قاهارلئ جةلتوقسان

استانا. 18 - جةلتوقسان. قازاقپارات- 1986- جئلعئ جةلتوقساننئث باسئنان باستاپ ةل ئشئندة، اسئرةسة، الماتئدا دئنمذحامةد احمةت ذلئ قونايةأتئث رةسپؤبليكا باسشئلئعئنان تذسئرئلةتئندئگئ تؤرالئ قاؤةسةت جةل كذنگئ ورتتةي قاؤلاپ كةتتئ
None
None

ايدئث 16-سئ كذنئ بولاتئن ورتالئق كوميتةت پلةنؤمئنئث كذن ءتارتئبئ ادةتتةگئدةن ةرةكشة قذپيادا ذستالدئ. بذل وتةتئن جيئننئث توتةنشةلئگئن ذستةي ءتذستئ. مةن ول كةزدة ماثعئستاؤ وبلئستئق پارتيا كوميتةتئندةگئ يدةولوگيالئق قئزمةتتةن كةلئپ، الماتئ جوعارئ پارتيا مةكتةبئندة وقيتئن ةدئم.

شئمكةنت وبلئسئ، كيروأ اؤپارتكومئنئث حاتشئسئ قئزمةتئنةن كةلئپ، بئرگة وقيتئن سئرلاس دوس، جولداس اسئلكةرئم قالدئبةكوأ ةرتةث پلةنؤم بولادئ دةگةن كذنئ مةنةن:

- ال، ميرزو، ايتشئ، س ة ك ا-عا ءبئرئنشئ حاتشئ كئم بولادئ: كاماليدةنوأ پة، اؤحاديةأ پة، الدة نازاربايةأ پا؟ - دةپ فاميليالاردئث ءدال وسئ رةتئمةن سذرادئ. - بذدان باسقا كانديداتؤرالاردئث ءبارئ سةيئلگةن ءتارئزدئ.

- كئم بولسا دا ورئس بولادئ، قازاق گورباچةأتئث نيةتئندة جوق، - دةدئم ءبئرءتذرلئ كئلت ءتئل قاتئپ. ويتكةنئ باس حاتشئنئث سوأةت وداعئ باسشئلئعئنا كةلگةننةن بةرگئ ذيئمداستئرؤ، كادر شارالارئنئث ءبارئنئث استارئندا ورئسشئلدئق، باتئسشئلدئق پيعئل، سول كةزدة ذلتتئق سانا-سةزئمئ قاؤلاپ ءوسئپ، تولئسئپ كةلة جاتقان سوأةتتئك شئعئس، اسئرةسة، تذركئ حالئقتارئن ءتذرلئ جولدارمةن تذقئرتا، باسا ءتذسؤ ارةكةتتةرئ انئق بايقالاتئن.

بذل سول ؤاقئتتاردا قازاقستاننان گورئ تومةندةؤ كاتةگوريادا دةپ ةسةپتةلگةن ءازئربايجان مةن وزبةكستانداعئ كةيدة اشئقتان-اشئق جاسالعان سان ءتذرلئ قيتذرقئ ءئس-ارةكةتتةردةن دة كورئنئس تاپتئ. ال گورباچةأتئث قازاقستان باسشئلئعئن بولاشاقتا ورئستاندئرماق پيعئلئن ونئث 1985- جئلعئ مامئرداعئ لةنينگراد وبكومئ پلةنؤمئنداعئ تةلةديداردان بةرئلگةن سوزئنةن، پارتيا كادرلارئنا بايلانئستئ وي تاستاؤئنان اثعارئپ قالئپ ةدئم. كذن سةنبئ ةدئ. ايةلئم ايبالا ةدةن جؤئپ جذرگةن. ءوزئم ةسئكتئث جاقتاؤئنا سذيةنئپ تذر ةدئم. «مئناؤ قازاقستانعا ورئس قويماق»، - دةدئم. ايةلئم شوشئپ: «قوي، ءبئز ذلكةن ةلمئز عوي»، - دةدئ. ماسةلةنئث ءوزئ ءبئزدئث ذلكةن، باي ةلدئگئمئزدة ةدئ. وعان تامسانا، جذتئنا قاراؤ اؤةلدةن بار ةدئ. مايدان الاثئن زةثبئرةك پةن مينومةت وعئ استئنا الئپ، سودان كةيئن ئلة جاياؤ اسكةر قاپتاتاتئن سوعئس تاكتيكاسئ ءتارئزدئ، كوپ ذزاماي قازاقستاندئ كةث كاليبرلئ باسپاءسوز قذرالدارئ ارقئلئ دذركئن-دذركئن سوققئلاؤ باستالدئ. ديلديايةأ سةكئلدئ جؤرناليستةر كذللئ قازاق قوعامئن ءاجؤا ةتكةن، تابالاعان سيپاتتا، سول ئسئنةن ءلاززات العانداي ماقالالار جاريالاؤمةن بولدئ. مذنئث ءبارئ ذلتتئق ار-نامئسقا ءتيئپ، حالئقتئ ئشتةي اشئندئرا ءتذستئ. مئنة، قازاقستان كومپارتياسئنئث پلةنؤمئ وسئنداي ناسيحاتشئلئق اسئرا سئلتةؤ سالدارئنان ةل ئشئندة نارازئلئق احؤالئ كذشةيگةن شاقتا وتپةك-تئ.

