شةرحان اعامئز كةزئندة «ورالمان مذنايدان قئمبات» دةپ دذرئس ايتقان- ءابدئؤاقاپ قارا، تذركئ تانؤشئ

استانا. 4- قاثتار. قازاقپارات- تذركيا قازاقتارئنئث تذرئك ةلئنة ات باسئن تئرةگةنئنة 50 جئلدان استام ؤاقئت بولدئ. قازئر تذركيا قازاقتارئنئث باسئم كوپشئلئگئن تذركيادا تؤئپ وسكةن قازاقتار قذراپ وتئر.
None
None

 وسئ ةلگة قادام باسقان سوث 1952- جئلئ دذنيةگة كةلگةن بالا قازئر 50 جاستان استئ. ولار تذركيا قازاقتارئنئث العاشقئ لةگئن قذرايدئ. تذرئك ةلئندةگئ اعايئننئث ءومئرئ جايلئ اقپاراتتئ تذركياداعئ ميمار سينان كوركةمونةر ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ، تاريح عئلئمئنئث دوكتورئ، تذركئتانؤشئ ءابدئؤاقاپ قارامةن بولعان سذحباتئمئز تولئقتاي تذسپةك.

- سوثعئ جئلدارئ قازاق كوشئ توقئراپ قالدئ؟ مذنئث سةبةبئ نةدة دةپ ويلايسئز؟

- بذل ذلكةن وكئنئش. ءبئز قازاقتار ماقتانعاندئ جاقسئ كورةمئز. ناقتئ جذمئس كةيئنگة ئسئرئلئپ قالادئ. كوپتةن بةرئ «قازاقستاننئث دياسپورا ساياساتئ، جوق تةك كوشئ-قون ساياساتئ بار» دةپ جازئپ كةلةمئن. كوشتئث توقتاؤئ مةنئث وسئ ويئمدئ ناقتئ دالةلدةپ بةردئ. قازاقستان مةملةكةتئنئث مذددةسئندة دياسپورا قانداي رول اتقارادئ؟ ونئث قانشاسئن كوشئرؤ كةرةك، قانشاسئن ورنئندا ساقتاپ، قازاقستان مذددةسئنة پايدالانؤ كةرةكتئگئ تؤرالئ ساياساتتار بةلگئلةنبةگةن. پرةزيدةنت نذرسذلتان نازاربايةأتئث «قذرئلتاي تويلاؤ ءذشئن ةمةس ويلاؤ ءذشئن» دةپ قاداعالاپ ايتؤئنا قاراماستان تويلار عانا وتكئزئلؤدة.

شةرحان مذرتازا اعامئز كةزئندة «ورالمان مذنايدان قئمبات» دةپ دذرئس ايتقان. ءيا، ةگةر قازاقستان حالئق سانئن شةتةل قازاقتارئمةن تولئقتئرمايتئن بولسا، ةرتةث وسئ قولداعئ بار بايلئقتاردان ايرئلئپ قالؤئمئز عاجاپ ةمةس. 76 ميلليون حالقئ بار تذركيادان جةر كولةمئ 3،5 ةسة ذلكةن قازاقستاندا نة بارئ ئستامبذلدئث حالقئنداي 16،5 ميلليون حالئق ءومئر سذرةدئ. بذل سانمةن قازاقستاننئث ذزاق ؤاقئت ةل بولئپ قالؤئ ةكئتالاي. سوندئقتان شةتةلدةردة ءومئر ءسذرئپ جاتقان 5 ميلليون قازاقتئ ةلگة كوشئرئپ الؤ ءبئرئنشئ كةزةكتةگئ ستراتةگيا بولؤئ كةرةك.

 اتاتذرئك تذرئك رةسپؤبليكاسئن قذرعاندا تذركيانئث جان سانئ 13،5 ميلليون ةكةن. ذلئ مةملةكةت قايراتكةرئ ءبئرئنشئ وسئ ماسةلةنئ قولعا الئپ كورشئ ةلدةردةگئ بذكئل تذرئكتةردئ ةلگة كوشئرئپ الا باستاپتئ. ونئ دا جةتكئلئكسئز كورگةن تذرئك ساياساتكةرلةرئ تؤئسقان حالئقتاردئث وكئلدةرئندة كوشئرئپ الدئ. مئنة سول ساياساتتئث ارقاسئندا 1952- جئلئ قازاقتاردئ تذركياعا قابئلدادئ. بذگئن تذركيانئث ادام سانئ 76 ميلليون. مئزعئماس الةمدئك ةلگة اينالئپ وتئر. قازئر الةمنئث ةكونوميكاسئ ةث كذشتئ 16 ةلدئث قاتارئندا.

