ءدارئ ءئشئپ، دانئشپان بولعان

استانا. 4- تامئز. قازاقپارات ورئس جازؤشئسئ بوريس اكؤنيننئث «كأةست» اتتئ فانتاستيكالئق رومانئندا عالئمداردئث بةلگئلئ ادامداردئث ميئنا جاساعان قذپيا تاجئريبةلةرئ جايلئ جازئلادئ. ءبئر قاراعاندا ويعا قونئمسئز كورئنةتئن بذل وقيعا شئن مانئندة ومئردة ورئن العانئ بةلگئلئ بولئپ وتئر.
None
None

ХХ عاسئردئث باسئندا ةرةكشة قابئلةتتئ ادامداردئ قولدان «جاساپ شئعارؤ» يدةياسئ ومئرگة كةلدئ. وسئ ماقساتتا عالئمداردئث ءبئر توبئ ادامداردئ مايمئلمةن بؤدانداستئرئپ، كذشتئ دة ةپتئ جاؤئنگةرلةردئ دذنيةگة اكةلؤگة كئرئسةدئ. وسئنداي تاجئريبةنئث ءبئرئن لةنيننئث نذسقاؤئمةن پروفةسسور ءيليا ءيأانوأ جذرگئزةدئ.

ال عالئمداردئث تاعئ ءبئر توبئ دانئشپانداردئ دايئنداؤدئ كوزدةيدئ. ءبئراق بذل ءذشئن دانئشپاندئقتئقتئث ذلگئسئ قاجةت ةدئ. ذزاق ئزدةنئستةن كةيئن اقئرئ ذلگئ دة تابئلادئ. 1924- جئلئ بولشةأيكتةر تاريحتئث ةث ذلئ ويشئل ادامئ ساناعان لةنين دذنيةدةن ءوتتئ. ونئث ويلاؤ قابئلةتئنئث سئرئن اشئپ، مي قاتپارلارئن وزگة دة كورنةكتئ تذلعالاردئث ميئمةن سالئستئرؤ ءذشئن ذكئمةت ماسكةؤدة «مي ينستيتؤتئن» اشادئ. ؤاقئت وتة كةلة ينستيتؤتتا «بةلگئلئ ادامداردئث مي پانتةونئ (قابئرئ)» ءبولئمئ قذرئلئپ، وندا باسقا دا مارقذم بولعان دانئشپانداردئث ميئ زةرتتةلة باستايدئ.

امةريكاندئق پسيحولوگ-دوكتور كاتةرينا موريس كوكس - بئرنةشة تاريحي تذلعالاردئث جاس شاعئنا بايلانئستئ دةرةكتةردئ زةرتتةؤشئ. ونئث پئكئرئنشة، مي قابئلةتئنئث كوةففيسيةنتئن كورسةتةتئن كةستة بويئنشا اتاقتئ اعئلشئن فيلوسوفئ دجون ستيؤارت ميلل - ةث اقئلدئ ادام. ونئث كوةففيسيةنتئ - 190 بال. ول تذزگةن اقئلدئ ادامداردئث مي قابئلةتئنئث كوةففيسيةنتئ مئنانداي: يوگانن أولفگانگ گتة - 185 بال، فرانسؤز جازؤشئسئ، فيلوسوف-تاريحشئ أولتةر - 170 بال، اأستريا كومپوزيتورئ أولفگانگ امادةي موسارت - 150 بال، نةمئس فيزيگئ، ماتةماتيگئ البةرت ةينشتةين - 140 بال، كورنةكتئ استرونوم نيكولاي كوپةرنيك - 105 بال. ناقتئ دةرةكتةرگة ارقا سذيةسةك، 20 مةن 55 جاستئث ارالئعئنداعئ ةر ادامدار ميئنئث ورتاشا سالماعئ - 1424 گرام. ال قارتايعان سايئن ول جةثئلدةي تذسةدئ. گةرمانيالئق عالئمداردئث زةرتتةؤئنشة، «دامئعان حالئقتاردئث ميلارئ سالماقتئ بولادئ» دةگةن تذجئرئم جوققا شئعارئلئپ وتئر. مئسالئ، اعئلشئنداردئث ميلارئنئث ورتاشا سالماعئ - 1346 گرام، بؤرياتتار - 1481 گرام، كةنيالئقتار - 1296 گرام، فرانسؤزدار - 1280 گرام. ءار جئلدارئ ءومئر سذرگةن اتاقتئ ادامداردئث دا ميلارئنئث سالماعئ ءار قيلئ بولئپ شئقتئ.