- وي، باؤئرئم-اي، ورئس بولادئ عوي، ءبئراق ونئث ارتئ نة بولادئ، ماسةلة سوندا عوي، - دةدئم اسئلكةرئمگة.

كولبيننئث ءبئرئنشئ حاتشئلئققا سايلانعانئ تؤرالئ حاباردئ ةرتةسئنة ساسكةگة تاياؤ، ساباق ذستئندة «وسئ قازئر عانا بولدئ، پلةنؤم 19 مينؤتقا سوزئلدئ» دةپ ةستئدئك. ادامدار لةزدة وزگةرئپ شئعا كةلدئ. مةكتةپتئث پ.سأيرين دةگةن تايئزداؤ وقئتؤشئسئ تذرئقسئزداؤ يئعئن كوتةرئپ، مذنئسئنا نةمكةتتئ قاراپ، جاراتپاعانئمدئ بايقاپ، بالاعئما جابئساتئن قاندةن كذشئكشة شاق-شاق ةتكةنئ ءالئ ةسئمدة. اؤةلدةن شوأينيستئگئ بايقالاتئن مةكتةپ پارتيا كوميتةتئنئث حاتشئسئ حرؤپين سةكئلدئ سابازدار سول العاشقئ ساتتةردئث وزئندة-اق ماثايئنا ماردئمسي كوز سالئپ، ءتئپتئ اجةپتاؤئر كئسئ بوپ قالدئ.

پلةنؤمداعئ حالئققا مذلدة توسئن جاثالئق، ودان كةيئن ئلة بايقالعان الگئندةي جاعئمسئز، جيئركةنئشتئ كورئنئستةر، جوعارئدا ايتقانئمئزداي، سانا-سةزئمئ، قادئر-قاسيةتئ ارتا تذسكةن قوعامنئث تةگةؤرئندئ قارسئلئعئنا تاپ بولدئ. بذل ادؤئن تولقئنداردئث بةتپة-بةت شارپئسؤئنا، مول زاريادتئ، قاهارلئ بذلتتاردئث قاقتئعئسئنا ذقساثقئرايتئن ةدئ. ةندئ كذن كذركئرةپ، الاپات جاسئن وينايتئن شاق تؤعانئ ءبئلئندئ. ول حالئقتئث ةث سةزئمتال، كئرشئكسئز، كئناراتسئز قاباتتارئنان وت الئپ، قاؤلاي جونةلمةگئ زاثدئ ةدئ.

اسئلكةرئم جانة بئرگة وقيتئن مذرات سئزدئقوأ (جامبئل وبكومئنان كةلگةن، ءوزئ جاقسئ جازؤشئ ةدئ، مارقذم بولدئ) جانة سةمةيلئك يساتاي سةيتقوجينوأ تورتةؤمئز تذستة كوثئلسئزدةؤ تاماقتانؤ ذستئندة ستؤدةنت-جاستار اراسئندا جويقئن قوزعالئس باستالئپ كةتؤئ ئقتيمال ةكةنئن اثگئمةلةپ، ءتئپتئ بذل سوزئمنةن ءوزئم ساقتانئپ وتئردئم.