شةتةل قازاقتارئنئث ةلگة كوشئرئپ الؤ تةك دةموگرافيالئق ذلةس ةمةس، سونئمةن قاتار ونئث ذلتتئق مةملةكةت بولؤئنا دا ذلكةن ذلةس قوسادئ. بذگئنگئ تاثدا قازاقستاننئث ةث كوكةيكةستئ ماسةلةلةرئنئث ءبئرئ قازاق ءتئلئ بولئپ وتئر. باسقاسئن بئلاي قويعاندا، قازاقستانداعئ قازاقتاردئث تورتتةن ءبئر بولةگئ ءالئ قازاقشا سويلةي الماي كةلة جاتئر. پرةزيدةنت بيئلعئ جولداؤئندا 2020- جئلئ بذكئل قازاقستان قازاقشا سويلةيدئ دةدئ. مئنة پرةزيدةنتتئث وسئ ماقساتئن ورئندالؤئن ئسكة اسئرؤعا ذلكةن دةمةؤ بولاتئن دا - شةتةل قازاقتارئ. ويتكةنئ بذگئن قازاقستانعا كوشئپ كةلئپ جاتقان قازاقتاردئث باسئم بولئگئ ورئسشا بئلمةيدئ.

كوپتةگةن ماسةلة تةك قازاقتئ اتامةكةنگة كوشئرئپ اكةلگةنمةن شةكتةلمةيدئ. ولارمةن جةرگئلئكتئ حالئق اراسئنداعئ بةرةكة-بئرلئكتئ كذشةيتؤ ءذشئندة جذمئستار جذرگئزؤ قاجةت. بذل تؤراسئندا رةسپؤبليكا كولةمئندة ذگئت-ناسيحاتتار بولؤ كةرةك. قازئر بذل جوق، سوندئقتان ورالمان ازاماتتئق العانعا دةيئن ءتيئستئ ورئنداردا ءتذرلئ قيئنشئلئقتارمةن بةتپة-بةت كةلةدئ. ويتكةنئ سول ورئندارداعئ قئزمةتكةرلةر كوبئندة ورالمانداردئث مةملةكةت مذددةسئ ءذشئن قاجةت ةكةنئن تذسئنبةيدئ.

- ءوزئثئز قازاقستانعا كوشئپ كةلؤدئ جوسپارلاعان جوقسئز با؟

- مةنئ اؤئزشا قازاقستانعا شاقئرعاندار كوپ. ءبئراق رةسمي تذردة ءارقانداي شاقئرؤ بولمادئ. ءوز ويئم وسئندا جذرگئزگةن زةرتتةؤلةرئم (بئرنةشة جئلدئث كولةمئندة) اياقتالعاننان كةيئن قازاقستانعا ءبئرجولاتا كوشئپ بارؤ. بارئپ جاتسام، نةگئزگئ جذمئسئم - شاكئرت تاربيةلةؤ بولماق. ماقسات - تذرئك جانة قازاق ةلئندة مئقتئ تاريحشئلاردئث شئعؤئنا ذلةس قوسؤ.

- تذركيادا ازاماتتئق الؤ ماسةلةسئ قالاي قاراستئرئلعان؟ نةمةسة تذركيادان وقؤدئث قانداي جولدارئ بار؟

- تذركيادا ازاماتتئق الؤ وثاي ةمةس. ةشبئر ةل كةز كةلگةن شةتةلدئككة ازاماتتئقتئ وپ-وثاي بةرمةيدئ. بذل دذرئس. ويتكةنئ قازئر ءبئر ةلدةن ءبئر ةلگة ساياحات جاساؤ وثاي، ءارقانداي ءبئر ةل كةز كةلگةن ادامعا ازاماتتئق بةرة بةرسة نة بولادئ؟

تذركيادا وقؤ ءذشئن تذركيانئث ةلشئلئكتةرئنة بارؤ كةرةك. تذرئكتةر جئل سايئن شةتةلدةردةن وقؤشئ قابئلدايدئ. رةسمي جولمةن كةلسة جاقسئ بولادئ. وندا ولارعا شاكئرتاقئ تولةنةدئ، جاتاقحانا بةرئلةدئ. ايتپةسة بذكئل شئعئنداردئ ءوزئ كوتةرؤ كةرةك.