تاثعالارلئق وقيعا، كورنةكتئ فرانسؤز جازؤشئسئ اناتول فرانستئث ميئنئث سالماعئ قاراپايئم جاي ادامداردئكئندةي - 1190 گرام. قايراتكةرلةردئث اسا باعالئ مي بولئگئن كةسئپ الؤ وپةراسياسئ ارنايئ قذرئلعان پاتالوگواناتومدار بريگاداسئنا سةنئپ تاپرسئرئلعانئمةن، ولار ذنةمئ توتةنشة كوميتةتتئث (ن ك أ د) باقئلاؤئندا بولدئ. ةكئنشئ دذنيةجذزئلئك سوعئستان كةيئن بذل ورتالئقتا 300-دةن استام ادامنئث ميئ ساقتالعان. ولاردئث ئشئندة لةنيننئث، ميچؤريننئث، گوركيدئث، ستاليننئث، كالينيننئث، ماياكوأسكيدئث، لانداؤدئث ميئ بار. «كذن كوسةمنئث» باس ميئنئث قئرتئسئ وزگة ميلارمةن سالئستئرعاندا، ةرةكشة قاتپارلاردان تذراتئن كورئنةدئ. مذنداي مي ادةتتة ةستة ساقتاؤ قابئلةتتةرئ مةن شةشةندئك دارئنئ بار ادامداردا بولادئ ةكةن. ماسةلةن، لةنين ءوزئنئث ماقالالارئندا 136 مئث ءسوزدئ قولدانعانئ زةرتتةؤ امالدارئ كورسةتئپ بةرگةن. سول سياقتئ لةأ تولستوي «سوعئس جانة بةيبئتشئلئك» رومانئندا 16 مئث، ال گي دة موپاسسان 3،5 مئث ءسوزدئ قولدانعانئ بةلگئلئ.جاقئندا اتاقتئ فيزيك البةرت ةينشتةيننئث ميئنئث قاراپايئم ادامدئكئنةن وزگةشةلئگئ انئقتالدئ. اتاقتئ فيزيكتئث جةلكة تذسئنداعئ مي قئرتئستارئنئث ايرئقشا دامئعانئ بةلگئلئ بولدئ. زةرتتةؤ امالدارئ بويئنشا، عذلاما ميئنئث قاتپارلار جاسؤشاسئ جاقسئ دامئعان. ونئ كوپتةگةن عالئم «ويلاؤ قابئلةتئ مئقتئلئعئنئث كورئنئسئ» دةپ بئلةدئ. دانئشپاننئث شذيدة تذسئندا ةرةكشة ويئقتار مةن «اؤةندئك ءتذيئن» اتتئ تومپاقشالار قالئپتاسقان كورئنةدئ. سونداي-اق اتاقتئ فيزيك ميئنئث قوزعالتقئش قابئعئنئث قذرئلئمئ دا شامادان تئس دامئعان. بذل ةينشتةيننئث اؤةنگة دة قابئلةتتئ بولعانئن كورسةتةدئ. بذل بولجامدار انتروپولوگتاردئث ةينشتةين ميئنئث 240 تذسئن كةسئپ الئپ، ميكروسكوپيالئق زةرتتةؤلةر جذرگئزؤ ارقئلئ انئقتالعان.

ادام ورگانيزمئندة مي - ةث باستئ مئندةت اتقاراتئنئ بةلگئلئ. ادام ولگةندة دة ونئث ةث ماثئزدئ كريتةريئ رةتئندة ميدئث قئزمةتئن توقتاتؤئمةن سانالادئ. ايتسة دة وسئ ماثئزدئ ورگانسئز ءومئر سذرؤشئلةر بولعانئ دا انئقتالئپ وتئر. 1888- جئلئ نيؤ-يوركتة تةثئز ماتروسئنئث جارتئ شةكةسئن كةمة تروسئ جذلئپ اكةتئپ، ميسئز قالعانئ، ونئث ودان كةيئن دة 26 جئل ءومئر ءسذرئپ، اياق-قولئنئث جذمئس ئستةمةي قالؤئنان قايتئس بولعاندئعئ ايتئلعان. 1935- جئلئ سول نيؤ-يوركتة ءتئپتئ باسئندا 1 گرام ميئ جوق نارةستة دذنيةگة كةلئپ، 27 كذننةن كةيئن شةتئنةپ كةتكةن. مذنداي مئسالدار كوپ. عالئمدار ءالئ كذنگة دةيئن ميسئز باستئث دا، ميئ كوپ باستئث دا قذپياسئن اشا الماي كةلةدئ.

