سالاؤاتتئ قازاقستان مةملةكةتتئك باعدارلاماسئن جذزةگة اسئرؤعا قوعامدئق ذيئمدار بةلسةندئ قاتئسؤئ ءتيئس - ا.سادئقوأا

قازاقپارات - ةلئمئزدئث 2011-2015 جئلدارعا ارنالعان دةنساؤلئق ءئسئن دامئتؤدئث «سالاؤاتتئ قازاقستان» مةملةكةتتئك باعدارلاماسئ جوباسئ قازئرگئ تاثدا مةديسينالئق ذجئمدار جانة قوعامدئق ذيئمدار وثئرلئك دةثگةيئندة بةلسةندئ تالقئلانؤ ذستئندة
None
None

العاش رةت ونئث جذزةگة اسئرئلؤئنا كاسئبي سالالئق قاؤئمداستئقتار كةثئنةن تارتئلماق. بذل جايئندا قازاقپارات تئلشئسئنة بةرگةن سذحباتئندا ذلتتئق مةديسينا قاؤئمداستئعئنئث پرةزيدةنتئ، مةديسينا عئلئمئنئث كانديداتئ ايجان سادئقوأا اثگئمةلةدئ.

- «سالاؤاتتئ قازاقستان» مةملةكةتتئك باعدارلاماسئنئث نةگئزگئ باعئتتارئ قانداي، ونئث جاثاشئلدئعئ نةدة؟

- ءبئراز جئلداردان بةرئ دةنساؤلئق ساقتاؤ سالاسئندا باعدارلامالار ازئرلةنئپ، بةكئتئلدئ، ءبئراق بذرئنئراقتا ولار رةفورمالاؤ باعدارلامالارئ دةپ اتالدئ. ال بذل جةردة قيئن جاعدايدان مةديسينانئث سؤئرئلئپ العا شئعؤئ ءذشئن كومةك بةرةتئن ستراتةگيالئق جةلئ تذزئلةدئ. قازئرگئ ؤاقئتتا ساپالئ مةديسينالئق كومةك كورسةتؤ ءذشئن قالاي جاعداي جاساؤ كةرةك، سوثئندا ةمدةلؤگة بيؤدجةت پةن ءوزئنئث مول قاراجاتئ شئعئندالاتئن اؤرؤلارعا جول بةرمةي، حالئقتئث ءوز دةنساؤلئقتارئن ةمدةؤمةن كوپ اينالئسؤئ ءذشئن نة ئستةؤ كةرةك دةگةن سياقتئ ماسةلةلةردئ تالقئلاؤ ءجذرئپ جاتئر.

قوعامدئق ذيئمداردئ قاتئستئرؤ ارقئلئ اؤداندئق بؤئننان باستاپ، رةسپؤبليكالئق دةثگةيگة دةيئن جالپئ تالقئلاؤ جذرگئزئلگةندة، وندا ءاربئر كةزةثدة باعدارلاما اجارلانئپ، جانة ول جذزةگة اسئرؤ ءذشئن قابئلداؤعا دايئن بولادئ. كوپشئلئگئ وزدةرئنئث پئكئرلةرئ ةسةپكة الئناتئندئعئن بايقاؤدا، سوندئقتان تةك قانا باقئلاؤشئ ةمةس باعدارلامانئ جذزةگة اسئرؤعا قاتئسؤ تئلةگئ پايدا بولادئ. بذل جوبانئ وقئعان ءاربئر ازامات ءوزئنئث كذش-جئگةرئن قوسا الاتئن تذسئن كورةدئ. ءتئپتئ ذلئ ابايدئث ءوزئ «سةندة ءبئر كئرپئش دذنيةگة، كةتئگئن تاپتا بار قالان»، دةپ ايتئپ كةتكةن. ءبئزدئث ءارقايسئمئز «سالاؤاتتئ حالئق» دةپ اتاؤعا بولاتئن اسةم عيماراتتئث ئرگةتاسئن قالاؤعا ورنئ بار كئرپئش ئسپةتتئمئز.