جةلتوقسان قارساثئنداعئ الاكوثئل، سةكةمدئ كذندةردة قذداي وزئنة كذنئ بذرئن سةزدئردئ مة، قازاقستاننئث ئقتيمال تاؤةلسئزدئگئ تؤرالئ ايتئپ جذرةتئن شئمكةنتتئك اقئن، جؤرناليست، جانئمئز جاقئن ازامات تورةحان رامبةرديةأ بذل كذنئ ارماندارئن سؤئق پيعئل تامئرئمةن شاؤئپ تذسئرگةندةي قايعئردئ. ادام قايتئس بولعاسئن ةرةكشة ساتتةرئ كوبئرةك ةسكة تذسةدئ ةكةن. بذگئندة: «ول كورةگةن جئگئت ةكةن-اؤ»، - دةپ مويئنداي تذسةمئن. سةبةبئ مةن: «و-وي، بئزگة تئنئشتئق بةرةر دةيمئسئث، تالاپ جةپ قويادئ عوي»، - دةپ ؤايئمداؤشئ ةم. «كونستيتؤسيامئزدا جازئلعان. تاؤةلسئزدئك الساق، كذنةلتئپ كةتةمئز»، - دةي بةرةتئن ول. ةندئ 16-سئ كذنئ: «قازاقستاننئث شارؤاسئن بئتئرةيئن دةگةنئ عوي»، - دةپ ونئث كذيزةلگةنئن كورؤدئث ءوزئ قايعئ ةدئ. رؤحئ، ذرپاقتارئ ريزا بولئپ جذرةر مة ةكةن دةپ، ذلت ئشئندة سونداي ابزال جاندار جذزدةپ، مئثداپ ءجذردئ عوي، وقئرمان ءبئلسئن دةپ وسئ جولداردئ تاؤةلسئزدئكتئث 10 جئلدئعئنا جازئلعان بذل ماقالاعا ادةيئ كئرئستئرئپ وتئرمئن.

ةرتةسئنة، 17- جةلتوقساندا، تاث الدئندا ءبئزدئ شذعئل تذردة پارتيا مةكتةبئنئث اكت زالئنا جيناپ، الماتئ جاستارئنئث، اسئرةسة، ستؤدةنتتةردئث تذندة تولقؤ قذشاعئندا بولعانئن، برةجنةأ اتئنداعئ جاثا الاثعا جينالئپ، كةشةگئ پلةنؤم شةشئمئنة نارازئلئق بئلدئرؤگة دايئندالئپ جاتقانئن، ولاردئ ءارتذرلئ ارانداتؤ ارةكةتتةرئ بولؤئ ئقتيمالدئعئن رةكتور، ذلاعاتتئ ذستاز و.باتئربةكوأ ايتئپ، جاستار اراسئندا ساقتاندئرؤ جذمئستارئن جذرگئزؤ قاجةتتئگئن مئندةتتةدئ.

ءبئز - پارتيا مةكتةبئ تئثداؤشئلارئنئث قازاق جانة شئعئس ذلت وكئلدةرئنةن قذرالعان توبئ، جاثا الاثعا كذنشئعئس جاعئنان كةلگةندة، الاثعا كئرةتئن بارلئق كوشةلةردة ئشكئ ئستةردئث ذلتئ قازاق اعا وفيسةرلةرئنةن (مايورلار، پودپولكوأنيكتةر جانة پولكوأنيكتةر) قذرالعان، جاعدايدئ اسقئندئرماي، جاستارمةن بةيبئت ءارئ تذسئنئكتئ اثگئمة جذرگئزؤگة بةيئم ونداعان توبئ، شةپتةرئ تذردئ. ولاردئث ءبارئ قارؤسئز-دئ. ءبارئ سالتاناتتئ، پاراد كيئمئندة بولدئ. دةگةنمةن سونئث وزئندة بذل ماعان حالئقتئ قاقتئعئسقا شاقئرؤ، سوعان دايئندئق ءتارئزدئ كورئندئ. الاثنئث باتئس جاق شةتئنةن ةنئپ كةلة جاتقان ءجذز ةلؤ-ةكئ جذزدةي قازاق جاستارئ ميليسيا توسقاؤئلئنا كئدئرئپ، قئزؤ اثگئمة بولئپ جاتقانئ الئستان بايقالدئ. ال بئزدةر - جوعارئدا ايتقان ازاماتتار جانة ماثعئستاؤ وبلئسئنان وقئپ جاتقان اؤپارتكوم حاتشئلارئ امانعالي ءشامشادينوأ، القاجان ةدئلحانوأ جانة باسقا تئثداؤشئلار بار، جيئرما-وتئز، قئرئق-ةلؤدةن جينالعان بةس-التئ توپ جاستاردئث اراسئندا جذردئك.