مي ذلگئسئ نةگة قاجةت؟

ؤاقئت وتة كةلة وسئ «مي قابئرئنئث» ارقاسئندا تؤا ءبئتتئ دارئندئلئقتئ زةرتتةيتئن «ةأرولوگيا» اتتئ جاثا عئلئم جذيةسئ دذنيةگة كةلةدئ. وسئعان سايكةس، «دانئشپاندئق دارمةگئن» ئزدةؤمةن اينالئساتئن عئلئمي مةكةمةلةر دة قذرئلادئ. ك س ر و عئلئم اكادةمياسئنئث ةكسپةريمةنتالدئق بيولوگيا ينستيتؤتئندا ةأگةنيلئك قوعام قذرئلئپ، تالانتتئ ادامداردئث تذقئم قؤالاؤشئلئق جولدارئ زةرتتةلةدئ. ماسكةؤدةگئ ةكسپةريمةنتالدئق ةندوكرينولوگيا ينستيتؤتئنئث ماماندارئ جانؤارلاردئث ميئنا اسةر ةتؤ ارقئلئ زياتكةرلئكتئ ارتتئرؤ جولدارئن ئزدةيدئ. ءدال وسئنداي ينستيتؤتتار ةؤروپا مةن ا ق ش-تا دا اشئلادئ. بذل ذلكةن جذمئستاردئث ءبارئن ك س ر و-دا كوممؤنيستئك پارتيا، باتئستا ءئرئ قارجئگةرلةر قارجئلاندئردئ. ولاردئث ءبارئنئث كوزدةگةنئ بئرةؤ - مةملةكةتتئ باسقارؤعا قاجةتتئ جاس، بارلئق دةرتتةن ادا، اسا تالانتتئ مي ذلگئسئن جاساپ شئعارؤ بولاتئن.

العاشقئ «دانئشپاندار»

«مي پانتةونئنئث» ديرةكتورئ پةتر ءيأانوأيچ گروموأ لةنيننئث مي بولئكتةرئنةن ساموگون اپپاراتئن ةسكة تذسئرةتئن اگرةگاتتئث كومةگئمةن «دانئشپاندئق دارمةگئنئث» باعالئ تامشئلارئن سئعئپ الئپ، ةكئ كذن سايئن ولاردئ كرةملگة الئپ بارادئ دا ستاليننئث ميئنا ةگةدئ.

رومانداعئ گروموأتئث بةينةسئ ك س ر و مةديسينا عئلئمدارئ اكادةمياسئنئث اكادةميگئ نيكولاي سةماشكونئ ةسكة تذسئرةدئ. تئپتةن تؤعان كذندةرئ دة تذسپا-تذس. سةماشكو شأةيساريادا بوي تاسالاپ جذرگةن لةنينمةن 1906- جئلئ تانئسادئ. ال ستالينمةن 1918- جئلئ رةسةيدئث دةنساؤلئق ساقتاؤ حالئق كوميسسارئ قئزمةتئنة كةلگةن سوث جذزدةسةدئ. ول لةنيننئث دةنساؤلئعئن سوثعئ مينؤتتارئنا دةيئن ءوزئ باقئلاؤدا ذستايدئ. ستاليننئث جةكة دارئگةرلةرئنئث جذمئسئنا جةتةكشئلئك ةتةدئ. مي ينستيتؤتئن باسقارعاندئقتان، ةأرولوگيا سالاسئنداعئ جةتئستئكتةر دة ونئث نازارئنان تئس قالماعانئ داؤسئز. قالاي بولعاندا دا تاريحشئلاردئ قارتايعان شاعئندا الدةبئر سيقئردئث كذشئمةن تئث كذش-قؤاتقا ية بولئپ شئعا كةلةتئن ةل بيلةؤشئلةرئنئث قذپياسئ قئزئقتئرئپ كةلگةنئ راس.