- قازاق باسپاءسوزئ بار ما ةلدةرئثئزدة؟

- وكئنئشكة وراي تذركيا قازاقتارئنئث ةشقانداي باسئلئمئ جوق.

- تذرئك جذرتئنئث وزگة تذركئ حالئقتارئنا كوزقاراسئ قانداي؟

- تذرئكتةر جالپئ العاندا بذكئل تذركئ حالئقتارعا تةث كوزقاراس ذستانادئ. تذرئكتةردئث وسئنئسئ جاقسئ. اسئرةسة زيالئ قاؤئم تةك بذكئل تذركئ حالئقتارئنا سذيئسپةنشئلئكپةن قارايدئ. ءبئراق ورتالئق ازيا ةلدةرئنة كةلسةك، قازاق، قئرعئز، وزبةك، تذرئكمةن سئندئ حالئقتاردئث ءبئر-ءبئرئن مةنسئنبةي قارايتئنئن بايقايمئز. ءتئپتئ تذرئكتةردئ دة مةنسئنبةي قارايتئندارئ بولادئ. بذل جاعداي الپاؤئت ةلدةردئث اتالمئش ايماقتئ وثاي ؤئستارئنا ءتذسئرؤ ءذشئن ادةيئ ولاردئ ءبئر-بئرئنة ئنتئماقتاستئقتا ةمةس، كذرةستة، قئرقئسؤدا بولؤلارئن قالاؤلارئنان تؤئنداسا كةرةك.

ورتا ازيا حالئقتارئ اسئرةسة تاياؤ تاريحتارئندا ءبئر-بئرلةرئمةن قئرقئسئپ نةمةسة تايتالاسئپ كةلگةندئكتةن ءوزارا سذيئسپةنشئلئكتةرئ از بولعانئ جاسئرئن ةمةس. ال تذرئكتةر مةن ازةربايجاندار اراسئندا نةمةسة تذرئكتةر مةن قازاقتار جانة وزگة ورتالئق ازيا حالئقتارئ اراسئندا تاريحتا ةشقانداي شيةلةنئستئ جاعداي بولماعاندئقتان ةكئ جاقتئ سذيئسپةنشئلئك بار دةسةك بولادئ.

 ءبئراق بذل رةتتة تذرئكتةردئث ورتالئق ازيالئق حالئقتارعا دةگةن سذيئسپةنشئلئگئ ورتالئق ازيالئق حالئقتارئنئث تذرئكتةرگة دةگةن سذيئسپةنشئلئگئنةن جوعارئ ةكةنئن ايتا الامئز. سةبةبئ تذرئكتةر ةشقاشان بودان بولماعان، باسقا ءبئر حالئقتئث بوگدة يدةولوگياسئ كذشپةن تاثئلماعان حالئق. سوندئقتان ةركئن جانة ذلتتئق مذددة-ماقسات تذرعئسئنان ويلايدئ. ال ورتالئق ازيا حالئقتارئندا اسئرةسة كةثةستئك داؤئردة تذركياعا دذشپاندئق ذگئت-ناسيحات جذرگئزئلگةنئ بةلگئلئ. مذنئث اسةرئ، قازاقستاننئث بوداندئقتان قذتئلعانئنا 20 جئل وتكةن مةزگئلدة تولئق جويئلدئ دةپ ةشكئم ايتا المايدئ.

مئنة وسئ تذرعئدان قاراعاندا، تذرئكتةردئث وزگة باؤئرلاس حالئقتارعا سذيئسپةنشئلئكپةن قاراؤشئلئعئ ذلكةن جةتئستئك دةپ بئلةمئن. وسئ جةردة ايتا كةتةتئن ءبئر جايت، ساياسي جاعدايلار جانة ةكئ ةل اراسئنداعئ دوستئق قارئم-قاتئناستارعا بايلانئستئ تذركيادا قازاقستان جانة قازاقتارعا دةگةن ئقئلاستئث جوعارئ ةكةنئن ايتا الامئز. سونئمةن قاتار تذرئك زيالئلارئ قازاقستان پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأتئ وتة جوعارئ باعالايدئ، جاقسئ كورةدئ. ءتئپتئ ذلتجاندئ ازاماتتاردئث كوپشئلئگئ نازاربايةأتئ وزدةرئنئث پرةزيدةنتتةرئ ابدوللا گذلمةن باس مينيسترلةرئ رةجةپ ةرتؤعاننان دا جاقسئ كورةتئنئن ايتساق اسئرئپ ايتقاندئق بولا قويماس.