جاستار كوتةرگةن ماسةلةلةر، ارينة، وزئمئزگة بذرئننان بةلگئلئ، ءبئر بذيئرئمئزدة جاتقان، كةيدة وثاشا ءوزارا قئزؤ تالقئلاپ الاتئن پروبلةمالار-دئ. ماسةلةن، ذلت بولاشاعئ، ذلتتئق كادرلارعا الالئق، ةلدئث دامئپ كةلة جاتقان ةكونوميكاسئ، ونئث يگئلئگئ كوبئنة وزگةلةرگة بذيئرئپ جاتقانئ جانة باسقا...

ونئث ذستئنة، مئنة، ةلمةن ساناسپاي، حالئق قادئرلةگةن، ذلت سيمأولئنا اينالعان باسشئ قونايةأتئ مةنمةندئكپةن ورنئنان الئپ، رةسپؤبليكامئزعا بذرئن بةلگئسئز بئرةؤدئ وتئرعئزا سالدئ. بذل وپاسئز پيعئلدئ جذزةگة اسئرؤدئث العاشقئ قادامئ ةكةنئن حالئق بئردةن ءتذسئندئ. جاستاردئث حالئق شارؤاشئلئعئنئث سان سالاسئنان، ئشكئ، سئرتقئ ساياسات ماسةلةلةرئنةن بئلئكتئلئگئ بايقالئپ تذردئ. سوندا 16-17 جاس شاماسئنداعئ ءبئر قئز بالانئث:

- بذل قورلاؤ عوي، ار-وجداندئ اياققا تاپتاؤ عوي، اعاي! - دةپ توگئلئپ-توگئلئپ جئلاعانئ-اي! شئراعئمنئث بةينةسئ ءالئ كوز الدئمدا.

- ءبارئ ورئندئ، ءبارئمئز دة سولاي ويلايمئز. ءبئراق مةملةكةت، وكئمةت - ذلكةن جذية، ذلكةن ماشينا. وعان ارانداپ قالماؤ كةرةك، حالئقتئث نارازئلئعئ ةسكةرئلةر، كةمشئلئك جوندةلةر، - دةپ سابئرعا شاقئرئپ، بئرتة-بئرتة جينالعاندار جايباراقات جاعدايعا كوشة باستاعان مةزةتتة مةن ورتاسئندا تذرعان توپتئث الاث جاق شةتئ دؤ ةتة قالدئ. قاراسام، ةكئ ميليسيونةر ءبئر جئگئتتئ دةدةكتةتئپ سذيرةپ، تذرا جذگئرئپ جةتكةنئمشة، قايدان كةلئپ قالعانئ بةلگئسئز، ءبئر ؤاز ماشينانئث ارتقئ ةسئگئنةن لاقتئرئپ كئرگئزئپ تة تاستادئ. ميليسيونةرلةردئث مذرتتئ بئرةؤئنئث بةت-پئشئنئ العاشقئ قاؤئمدئق قذرئلئس ادامدارئنداي تئم تذرپايئلاؤ ةدئ. ول مةنئث شاپشاثداپ بارئپ:

- نة ئستةگةنئث، تةز جئبةر! جاعدايدئ ؤشئقتئرئپ تذرسئث! - دةگةنئمة:

- ءذش-تورتةؤئن جاؤئپ تاستاساق، قالعانئ قاشئپ كةتةدئ، - دةپ تة ذلگةردئ. سول مةزةتتة قاسئمئزعا جةدةل جةتكةن پاپاحالئ شئرايلئ پولكوأنيك الگئگة ءزارئن شاشا قاراپ، «بوسات!» دةپ بةلگئ بةرئپ، يةگئمةن «ءوزئث دة جوعال!» دةپ ئزعارلانا ئمدادئ. مايور جاستار توبئنئث ءبئر شةتئن الا، ولاردئث كوزقاراسئنا توتةپ بةرة الماي تايقاقتاپ، الاثنان كةتتئ. ال فؤرگوننان تذسكةن قئسقالاؤ جذقا ماتا كذرتةلئ، جاسئ جيئرمالار شاماسئنداعئ جذدةؤلةؤ جئگئت شالبارئن قاعئپ جاتئپ بئزگة كذلئمسئرةپ كوز سالا، قاسئنا جةتكةن جولداستارئنا قوسئلدئ.