سيقئرلئ دارمةكتئث كذشئ

«ذلئ كوسةم» لةنيننئث ميئ ايئقپاس كةسةلگة شالدئعئپ، قاتتئ زاقئمدانعانئنا قاراماستان، ول ولةر الدئندا دا گازةت وقئپ، بار جاثالئقتان حاباردار بولئپ وتئرعان، ءتئپتئ اثشئلئققا دا شئعئپ كةلةتئن. «ول اؤرؤدئث بذل كةزةثئندة قوزعالئستان قالئپ، ويلاؤ، سويلةؤ، ءتئپتئ كورؤ قابئلةتئنةن مذلدة ايئرئلؤئ كةرةك ةدئ، - دةيدئ ؤكراينا تاريح ينستيتؤتئنئث عئلئمي قئزمةتكةرئ ألاديمير گوراك. - تاثقالارلئعئ، ءومئرئنئث سوثعئ جارتئ جئلئندا لةنيننئث دةنساؤلئعئنئث كذرت جاقسارعانئ سونشالئق، ءتئپتئ ونئ ةمدةؤشئ دارئگةرلةر 1924- جئلدئث جازئنا قاراي مةملةكةت قئزمةتئنة قايتا ورالاتئنئنا سةنة باستاعان ةدئ». مذنداي ادام نانعئسئز وزگةرئسكة ستالين دة ب ك(ب)پ-نئث باس حاتشئلئعئنا كةلگةننةن كةيئن ذشئرايدئ. بذعان دةيئن الئپ بارا جاتقان اقئلئمةن دارالانباعان ول ةلؤگة تاياعان شاعئندا بةلگئسئز ءبئر الئپ كذشكة ية بولادئ. كةنةتتةن ونئث كةرةمةت ةستة ساقتاؤ قابئلةتئ مةن جذمئسقا دةگةن شةكتةن تئس ئنتا-جئگةرئ پايدا بولادئ. ول تذندة ذيئقتامايدئ، وتة سيرةك سئرقاتتانادئ، كوپ جذمئستئ قاتار الئپ جذرة الادئ جانة ةشقاشان قاتةلةسپةيدئ. قئسقاسئ، اعزاداعئ بارلئق ومئرلئك قؤاتتئث بةلسةندئ جذمئس ئستةي باستاعانئ انئق بايقالادئ. ءبئراق سونداي بةلسةندئ ادامنئث نةدةن ولگةنئ ءالئ كذنگة بةلگئسئز. رةسمي انئقتاماعا سةنسةك، اجالعا سةبةپ بولعان - گيپةرتونيا اؤرؤئ. ءبئراق بئرنةشة جئل بذرئن كرةمل مذراعاتئنئث قذپيالئلئعئ جويئلعان سوث ءتيئستئ قذجاتتاردئ اقتارعاندا، ونئث ميئنا قان قذيئلعانئن ايعاقتايتئن دةرةك تابئلماعان. تةك اسقازانئ ازداپ زاقئمدانعان.

تاعئ ءبئر بولجام - وثتذستئك امةريكالئق وسئمدئكتةن الئناتئن «كؤرارة» ؤئنان ءولؤئ مذمكئن. ءبئراق مذنداي ؤدان ادام ءبئر ساعاتتا اجال قذشادئ، ال ستالين ءتورت كذن بويئ قذسئپ، قاتتئ قينالعان. مذمكئن، ول «دانئشپاندئق دارمةگئن» ادةتتئدةن كوبئرةك قابئلداپ جئبةرگةن بولار؟