- سئزدئثشة، مذستافا شوقاي ارمانداعان تذركئستاندئ قذرؤدئث مذمكئندئگئ قانشالئق؟

- بذل تؤرالئ قازاقستان پرةزيدةنتئ 2005- جئلعئ 18- اقپان كذنگئ جولداؤئندا اشئق تذردة ايتئپ ورتالئق ازيا وداعئن قذرؤ تؤرالئ يدةيا تاستاعان. ول ئسكة اسپايتئن ارمان بولسا، ارينة ةلباسئ ول تؤرالئ ءسوز قوزعاماس ةدئ. وكئنئشكة وراي، ونئث بذل ذسئنئسئ ايماقتا قولداؤ تاپپادئ. بذگئنگئ تاثدا ودان دا اؤقئمدئ تذركئ ةلدةرئ ئنتئماقتاستئق كةثةسئ جذمئس ئستةپ وتئر. ءبئراق ءالئ كةمشئلئكتةرئ بار. ماسةلةن وعان وزبةكستان مةن تذركمةنستان تولئق مذشة بولئپ كئرمةي وتئر. ةگةر بذل كةثةس العان باعئتئنان تايماي جذمئس ئستةيتئن بولسا ولار اقئر سوثئندا مذشة بولادئ. ويتكةنئ ولاردا بذعان مذددةلئ.

ايتالئق، تذركئ حالئقتارئنا اينالاداعئ الپاؤئت ةلدةردئث قئسپاعئنان قذتئلؤدئث ةكئ-اق امالئ بار. بئرئنشئدةن، ةلباسئ نذرسذلتان نازاربايةأتئث ذسئنئسئ بويئنشا ورتالئق ازيا وداعئندا باس قوسؤ، ةكئنشئدةن، جالپئ تذركئ حالئقتارئنئث ئنتئماقتئق كةثةسئ ارقئلئ كذش بئرئكتئرؤ. مئنة بذلار مذستافا شوقاي ارمانداعان ماقسات. دةمةك بذل بوس قيال ةمةس، ول ورتالئق ازيا ةلدةرئنئث مذددةسئ. سوندئقتان ايماقتاعئ ةلدةردئث شوقايدئث ءبئر تذركئستان يدةياسئن ئسكة اسئرؤدان باسقا شاراسئ جوق.

- لاتئن ءالئپبيئ تؤرالئ كوزقاراسئثئزدئ بئلةسةك...

- قازاقستان لاتئن الئپبيئنة وتؤگة ءتيئس. سوندا قازاقستان باسپاءسوزئن، كئتاپتارئن، باسقادا ماتةريالداردئ 200 ميلليون تذركئ دذنيةسئ وقيتئن بولادئ. ولاردئث جازعاندارئن قازاقتار دا وقيدئ، ارينة.

- قازاقستانداعئ تاريح عئلئمئ تؤرالئ نة ايتاسئز؟

- قازاقستانداعئ تاريح عئلئمئ ذلتتئق تذرعئدان كةمةلدةنؤ ذستئندة. ءالئ تولئق جةتئلگةن جوق. وعان ؤاقئت كةرةك. سةبةبئ تاؤةلسئزدئكتةن بذرئن قازاقتئث تاريحئ ماركسيستئك يدةولوگيا تذرعئسئنان زةرتتةلئپ جازئلئپ كةلدئ. ول يدةولوگيا جات جذرتتاردئث بئزگة تئقپالاعان يدةولوگياسئ بولدئ. سوندئقتان ماركسيزم-لةنينيزم يدةولوگياسئ بويئنشا دايئندالعان كئتاپتاردا قازاقتئث ءتول تاريحئ، اتاپ ايتقاندا الاش وردا، ونئث جةتةكشئلةرئ، شةتةل قازاقتارئنئث تاريحئ مةن مادةنيةتئ ورئن العان جوق. ءتئپتئ ولارعا تئيئم سالئندئ.