جاعداي بئرتة-بئرتة قئزئپ كةلة جاتقانئ بايقالدئ. بذعان جةر-جةردة ميليسيا قئزمةتكةرلةرئنئث الگئندةي ارةكةتتةرئ دة (بالكئم، اسئعئس تاپسئرما دا بةرئلگةن بولار) سةبةپ بولعان شئعار. ونئث ذستئنة تذستة ورتالئق كوميتةتتئث ةكئ جاعئنان برونةترانسپورتةرلةر مةن ب م پ (بوةأايا ماشينا پةحوتئ)، عيمارات الدئنا قارؤلئ سولداتتار شةبئ قويئلؤئ نارازئلئقتئ ودان ءارئ كذشةيتة ءتذستئ. سةبةبئ بذل ءوز حالقئنا قئر كورسةتؤ ةدئ.

جاستاردئث: «نةگة ءبئزدئث الدئمئزدان ميليسيا مةن سولداتتار شئعادئ؟ ورتالئق كوميتةتتةن نةگة ةشكئم كةلمةيدئ؟» - دةگةن سذراقتارئ دا ورئندئ ةدئ.

كةنةت گذرس-گذرس زةثبئرةك اتئلدئ. سناريادسئز، اباي-وق ءذشئن سةكئلدئ. برونةترانسپورتةرلةرگة، ب م پ-لارعا جالت قارادئم. ةشقايسئسئنئث ذثعئسئنان ءتذتئن كورئنبةدئ. ةندةشة، س ة ك ا-نئث تاساسئندا تانكتةر تذرعان بولدئ.

كذن كةشكئرئپ كةلةدئ. الاثعا حالئق جان-جاقتان اعئلؤدا...

جةلتوقساننئث قاهارلئ، ايازدئ ءتذنئ ماثايدئ تذنةرة قورشاي باستادئ...

* *

بئزبةن قاناتتاس بولئمدة وقيتئن شئمكةنتتئك تذرئك جئگئتئ قادئر ةكةؤمئز جئلئ كيئنئپ، جاثا الاثعا قايتا كةلگةندة ول شايقاس الدئنداعئ مايدان شةبئ ءتارئزدئ ةدئ: الاثنئث تةرئستئك جاق شةتئ ذزئنا بويئنا قاپتاعان حالئق، جاستار دا، ورتالئق كوميتةت جاعئ قارؤلئ، پلاستيكالئق قالقاندئ بئرنةشة قاتار جذزدةگةن اسكةريلةر ةدئ. جاعداي مةيلئنشة شيةلةنئسئپ تذردئ. ءبئز ءدال قاستارئنا كةلة بةرگةندة ءبئر-ةكئ ميليسيا قئزمةتكةرئ مةن ةكئ-ءذش اسكةري ءبئر جئگئتتئ كةنةت وپئر-توپئر ذستاپ الئپ، قولئن ارتئنا قايئرئپ جاتقاندا، ءئشئ مةح قالئث كذرتةلئ ةثگةزةردةي ورئس ميليسيونةر سئرت كوزگة بايقاتپاعانداي بوپ الگئ جئگئتتئ ئشئنةن جذدئرئقتاپ جئبةردئ. قادئر ةكةؤمئز ةثگةزةردةي الگئنئ تارپا باس سالئپ جذدئرئقتاپ، تذيگئشتةپ جاتئرمئز. ول: «سةندةرگة نة بولعان؟ مةن ونئ قذتقارعئم كةلئپ ةدئ»، - دةپ جالتارئپ، جئلئستاپ كةتتئ. ال كومؤفلياجدئ اسكةريلةردئث ءبئرئ بئزگة ئزبارلانا ءتذيئلئپ كةپ، ئعئستئرئپ جئبةردئ. حالئقپةن كذرةسكة ارنايئ دايئندئقتان وتكةن ولار ازاماتتئق كيئمدةگئلةردئث بارئنة تارپا باس سالئپ، بذتئن بذت، قولئن قول قئلئپ تاستاؤعا ءازئر ةدئ. ةندئ بئرةؤگة بئرةؤ اراشا ءتذسؤ مذمكئن بولماي بارا جاتتئ. جاعداي بئرتة-بئرتة باقئلاؤدان شئعئپ كةتؤگة تاياپ كةلگةنئ كورئنئپ تذردئ.