ءجذز جاساعان ميللياردةر

اكؤنيننئث رومانئنداعئ «دانئشپاندئق دارمةگئن» ذرلاؤ ءذشئن رةسةيگة تئثشئلارئن جئبةرگةن امةريكالئق ميللياردةر، الةمدةگئ كوپتةگةن ؤنيأةرسيتةتتةر مةن كلينيكالاردئث قارجئلئق دةمةؤشئسئ بولعان دجةي پي روتأةللةردئث پروتوتيپئ كئم ةكةنئن ويلاپ، باس قاتئرؤدئث قاجةتئ دة جوق. ول - ادامزات تاريحئنداعئ تذثعئش مذناي ءوندئرؤشئ ميللياردةر دجون دةأيسون روكفةللةر. مي نةيروفيزيولوگياسئ مةن گةرونتولوگياسئن زةرتتةيتئن زةرتحانالارئ بار ءئرئ امةريكاندئق عئلئمي مةكةمةلةردئث نةگئزئن قالاعان روكفةللةر ماثگئلئك جاستئق قؤاتئن سئيلايتئن مةديسينانئث سوثعئ جةتئستئكتةرئمةن تئكةلةي ءوزئ تانئسئپ وتئرعان. مذنئث سةبةبئ - ول 100 جاسقا دةيئن اقئل-ةسئ ءبذتئن كذيئندة ءومئر ءسذرؤدئ ماقسات ةتةدئ. عالئمدار جومارت دةمةؤشئسئنئث نانئن بةكةر جةمةپتئ. روكفةللةر ءومئرئنئث سوثعئ مينؤتئنا دةيئن باسقارؤ تةتئگئن ءوز قولئندا ذستايدئ. تةك ءبئر عاسئرلئق مةرةيتويئنا ةكئ جئل قالعاندا ومئردةن وزادئ. وسئنئث بارئنة قاراپ وتئرئپ، عالئمدار الدةبئر سيقئرلئ ةليكسيردئ اقئرئ ويلاپ تاپقان-اؤ دةگةن ويدا قالاسئث. تةك كوپ ةمةس. اسا الةؤةتتئ ادامدار ءذشئن عانا. ءبئراق ةگةر رةسمي مالئمةتتةرگة سةنسةك، ХХ -عاسئردئث باسئنداعئ «دانئشپاندئق دارمةگئن» تابؤ ارةكةتئ ءساتسئز اياقتالعان سياقتئ. عالئمدار ادامنئث اقئل-ويئنئث قايدان باستاؤ الاتئنئن اقئرئ انئقتاي المادئ. ال قايتئس بولعان ذلئ ادامداردئث ميئ قاراپايئم ادامداردئكئنةن ونشا ةرةكشةلةنة قويمايتئن كورئنةدئ. وسئنداي توقتامعا كةلگةن ةأرولوگيا ينستيتؤتتارئنئث ءبارئ جذمئستارئن توقتاتئپ، كوثئلگة قونئمدئ تئرلئكتةرمةن اينالئسا باستادئ.

كةنةت... ءيا، كذتپةگةن جةردةن 1995- جئلئ پاتالوگواناتوم توماس حارأةي ذرلاپ اكةتكةن ةينشتةيننئث ميئ قايتا تابئلادئ. گاميلتون (ونتاريو) ؤنيأةرسيتةتئنئث پروفةسسورئ ساندرا أيتةلسون الئنعان ذلگئلةردئ زةرتتةپ بولعان سوث: «مذندايدئ بذرئن-سوثدئ كةزدةستئرگةن ةمةسپئن!» - دةپ تاثدانئسئن جاسئرمايدئ. سةبةبئ ةينشتةيننئث سامايئ مةن قاراقذسئن ءبولئپ تذراتئن اتئزدئ جولاق تئم ذلكةن بولئپ شئققان ةدئ. ونئث ادةتتةن تئس تةرةثدةپ كةتكةنئ سونشالئق، ميدئث وزگة بولئكتةرئنئث كولةمئ مةن ورنالاسؤ رةتئن وزگةرتئپ جئبةرگةن. بذل دةگةنئثئز - ادام قاسئنئث كوزدئث ذستئنةن ةمةس، استئنان شئعؤئمةن بئردةي نارسة. ءذش ولشةمدئ قابئلداؤ مةن ماتةماتيكالئق تذيسئككة جاؤاپ بةرةتئن مي بولئگئ دة وتة ذلكةن ةكةندئگئ بايقالعان. ةينشتةيننئث ةستة ساقتاؤ پروسةسئنة قاتئساتئن گليالدئ تالشئقتارئ دا وزگة ادامداردئكئنة قاراعاندا كوپ ةدئ.