- باعدارلامادا اؤرؤدئث الدئن الؤ ماسةلةسئنة ةداؤئر ورئن بةرئلگةن. ءسئز قالاي ويلايسئز، اؤرؤدئث الدئن الؤ ءذشئن مةملةكةت نة ئستةؤئ قاجةت؟

- كوپ ادامداردئث دةنساؤلئعئ بذزئلعاندئعئ سونشالئقتئ ةگةر الدئن الؤعا جاعداي جاسالماسا، حالئق ونئمةن اينالئسؤعا ذيرةنبةسة جانة اعزادا «اقاؤ» پايدا بولعاننان كةيئن عانا دارئگةرگة كورئنسة كئم كئنالئ دةپ سذراعئث كةلةدئ. جانة دة بذل ورايدا «اقاؤعا» دارئگةردئ، دةنساؤلئق ساقتاؤ جذيةسئن كئنالاي باستايدئ. ءبئر جاعئنان ناؤقاستئكئ دة دذرئس، ويتكةنئ ونئث اؤرؤئنئث الدئن الؤ ءذشئن وعان جاعداي جاساؤ قاجةت. ةث باستئسئ - بيؤدجةت تةك قانا سكرينينگكة عانا ةمةس، سونئمةن بئرگة ناقتئ ةمدةؤگة دة اقشا بةكئتؤئ كةرةك. رةسةيدئث وتة جاقسئ ذلگئسئ بار: وندا ايةلدةر جذكتئلئگئنئث ءتيئستئ 12 اپتاسئنا دةيئن ةسةپكة تذرماسا، وندا ول بوسانؤ جاردةماقئسئن الا المايدئ. وسئنداي تذرتكئ باستالئسئمةن بارلئق بولاشاق انالار ايةلدةر كةثةسئنة اعئلدئ. ال مةديسينا قئزمةتكةرلةرئن بةلسةندئرؤ ءذشئن رةسةيدة ارنايئ جاردةماقئ بولئنگةن: جذكتئ ايةلدئ كذتؤگة الئپ، بارلئعئ امان-ةسةن ءوتتئ مة - سئياقئ الاسئث.

- سوثعئ ؤاقئتتا دةنساؤلئق ساقتاؤ نئساندارئنئث ماتةريالدئق-تةحنيكالئق جاراقتانؤئنا ةدةؤئر كوثئل بولئنؤدة، مةديسينا قئزمةتكةرلةرئنئث كاسئبيلئك دةثگةيئن ارتتئرؤ قاجةتتئگئ تؤرالئ دا ايتئلؤدا...

- زاماناؤي تةحنولوگيالاردئ ةنگئزؤ تؤرالئ ءسوز بولعاندا، وندا ءؤاج تؤرالئ دا ةسكةرؤ قاجةت. ةگةر ةمدةلؤگة بارلئق جاعداي جاسالئپ، دارئگةرگة از تولةسة، وندا ةمدةيتئن دة ةشكئم قالمايدئ. زاماناؤي قذرال-جابدئقتار تئقپالانعان بيئك ذيلةر سالئنادئ، ءبئراق ءبئز بولماشئ جالاقئ بولعاندئقتان كادرلاردان دا ايئرئلامئز.

قازئرگئ تاثدا كادر ماسةلةسئندة جاعدايدئث ؤشئققانئ سونشالئقتئ، كةيدة ةگةر وندا ئستةيتئن ةشكئم بولماسا اؤرؤحانالاردئ سالئپ قاجةتئ قانشا دةپ تة ويعا قالاسئث. اؤئلدئق بؤئن شذعئل كادرلارمةن تولئئقتئرؤدئ قاجةت ةتةدئ، كوپتةگةن وثئرلةردة تار باعئتتاعئ، اتاپ ايتقاندا، ءتئس دارئگةرئ، انةستةزولوگ-رةانيماتولوگ، پسيحياتور، فتيزياتر، سوت-مةديسينا ساراپشئسئ، زةرتحاناشئ دارئگةر، پسيحولوگ ماماندارئ جوق. كادرلاردئث قارتايؤئنا بايلانئستئ ماسةلة دة وتكئر تذر. ويتكةنئ جاس دارئگةرگة مذنداي جالاقئمةن وتباسئن اسئراؤ مذمكئن ةمةس جانة بذل اقشا بئلئكتئلئگئن ارتتئرؤعا دا جةتپةيدئ. سوندئقتان جاثا باعدارلاما جوباسئندا ماتةريالدئق قامتاماسئز ةتؤمةن قاتار مةديسينا قئزمةتكةرلةرئنئث الةؤمةتتئك قورعالؤئ تؤرالئ دا ءادئل ايتئلعان.