سول ءتذنئ تريبؤناعا شئعئپ سويلةگةن ءذش ادامنئث ءسوزئ ةرةكشة ةسئمدة قالدئ. اسئرةسة، نازاربايةأتئث ءسوزئن ذمئتقانئم جوق. مةن ونئث ءسوزئن قازئر جاعئمدئ، جاقسئ جاعئنا بذرمالاپ وتئرعام جوق. ءوزئمدئ دة، وقئرماندئ دا الداي المايمئن. ول كوثئلگة قونئمدئ ءسوز ايتتئ. سول سوزدةر ءذنتاسپالاردا ءالئ بار شئعار، كامئل ساقتالعان بولار. ول:

- باؤئرلار! سئزدةر ءوز وي-نيةتتةرئثئزدئ ءبئلدئرئپ جاتئرسئزدار. ءبئراق وزدةرئثئز بئلةسئزدةر، ءتيئستئ ورگاندار ءتارتئپتئ تالاپ ةتةدئ. بةلگئلئ ءبئر جاعدايلاردان كةيئن ةرئك سولاردئث قولئنا كوشةدئ. قازئر قاراثئزدار، قانشاما اسكةر، تةحنيكا تذر. ادامدار زارداپ شةگؤئ مذمكئن، - دةپ باسةثدئككة ذندةگةن پةيئلدة ءسوزئن اياقتاعاندا، كذللئ الاث ءبئرازعا دةيئن ءذنسئز قالدئ. نازاربايةأ از سوزبةن كوپ جايتتئ اثعارتئپ كةتتئ. لةبئزئندة جاناشئرلئق بار ةدئ. الگئ شيةلةنئستئ حال سايابئرسئپ، ةندئ ةشكئم ةشكئمنئث قئتئعئنا تيمةسة، ورئنسئز ارةكةت جاسالماسا، ودان ارعئ جانتذرشئگةرلئك ارپالئستار بولمايتئنداي احؤال ورناپ ةدئ. مئنة، وسئلايشا جارتئ ساعاتتاي سايابئرسئپ تذرعان، جينالعانداردئث شةت جاعئ بئرتئندةپ سيرةي باستاعان شاقتا، حالئقتئ ةندئ ءذيدئ-ذيئنة تاراتئپ جئبةرة قويام دةدئ مة، قايدام، ةكپئندةپ، وثمةثدةپ ءسوز العان ئشكئ ئستةر ءمينيسترئنئث ورئنباسارئ، قازاق ازاماتئ (اتئ-ءجونئ ةسئمدة جوق جانة قازبالاپ تاؤئپ الؤ قيئن بولماس):

- مةن باسشئلئقتان ءتارتئپ ورناتؤعا تاپسئرما الدئم. ةندئ تارامايتئن بولساثدار، ءبئز كذش قولدانامئز! - دةپ حالئقتئث اشؤ-ئزاسئن قايتا بذرق ةتكئزدئ. دذرئسئندا، حالئقپةن جذمئس ئستةيتئن كةز كةلگةن ادام - بريگادير، دذكةنشئ، اأتوبؤستاعئ بيلةت تةكسةرؤشئگة دةيئن سئپايئ، ءوز سالاسئنئث ساياساتئن جذرگئزؤشئ ديپلومات بولؤئ مئندةتتئ. ال مئنا شئركئندة قاراپايئم ادةپ جوق ةكةن. ول حالئقتئ ءوزئ شيةلةنئسكة شاقئردئ. الاثنئث تةرئستئك، تةرئستئك-شئعئس جانة تةرئستئك-باتئس شةتتةرئن دوعاشا قاپتاعان 50 مئثداي حالئق، اسئرةسة، ورتا تذسئنان كوبئرةك لئقسي ئلگةرئ لاپ ةتئپ، اسكةر شةبئنة جاقئنداپ كةلدئ. قئستئث ايازدئ ءتذنئ بذل ادامدارعا اسا اؤئر ءتيدئ. ئلة ءورت ءسوندئرؤ ماشينالارئ دا قاؤلاعان جالئن قذشاعئنا ةندئ.

قالئث قالقان، دؤلئعالئ، اؤئر رةزةثكة شوقپار، ساپئر كذرةكتةرئمةن قارؤلانعان، قولما-قول سوعئسقا ماشئقتانعان جازالاؤشئلار حالئق لةگئنة قارسئ شابؤئلعا شئعئپ، قاتتئ تويتارئس الئپ، ءوز ورئندارئنا قايتتئ. ورشةلةنة لاقتئرئلعان تاستئث نئساناعا مئلتئق وعئنداي ءدال تيةتئنئنة سوندا قايران قالدئم.

بذل كذنئ اسكةريلةردئث حالئققا قولئن ونشا باتئرماؤئنئث ءبئر سةبةبئ - ولاردئث دةنئ قازاق بالالارئ ةدئ. وزدةرئ تاياق جةسة دة، جويقئن ارةكةتتةرگة بارماپ ةدئ.