برةجنةأكة ارنالعان دارمةك

ؤكراينا ذلتئق عئلئم اكادةمياسئنئث اكادةميگئ، كريوبيولوگيا جانة كريومةديسينا ماسةلةلةرئ ينستيتؤتئنئث ديرةكتورئ أالةنتين گريسةنكونئث ايتؤئنشا، برةجنةأكة ءومئرئنئث سوثعئ ءذش جئلئندا وزةكتئ تالشئقتار نةگئزئندة دايئندالعان «اجالسئزدئق ةليكسيرئ» اتتئ پرةپارات ةگئلئپ وتئرعان. ول جذلئن ميئنان الئنادئ. عالئمداردئث پايئمداؤئنشا، اتالعان پرةپارات اعزانئث بارلئق قورعانئس قئزمةتئن كذشةيتئپ، جاسارتؤئ ءتيئس بولاتئن. ءئس جذزئندة ول تةك كوسةمنئث جذيكة تئنئشتاندئراتئن دارئلةردةن تئم السئرةپ قالعان اعزاسئن ؤاقئتشا جذمئس ئستةتؤگة عانا كومةكتةسةدئ. مذنداي تئنئشتاندئرعئش دارئگة لةونيد يليچ ةسئرتكئدةي قذمار ةدئ. سونداي-اق برةجنةأ اؤرؤمةن عانا ةمةس، كارئلئكپةن دة كذرةسةتئن ءتيئمدئ قذرال سانالاتئن سكيپيدارلئق أاننانئ قابئلداعان. بذل أاننانئ 1920- جئلدارئ لةنيننئث جةكة دارئگةرئ الةكساندر زالمانوأ ويلاپ تاپقان. كةثةس كوشباسشئسئنئث ءومئرئن ذزارتا تذسؤگة ةمشئ ايةل دجؤنا دا كومةكتةسكةن بولؤئ مذمكئن. دجؤنانئث ايتؤئنشا، ول «زاقئمدانعان جةرلةرگة تةك قولئن تيگئزئپ، دةرتتئث بةتئن قايتارئپ» وتئرعان. بئردة ءتئپتئ ينسؤلت العان كوسةمدئ «قايتا تئرئلتكةن» كورئنةدئ. ال برةجنةأ ءوزئن اجال قذرئعئنان الئپ قالعان دجؤناعا العئس رةتئندة اربا ةلئنةن پاتةر الئپ بةرةدئ.

ةلسينگة بيو ةنةرگيا كومةكتةستئ

1990- جئلداردئث سوثئنا قاراي ةلسيننئث جاعدايئ كذرت ناشارلاي باستاعاندا، ونئث ءومئرئن برةجنةأ ءتارئزدئ تالشئقتئق تةراپيامةن ذزارتا تذرماق بولادئ. ال 2002- جئلئ ول ةلدئث الدئنا 10 جئلعا جاسارئپ شئعا كةلةدئ. بوريس نيكولاةأيچتئث تالشئقتئق تةراپيا كؤرسئنان وتكةنئن رةسةي «اكؤشةرلئك، گينةكولوگيا جانة پةريناتولوگيا عئلئمي ورتالئعئ» جانئنداعئ يممؤنولوگيا زةرتحاناسئنئث جاؤاپتئ حاتشئسئ اندرةي برةديحين راستاعان. ةمدةؤ سةانستارئن رةسةي عئلئم اكادةمياسئنئث اكادةميگئ سةرگةي ميرونوأ قاداعالاپ وتئرعان. پروفةسسور ستةپانوأ ءوز ةمئنئث ةلسينگة جاقسئ اسةر ةتكةنئن ايتادئ. شئنئندا دا العاشقئ ةمنةن كةيئن ءبئر جارئم جئلدان سوث-اق بوريس نيكولاةأيچ بئردةن ساؤئعا باستايدئ. قالاي بولعاندا دا اللا دارئتقان اقئل مةن الدامشئ ءومئردئ ازسئنعان الةؤةتتئ تذلعالاردئث ةسئمئ قانداي جولمةن بولسا دا تاريح بةتئندة وشپةستةي جازئلئپ قالعانئ انئق.

گذلبارشئن ايتجانباي

دةرةككوز: «ايقئن» گازةتئ، 4-تامئز

سوڭعى جاڭالىقتار