- جوبادا فارماسةأتيكالئق ءيندؤسترياعا دا وسئنداي نازار اؤدارئلعان با؟

- وتاندئق فارماسةأتيكالئق ءيندؤستريانئ ايتقان كةزدة، فارماكولوگيا جانة توكسيكولوگيا ينستيتؤتئن قذرؤ تؤرالئ ويلانؤ قاجةت. ةگةر ءبئز وتاندئق ءوندئرئس ورنئن قذرعئمئز كةلسة، وندا ءدارئ-دارمةك ماقذلداناتئن، قاتاث ئرئكتةؤدةن جانة باقئلاؤدان وتةتئن ارنايئ ينستيتؤت كةرةك. ال ول ءذشئن ناؤقاس قاداعالاؤدا جاتا الاتئن كلينيكالئق بازاسئ، بذل ءدارئ-دارمةكتةردئث تيئمدئلئگئن، قاؤئپسئزدئگئن باعالايتئن زةرتحاناسئ بار ينستيتؤت قاجةت. ءدارئ-دارمةك نةمةسة ءبئزدئث نارئققا ةمدةؤدئث جاثا ءادئس-تاسئلدةرئن اكةلةتئن فيرمالار عئلئمي زةرتتةؤلةر ادةبئ جونئندةگئ كوميسسيامةن تئعئز ئنتئماقتاستئقتا بولعانئ دذرئس. ونداي كوميسسيا قذرئلعان، ءبئراق عئلئمي زةرتتةؤلةر تةك قانا دةنساؤلئق ساقتاؤ مينيسترلئگئندة عانا ةمةس، سونئمةن بئرگة باسقا دا أةدومستأولاردا جذرگئزئلؤئ قاجةت.

- باعدارلاماعا سايكةس ءبئزدئث مةديكتةر قانداي تذبةگةيلئ وزگةرئستةر كذتؤدة؟

- ءبئرئثعاي اقپاراتتئق جذية ةنگئزئلةتئن بولادئ. قازئرگئ ؤاقئتتا ءبئزدئث دارئگةرلةر كوپتةگةن قاعازداردئ تولتئرادئ، ءبئرئثعاي جذيةنئث جوقتئعئنان كوپتةگةن سايكةسسئزدئكتةر ورئن الؤدا. بارلئق اؤرؤحانالاردئث كومپيؤتةرلةرمةن جاراقتانعاندئعئن قالايمئز. مةديسينالئق ءبئلئمسئز، ءبئراق دةنساؤلئق ساقتاؤ جذيةسئندة جذمئس ئستةيتئن ادامداردئ قابئلداؤعا بولاتئن بوس جذمئس ورئندارئ قاجةت. وسئلايشا، دارئگةرلةردئ قاعاز جذمئستارئنان بوساتؤعا بولادئ.

پارامةديكتةر قئزمةتئن ةنگئزؤ جولدارئ ارقئلئ ءبئرقاتار مامانداردئ بوساتئپ الؤعا بولادئ. ول ءذشئن نورماتيأتئك-قذقئقتئق بازاسئن، ولاردئث دايئندئعئ ءذشئن وقؤ باعدارلاماسئن ازئرلةؤ، بئلئكتئلئك تالاپتارئن، لاؤازئمدئق نذسقاؤلئعئن جانة اتتةستاسيالئق راسئمدةردئ ويلاستئرؤ قاجةت. ماسةلةن، وسئلايشا جةدةل جاردةم دارئگةرلةرئن ارتئق جذكتةمةدةن بوساتؤعا بولادئ.

بذل دارئگةر باسقارؤشئعا دا قاتئستئ - ولارعا مةديسينالئق ينستيتؤتتاردئ ءبئتئرؤ قاجةت ةمةس، اؤرؤحانالاردئ دةنساؤلئق ساقتاؤ مةنةدجةرئ باسقارؤئ قاجةت. بذل دارئگةر-ستاتيستةرگة دة قاتئستئ، ولارعا دا سالالئق ءبئلئمئ بولؤئ مئندةتتئ ةمةس. أولةنتةرلةردئ تارتؤ ءذشئن ئنتالاندئراتئن تةتئكتةرئن ويلاستئرؤ كةرةك. مذمكئن مةديك بولعئسئ كةلةتئن 9-11 سئنئپ وقؤشئسئن مةكتةپ پارتاسئنان-اق أولةنتةرلئككة تارتؤ كةرةك شئعار. ءبئراق ول ءذشئن مةديسينالئق جوعارئ وقؤ ورنئنا نةمةسة كوللةدجگة ءتذسؤ بارئسئندا قاندايدا ءبئر جةثئلدئكتةر بةرةتئن نورماتيأتئك-قذقئقتئق بازا ازئرلةؤ قاجةت. باعدارلاما جوباسئندا تةك قانا پروبلةمالاردئ شةشئپ قويماي، سونئمةن بئرگة شئنايئ شةشئمدةر ذسئناتئن بذنداي ساتتةر كوپ.