سول ءتذنئ الماتئعا نوأوسيبيرسكئدةن، ريازاننان، رةسةيدئث جانة باسقا قالالارئنان جذك ذشاقتارئمةن قانقذيلئ قولما-قول سوعئس ونةرئن ءئس جذزئندة مةثگةرئپ، جاتتئققان باتالوندار كةلدئ. ولار قازاق جاستارئن اياؤسئز جانئشتادئ. ةندئ وداقتئث جان-جاعئنان جيناقتالئپ، ورتالئق كوماندوأانية نذسقاؤئمةن ارةكةت ةتكةن اسكةريلةر رةسپؤبليكادا تةك ءبئرئنشئ حاتشئنئث سوزئنة قذلاق اسا وتئرئپ، دةمونسترانتتاردئ قئزئل قانعا بوكتئردئ. ءوز حالقئنا، ءوز جاستارئنا دةگةن مذنداي ايؤاندئقتئ كورؤ، ونئث اؤئرتپالئعئن سةزئنؤ تئپتةن قيئن ةدئ. ءبئراق ةشكئمدة دة وسئناؤ كذشكة قارسئ تذراتئن دارمةن جوق ةدئ. ول جولئنداعئنئث ءبارئن جايپاپ كةلة جاتتئ...

پارتيا مةكتةبئندة وقيتئن قازاق جانة شئعئس ذلت وكئلدةرئ بئزدةردئث بذل جاعدايداعئ پارئزئمئز تئم بولماعاندا جاستاردئ جازالاؤشئ اسكةرلةر شةبئنة، مئنا الاپات اران اؤزئنا جئبةرمةؤ، تةجةؤ ةدئ. ءبئراق كةلةسئ 18-جةلتوقسان كذنئ بئرةؤدئ بئرةؤ تئثداؤدان مذلدة قالعان-دئ. دةگةنمةن شئداي الارسئث با، ئلگةرئ ةنتةلةپ كةلةمئز. بئزگة الدان ذشئراسقان اقمولالئق كؤرستاس ماكةن مةرگةنبايةأا ذرةيلئ ذنمةن:

- اندا جاس قئزداردئ ذرئپ-سوعئپ جاتئر! بارماثدارشئ! - دةدئ. اقئل-ةستةرئمئزگة اسةر ةتةدئ دةپ ساقتاندئرعان سةكئلدئ. وزئنة سوققئ ءتيئپتئ. باياؤ كةيئن قايتتئ. ءبئز ئلگةرئ اسئقتئق. كوزدةرئ انتةك جارقئراعان، سالدئراپ قالعان ةكئ اياعئن باسا الماعان ءبئر جئگئتتئ ةكئ جئگئت ةكئ قولتئعئنان مويئندارئنا اسئپ، قاسئمئزدان الئپ ءوتتئ. اؤئر سوققئدان ةسةثگئرةپ، بئتئراپ بارا جاتقان جاستار... الاپات قذيئنداي قولما-قول شايقاس اسكةرئنئث الدئثعئ شةبئ ءبئزدئث ءذش-ءتورت جئگئتتئ رةزةثكة شوقپارلارئمةن سوعئپ ءوتتئ. مةن دة قذر قالعام جوق.

بذل رةزةثكة شوقپارلار ادةتتة ميليسيونةرلةر ذستاپ جذرةتئننةن تئپتةن باسقا ةدئ. ذزئندئعئ جةتپئس-سةكسةن سانتيمةتردةي، ءسال جؤانداؤ، ئشئنة سولقئلداق اؤئر سةرپئندئ مةتالل جذگئرتكةن، قولعا جذمساق سةزئلةتئن ول دةنةگة ءتيئپ، سالماعئمةن كةيئن سةرپئلگةندة، سوققئ پارمةنئ ةسةلةپ ارتئپ، ادامنئث قوزعالئس، سةزئم جذيةلةرئن بايلاپ تاستايتئن قاسيةتكة ية-دئ. جاي تةمئردةن ادام جاراقات الؤئ، ءبئر جةرئ قاناؤئ، سئنؤئ مذمكئن. ال مئنانئث ءزئلئ ادامنئث بذكئل بويئنا دارئپ، ةسةثگئرةتئپ تاستايتئن.

ءبئز كةيئن سةرپئلدئك. بذل كةزدة مانا ءبئر ازئردة اباي داثعئلئ بويئمةن رةسپؤبليكا سارايئنا قاراي ذران كوتةرئپ وتكةن 150-دةي جاس قئز-جئگئتتةر ةندئ 500 ادامداي بوپ تولئعا كةيئن قايتئپ، فؤرمانوأ كوشةسئمةن كئلت جوعارئ كوتةرئلدئ. ابدئراپ تذرعان ءبئزدئث ذستئمئزدةن باسا-جانشا جاثا الاثعا، الگئ قانقذيلئ وقيعالار ورتاسئنا ةكپئندةي اعئلدئ.

