىپتا ساقتاپ تۇرۋ ءۇشىن ويلاپ تابىلعان دارىلەر بار.

سولاردىڭ كومەگىمەن ۇزاق تا باقىتتى عۇمىر كەشۋگە بولاتىنىن ءجيى ايتىپ كەلەمىز. مىسالى، ا ي ت ۆ جۇقپاسىن جۇقتىرعانداردىڭ ساۋ ادامداردان ايىرماسى بولمايدى. اۋرۋ العاش جۇققان كەزدە ادامدا تۇماۋعا ۇقساس بەلگىلەر پايدا بولۋى مۇمكىن. كەيبىرەۋلەردە ءتىپتى ەشقانداي دا كلينيكالىق نىشان بايقالمايدى.

سوندىقتان دا ايتۆ انىقتالعان ناۋقاستاردىڭ كوپشىلىگى ءوز دياگنوزىنا سەنبەيدى، ءتىپتى مويىندامايتىندار دا بار. ولاردى ەڭ الدىمەن قورقىنىش بيلەيدى. قوعامنان الاستاتىلىپ قالامىن دەپ ۇرەيلەنەدى. دەرتكە شالدىققان ادام ەڭ ءبىرىنشى ءوز ۇرەيىن جەڭە ءبىلۋى كەرەك. اۋرۋدى ەشكىم سۇراپ المايدى عوي، دەسە دە، شالدىققان دەرتكە سابىر ساقتاي وتىرىپ، شيپا ىزدەگەن ءجون ەكەنىن ەسكەرتەمىز. جالعان نامىس، وتىرىك قىمسىنۋدىڭ ارتى ولىمگە اكەلەدى» دەيدى ق. كۇزەمبايەۆا.

ايتۆ -  ج ي ت س-تىڭ ەڭ العاشقى ساتىسى. ونى ج ي ت س-كە جەتكىزبەۋ ءۇشىن ادام تۇراقتى تۇردە قان تاپسىرىپ، تەكسەرىلىپ، دارىگەردىڭ ايتقانىن بۇلجىتپاي ورىنداپ، ەمدىك ءدارى-دارمەكتەردى تۇراقتى قابىلداپ وتىرۋى كەرەك. سوندا عانا سىرقات ادامنىڭ ۇزاق ءومىر سۇرۋگە كەپىلدىگى بار.

وسىنداي ەمدەۋ تاجىريبەلەرىنىڭ ناتيجەسىندە، سوڭعى جىلدارى اۋرۋدىڭ تارالۋ دەڭگەيى مەن قۇرباندار سانى باستاپقىعا قاراعاندا ازايىپتى. تىپتەن ماماندار مەن ناۋقاستاردىڭ ۇزدىكسىز بايلانىسى مەن كەشەندى ەم قابىلداۋىنىڭ ناتيجەسىندە اۋرۋ انادان دەنى ساۋ بالا دۇنيەگە كەلىپ جاتىر ەكەن.

«ا ي ت ۆ جۇقپاسى نەمەسە ج ي ت س سيندرومى تۋرالى تالاي ايتىلىپ، جازىلىپ ءجۇر. سوعان قاراماستان، وسى سىرقاتقا شالدىققانداردىڭ قاتارى كوبەيىپ بارادى. وسى جىلدىڭ وتكەن ءبىرىنشى جارتى جىلدىعىندا استانادا عانا ا ي ت ۆ ينفەكتسياسىن جۇقتىرۋدىڭ جاڭادان 65 جاعدايى تىركەلدى. ال مامىر ايىنىڭ 1 ىندەگى جاعداي بويىنشا، قالادا ينفەكتسياعا شالدىعۋدىڭ بارلىعى ۇدەمەلى وسىممەن العاندا 775 ادامعا جەتتى. قازىرگى جاعدايدا قالامىزدا 2 ناۋقاس ج ي ت س- پەن ءومىر سۇرەدى» دەيدى ەپيدەميولوگ دارىگەر.

ايتا كەتەرلىگى، تىركەۋدە تۇرعان ناۋقاستاردىڭ قۇقىعى ساۋ ادامدارمەن بىردەي. بۇل تۋرالى «حالىق ساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى تۋرالى» كودەكستە انىق جازىلعان. ولاردى سىرقاتى ءۇشىن شەتتەتۋگە، جۇمىستان شىعارۋعا، قىزمەتكە الماي قويۋعا، ورتادان الاستاتۋعا ەشكىمنىڭ قۇقى جوق. ولار دا كوپشىلىك سەكىلدى عۇمىر كەشۋگە، ەل قاتارلى ءبىلىم الىپ، جۇمىس ىستەۋگە حاقىسى بار.

ال وسى دەرتتەن ساقتانۋدىڭ جولى قانداي؟ دارىگەرلەر ءبىرىنشى، وزىڭىزگە جەتە تانىس ەمەس، كەزدەيسوق بىرەۋمەن جىنىستىق قاتىناس جاساۋدان اۋلاق بولىڭىز دەيدى. بىرەۋدىڭ قولدانعان شپريتسىن، قىرىنۋعا ارنالعان زاتتارىن قولدانباڭىز، تاتۋاج، پەرسينگ، مانيكيۋر، پەديكيۋر جاساتقان كەزدە ينەلەردىڭ زالالسىزداندىرىلۋىنا ايرىقشا ءمان بەرىڭىز، ءتىس ەمدەتۋگە بارعان كەزدە دە قۇرال-سايمانداردىڭ تازالىعىن قاداعالاۋدى ۇمىتپاڭىز.

ەستە ۇستايتىن جايت، ا ي ت ۆ جۇقپاسى جاندىكتەر شاققاندا، قول الىسىپ قۇشاقتاسقاندا، مونشا، ۆاننا، باسسەين، دارەتحانانى، توسەك-ورىن، ىدىس-اياق سىندى تۇرمىستىق زاتتاردى بىرگە پايدالانعاندا جانە تۇشكىرىپ، جوتەلگەندە جۇقپايدى. جالپى، وسى اۋرۋدان ساقتانىپ، اقىل-كەڭەس العىسى كەلگەن ادامدارعا ەلورداداعى «ج ي ت س-تىڭ الدىن الۋ جانە وعان قارسى كۇرەس ورتالىعىنىڭ» دارىگەرلەرى قول ۇشىن بەرۋگە ءازىر. ساقتىق شاراسى ءۇشىن وسى ورتالىققا كەلىپ، ا ي ت ۆ جۇقپاسىن انىقتاۋعا قان تاپسىرىپ، 15 مينۋتتىڭ ىشىندە ناتيجەسىن الۋعا دا مۇمكىندىك بار.

حاليما بۇقار قىزى، استانا

«ايقىن»