 ةندئ وسئ يدةولوگيالئق تئيئم-شةكتةؤدةن قازاق تاريحشئلارئ مةن زيالئلارئ بذكئلدةي قذتئلئپ وتئر دةپ ايتؤ قيئن. البةتتة ونئث كوپتةگةن كةرةعار اسةر ئقپالئنان ارئلؤ ذستئندةمئز. ءبئراق سارقئنشاقتارئ ءالئ دة بولسا بار. بذلدا زاثدئلئق. 70 جئلداي ساناعا سئثئرئلگةن يدةولوگيادان تولئق ارئلؤ ءذشئن ءالئ دة ؤاقئت كةرةك، بالكئم بذكئلدةي ذرپاق اؤئسؤئ دا كةرةك شئعار.

مئنة بذل جاعداي شةتةل قازاقتارئنئث تاريحئ قازاقستان تاريحناماسئنا نةلئكتةن كئرمةي جاتئر دةگةن سذراققا دا جاؤاپ بولا الادئ. ويتكةنئ كةثةستئك يدةولوگيا اتامةكةن قازاقتارئنا شةتةل قازاقتارئن بايدئث تذقئمدارئ دةگةن سياقتئ سوزدةرمةن جاؤ ةتئپ كورسةتكةن ةدئ.

تاعئ ءبئر ايتا كةتةرلئگئ، ذلتتئق تاريح تةك قازاق، قازاقستان تاريحئن زةرتتةپ جازؤمةن دة ئسكة اسپايدئ. سونئمةن قاتار كورشئ ةلدةردئث تاريحئن قازاق تاريحشئلارئ وزدةرئ زةرتتةپ جازؤلارئ كةرةك. وكئنئشكة وراي، ماسةلةن ءبئز دة ءالئ قازاق تاريحشئلارئ جازعان رةسةي تاريحئ بولماي وتئر. كةيبئر تاريحشئلار «ول نة كةرةك، ماسكةؤدةن دايئن تاريحتاردئ الئپ وقئتئپ وتئرمئز عوي» دةگةندئ ايتادئ. البةتتة ولاردئ وقؤ كةرةك. ءبئراق ةث نةگئزگئسئ كورشئ ةلدةردئث، ءتئپتئ بذكئل دذنيةءجذزئ تاريحئن قازاق عالئمدارئ، قازاقئ وي-سانا، دذنيةتانئم تذرعئسئنان جازئپ شئعؤ كةرةك.

ماسةلةن قازاقستانعا كورشئ بولماعانمةن، ا ق ش تاريحئ دا بئزگة كةرةك ةمةس پة؟ الةمدئ بيلةپ وتئرعان ةلدئث تاريحئ كئمگة دة بولسا قئزئقتئ، ءارئ عيبراتتئ. سوندئقتان، باسقا ةلدةردئث تاريحتارئمةن قازاق تاريحئن سالئستئرئپ وتئرؤ كةرةك. سوندا ماقتانارلئق پا، داتتانارلئق پا تاريحئمئز بار ةكةنئن شئنايئ تذردة كورةتئن بولامئز.

- قازاق ءتئلئنئث مةملةكةتتئك مارتةبةسئنة كوثئلئثئز تولا ما؟

- البةتتة تولمايدئ. قازاق بولا تذرئپ، قازاق ءتئلئن سويلةي المايتئن ادامداردئ كورگةندة جانئم اشيدئ. مذنداي قذبئلئستئ، ياعني ءوزئنئث اتامةكةنئندة، ءوزئنئث ذلتتئق مةملةكةتئ بولعان جةردة تؤئپ وسكةن ادامداردئث انا ءتئلئن بئلمةؤئن ءبئرئنشئ رةت 1992- جئلئ قازاقستانعا بارعاندا كورئپ، تاثعالدئم. مذنداي جاعدايدئ تةك بذرئنعئ كةثةستئك ةلدةردةن عانا كورؤگة بولاتئن سياقتئ. تذركيادا تذرئك ءتئلئن بئلمةيتئن تذرئك، گةرمانيادا نةمئس ءتئلئن بئلمةيتئن نةمئس، فرانسيادا فرانسؤز ءتئلئن بئلمةيتئن فرانسؤز تابؤ مذمكئن ةمةس.