سول ساتتة ةكئ نارسةگة قايران قالدئم. ءاربئر زامانداسئم سةكئلدئ مةن دة اسكةردة بورئشئمدئ وتةدئم، اسكةري كافةدرانئ ءبئتئردئم اعا وفيسةرلةردئث بئرنةشة ايلئق جاتتئعؤ، وقؤلارئنان ءوتتئم. اسكةري ؤچيليششة ءومئرئ دة ايتارلئقتاي تانئس. ءبئراق جازالاؤشئ وتريادتارعا قارسئ اتويلاعان جاثاعئ 500 جاستئث ءبئرتذتاستئعئنداي كئناراتسئز تاس-تذيئندئكتئ مةن سولاردئث ةشقايسئسئنان كورگةم جوق. اباي داثعئلئمةن كةتئپ بارا جاتئپ، بارلئعئ بةينة ءبئر سينحروندئ بايلانئسئپ تذرعانداي، الدئثعئ لةكتةگئ ورتا بويلئ، اشئق، ارايلئ، ءبئراق قاتئثقئ ءجذزدئ جاس قئزدئث «ه-ا-ا!» دةگةن دابئسئمةن ءبئر مةزةتتة فؤرمانوأ كوشةسئنة ءبئرتذتاس دةنةدةي جالت بذرئلئپ، ةكپئندةي جونةلگةنئ ءسوز جةتكئسئز قذبئلئس ةدئ. ءبئر مةزةتتة بئرگة ويلاپ، بئرگة تئنئستاپ، ءبئر جذرةكپةن ءومئر سذرگةن جاندئ ورگانيزم عانا وسئلاي بولا الماق-تئ. بذعان قاراپ، ذلتئمئزدئث تذسئنئگئ، سةزئمئ، جان دذنيةسئ ءورشي تذسكةنئن، الدةقايدا جةتئلگةن جاثا ذرپاق قاؤلاپ ءوسئپ كةلة جاتقانئن اثعارؤعا بولاتئن. ةكئنشئ تاثعالعانئم - بذل قازاق قئزدارئنئث ءار جذرةككة وت قذيعان بةلسةندئلئگئ، وجةتتئگئ، كوپ رةتتة ولاردئث شةشئمدةرئ ذستةم، باتئمدئ بولئپ تذرعانئ ةدئ.

جةلتوقساننئث 19-ئنان باستاپ، كوتةرئلئستةن كةيئن ءبئر اي بويئ تذسئنئكسئز سئرقاتتاندئم. دارئگةرلةر ةشتةثة اشا المادئ. بويئم - ءزئل باتپان. ةكئ اياعئمدئ الئپ جذرة المايمئن. تابةت جوق. كورگةن سذمدئقتار اسةرئ بولار. ذزاق جئلدار بويئمدئ جةر تارتقانداي حال كةشتئم. سذراپئل كذندةردةگئ جاس جئگئتتةردئث اشؤلئ داؤئستارئ، جاس قئزداردئث شئرئلداعان داؤئستارئ قذلاعئمنان كةتپةدئ. 2006-2008 - جئلدارئ سول ءبئر كذندةردةن بذگئنگئ تاؤةلسئز ومئرئمئزگة دةيئنگئ ذلئ كةزةثدئ «و، ءدانئشپان دذنية!..» تريلوگياسئندا سؤرةتتةدئم. روماندئ جازعاندا سول داثقتئ كذندةر ئشئنة قايتا كئرگةندةي، تولقؤ ذستئندة بولدئم. تريلوگيا بئتكةندة سول جئلداردان بويدئ مةثدةگةن زئلدةن ايئقتئم. تريلوگياعا سئيماعان ءبئراز سذمدئقتئ «قاهارلئ ماحاببات» درامالئق پوةماسئندا سؤرةتتةدئم.

مئنة، 1986- جئلعئ الماتئداعئ جةلتوقسان كوتةرئلئسئ جونئندةگئ ويلار وسئنداي.

تاؤةلسئزدئگئمئز ذزاعئنان بولسئن!

ءمئر شايئر

(«انا ءتئلئ» گازةتئ، 15 - جةلتوقسان. 2010 - جئل)

سوڭعى جاڭالىقتار