 قازاقستان پرةزيدةنتئ نذرسذلتان نازاربايةأ 1991- جئلئ قئركذيةك ايئندا تذركياعا كةلئپ ئستامبذلدا قازاقتارمةن وتكئزگةن كةزدةسؤئندة بذل اششئ شئندئقتئ ازئلئنة ارقاؤ ةتئپ ةدئ. پرةزيدةنت تذركيالئق قازاقتارمةن بولعان وسئ تذثعئش كةزدةسؤئندة «ايتئثدار، قازاقستان مةملةكةتئنة قانداي وتئنئشتةر بار؟» دةپ سذراعاندا ءبئر ازامات، قاتةلةسپةسةم قازئر قازاقستاندا اتاقتئ عالئم بولئپ جذرگةن يسلام جةمةنةي «قذرمةتتئ پرةزيدةنت، تذركيادا بالالار قازاق ءتئلئن ذمئتئپ بارادئ. سولار ءذشئن مةكتةپتةر دةمالئس بولعان جاز ايلارئندا الماتئدا ءتئل كؤرستارئ ذيئمداستئرئلسا» دةپ ءوتئنئش ايتتئ. سوندا پرةزيدةنت «ءاي سةندةر الماتئعا كةلئپ، وسئ بئلگةن تئلدةرئثنةن ايرئلئپ قالماثدار» دةگةن ةدئ. قذدايعا شذكئر ودان بةرئ وتكةن 20 جئلدا كوپ نارسة وزگةردئ. قازئر ةشكئم قازاقشادان ذيالمايدئ. كوپ ادام قازاقشا ذيرةندئ.

- سوثعئ كةزدةرئ ءبئزدئث ةلدة ءدئن ماسةلةسئ دة ايتارلئقتاي اؤقئمدئ اثگئمةنئث ارقاؤئنا اينالدئ؟ ةستئپ جاتقان بولارسئز....

- مةنئ قازاق ءتئلئنئث ماسةلةسئ قالاي بةيجاي قالدئرماسا، ءدئن ماسةلةسئ دة سولاي بةيجاي قالدئرمايدئ. ويتكةنئ قازاقستانداعئ وزگة ذلت وكئلدةرئن ءبئر-بئرئنة ئنتئماقتاستئقتا بةرئك ذستايتئن حالئق - قازاق حالقئ. الدئمةن وسئ حالئق ءوز ئشئندة مئقتئ بئرلئك، ئنتئماقتاستئقتا بولؤئ كةرةك. سول ءذشئن ءتئل، ءدئل جانة ءدئن بئرلئگئ قاجةت.

ءبئز وسئ ورايدا ءتئل دةپ قازاقشانئ، ءدئل دةپ تذركئلئك تةگئمئزدئ، ءدئن دةپ مذسئلمانشئلئقتئ ايتئپ وتئرمئز. قازاقستان تاؤةلسئزدئك العاننان كةيئن جويئلؤدئث از الدئندا تذرعان وسئ ءذش دئثگةكتئث العاشقئ ةكةؤئن قالپئنا كةلتئرؤگة كذش جذمسادئ. قذدايعا شذكئر بذل سالالاردا ذلكةن جةتئستئكتةرگة جةتتئ. ءبئراق، ءذشئنشئسئنئث، ياعني مذسئلمانشئلئق ءداستذرئمئزدئث ماثئزدئلئعئن ةندئ-ةندئ بايقاپ كةلة جاتئرمئز.

ماسةلةن تذركولوگيا عئلئمئندا قازاقستان قازئر ذلكةن عالئمدارمةن ةثبةكتةر شئعاردئ. قانشاما ؤنيأةرسيتةتتة بذل سالادا دارئستةر وقئلئپ زةرتتةؤلةر جذرگئزئلؤدة. بذكئل دذنيةجذزئندة تذركئتانؤ ورتالئعئ بولؤعا لايئق تذركئ اكادةمياسئ استانادا قذرئلئپ وتئر.

مذسئلمانشئلئق، ياعني يسلام ماسةلةسئنة كةلسةك بذل سالادا قازاقستاندا عالئم جوق دةسةك قاتةلةسپةيمئز. نةگة؟ ويتكةنئ ةشبئر ؤنيأةرسيتةتتة يسلامتانؤ جوق. تةك ءدئنتانؤ بار. ءدئنتانؤ دةگةندة بذكئل دئندةردئ زةرتتةيسئز دة، ءبئر ءوزئ ذشان-تةثئز بولعان يسلام عئلئمئنا جةتكئلئكتئ كوثئل بولة الماي قالاسئز. سول سةبةپتةن قازئر قازاقستاندا قاپتاپ كةتكةن ءتذرلئ يسلامدئق اعئمداردئث قايسئسئ دذرئس، قايسئسئ بذرئس اق-قاراسئن اجئراتئپ بةرةتئن ءبئر عالئم بولماي وتئر.

وسئ ورايدا «يسلام ءدئنئ اراب ةلدةرئنةن شئقتئ، ولاي بولسا، ءدئندئ سولاردان ذيرةنؤ كةرةك» دةيتئن قاتة تذسئنئكتةن ارئلعان ءجون. سةبةبئ، ءدئننئث تالاپتارئن ءار حالئق ءوزئنئث ذلتتئق سالت-داستذرلةرئمةن بئتة قايناستئرادئ. كةيدة قايسئسئ ذلتتئق سالت-ءداستذر، قايسئسئ ءدئني عيبادات اجئراتا الماي قالاسئز. سوندئقتان بذگئنگئ تاثدا پارسئلاردئث، ارابتاردئث، تذرئكتةردئث ءدئن ورئنداؤلارئندا كوپتةگةن ايئرماشئلئقتار بار. بذلار عاسئرلار بويئنا ورنئعادئ.

سوندئقتان ةگةر ءبئز ساؤد ارابياسئنداعئ ءدئندئ ذلگئ ةتةر بولساق، قازاق قوعامئنا ذيلةسپةيدئ. نةگة؟ سةبةبئ ارابتار زاثدئ تذردة يسلامنئث كةي ةرةجةلةرئن وزدةرئنئث ذلتتئق داستذرلةرئنة قاراي بةيئمدةپ الادئ. ماسةلةن، ولار ارؤاقتئ كوپ سئيلامايدئ. سوندئقتان بةيئتتةردئ جويادئ. ال تذركئلةر ارؤاققا كوپ ءمان بةرةدئ. سوندئقتان ولاردا بةيئتتةر ساقتالادئ ءارئ قذرمةتتةلةدئ. ال، يسلام دئنئندة ارؤاقتئ سئيلاؤعا قارسئلئق جوق. سوندئقتان تذركئلةر ماثئزدئ كذندةردة، قاسيةتتئ كذندةردة بةيئتتةرگة بارئپ ارؤاقتار ةسكة الئنئپ، قذران باعئشتالادئ. بذل تذرئكتةردة وسئلاي، قازاقتا دا وسئلاي.

ءوزئم ءدئن عالئمئ ةمةسپئن. ءبئراق، وزئمشة، جةكة ادام رةتئندة مذسئلمانشئلئقتئث شارتتارئن ورئنداپ كةلةمئن. ناماز وقيمئن. اراق ئشپةيمئن. وتئرئك ايتپاؤعا، ءار قانداي پارا الؤشئلئققا جولاماؤعا، بئرةؤدئث ادال ةثبةگئن ذرلاماؤعا ت.ب. تئرئسامئن. ءدئن دةگةندة تةك ناماز وقؤ، ساقال-مذرت قويؤ دةپ قانا ذقپاؤ كةرةك. ءدئن بئزگة سونئمةن قاتار ادالدئق، ةثبةك سذيگئشتئك، وتان سذيگئشتئك، ئسئراپ ةتپةؤشئلئك، اتا-اناعا قذرمةت، جاقسئ بالا تاربيةلةؤ سئندئ ئزگئلئكتةردئ دة مئندةتتةيدئ. سوندا عانا تولئق مذسئلمان بولا الاسئز. سئرت كورئنئستة ساقال قويئپ ودان كةيئن ءذش-ءتورت قاتئن الئپ جان راحاتئن باعئپ جاتؤشئلئق مذسئلمانشئلئق ةمةس. ول مذسئلمانشئلئقتئ تةرئس پايدالانؤشئلئق بولئپ تابئلادئ. ويتكةنئ پايعامبارئمئزدئث ءبئر حاديسئ «كورشئسئ اش، ءوزئ توق بولعان، بئزدةن ةمةس» دةگةن.

 اثگئمةلةسكةن حازئرةت ءابدئلدا

 «baq»

سوڭعى جاڭالىقتار