- ال سئزدةردئث قاؤئمداستئقتارئثئز قانداي دا ءبئر ذسئنئس ةنگئزدئ مة؟

- ءيا، جانة دة ءبئز دة قؤانئشتئمئز، باعدارلامانئ ازئرلةؤدئث العاشقئ كةزةثئنةن قاؤئمداستئق وكئلدةرئ بةلسةندئ قاتئسئپ، وزدةرئنئث يننتةللةكتؤالدئق الةؤةتئن ذسئندئ. دةنساؤلئق ساقتاؤ ميينسترلئگئ جانة ونئث باسشئسئ ءبئزدئ اسئرةسة اككرةدياسيالاؤ، ليسةنزيالاؤ، بئلئكتئلئك ساناتئن بةرؤگة اتتةستاسيالاؤ، ستاندارتتار جاساؤ بارئسئندا تاؤةلسئز ساراپتاما جذرگئزؤ، ةمدةؤ، دياگنوستيكا جانة وثالتؤ حاتتامالارئ ماسةلةلةرئ بويئنشا ارئپتةس رةتئندة تانئپ وتئر. ءبئز ةمتيحان كوميسسياسئ قذرامئندا بولؤئمئز كةرةك، ويتكةنئ مةديسينا قاؤئمداستئعئ ولاردئث قاتارئنا بئلئمسئزدةر كئرئپ كةتپةؤئ ءذشئن قاتاث ئرئكتةؤ جذرگئزؤئ ءتيئس. سالالئق ج و و-لاردئث دا رةيتينگئن قاؤئمداستئق انئقتاؤئ قاجةت.

ماسةلةن، گةرمانيادا دال وسئ قاؤئمداستئق فارما-ةكونوميكالئق ماسةلةلةردئ شةشةدئ، ونئث قئزمةتكةرلةرئ اؤرؤلاردئث تذرئنة قاراي ةمدةؤگة قانشا قاراجات ءبولؤ قاجةتتئگئن انئقتايدئ. ال ءبئزدئث ةلئمئزدة ءدارئ-دارمةكتئ ساتئپ الؤعا تةندةر وتكئزئلةدئ جانة دارئگةر مةملةكةت ساتئپ العان، كةيدة ةث جاقسئ ةمةس ءدارئنئ جازئپ بةرؤگة ءماجبذر. دةنساؤلئق ساقتاؤ باسقارمالارئ مةن كاسئبي مةديسينالئق قاؤئمداستئقتار اراسئندا ارئپتةستئك تةتئگئن ةنگئزؤ قاجةت.

دةنساؤلئق ساقتاؤ جذيةسئندةگئ تاؤةلسئز ساراپتاما تؤرالئ دا ايتا كةتةيئن. 2009 جئلئ بئزدة بارلئق مةملةكةتتئك مةديسينالئق ذيئمدار اككرةديتتةلدئ. بذنداي باس-باسئنا اككرةديتاسيالانؤ بولماؤئ قاجةت، ويتكةنئ ءتئپتئ اككرةديتاسيادان وتپةگةن مةكةمةنئث ءوز مةملةكةتتئك تاپسئرئس الادئ. ءبئزدئث ساراپشئلارعا ءالئ دة جذمئس ئستةپ ذيرةنؤ قاجةت، ولار اككرةديتاسياعا قول قويؤ ارقئلئ مةكةمةمةن بئرگة بارلئق جاؤاپكةرشئلئكتئ موينئنا الاتئندئعئن ءتذسئنؤئ قاجةت.

سونئمةن قاتار مةديسينا قئزمةتكةرلةرئنئث ذلتتئق ءتئزئلئم قذرؤ كةرةك، بذنداي ءازئرشة قازاقستاندا جوق. ءبئز مةملةكةتتئك قذرئلئمداردا، جةكة كلينيكالاردا، أةدومستأولاردا، گوسپيتالدةردة قانشا دارئگةر جذمئس ئستةيتئنئن بئلمةيمئز. بذل جيناق دةنساؤلئق ساقتاؤ مينيسترلئگئنة بئزدة قانشا مذگةدةك دارئگةر، جالعئز باستئ انالار جذمئس ئستةيتئندئگئ، ولاردئث قانشاسئ نةسية بويئنشا قارئزعا كئرئپ وتئر جانة بالالارئ ءذشئن كذتؤشئ جالداؤعا مذمكئندئگئ جوق دةگةن سياقتئ شئنايئ كارتينانئ كورؤگة مذمكئندئك بةرةدئ.ءويتكةنئ بئزدة أةدومستأولئق بالاباقشالار جوق قوي. مذنداي ءتئزئلئم جاسالعاننان كةيئن كوثئل-كذيمةن ةمةس، ناقتئ ساندارمةن مةديكتةردئث جالاقئسئ تذككة تذرعئسئز ةكةندئگئن دالةلدةؤگة بولادئ. سوندئقتان وسئنداي ذلتتئق ءتئزئلئم جانة مةديسينالئق مةكةمة بولؤئ كةرةك، سوندا ءبئزدئث قازئرگئ تاثداعئ دةنساؤلئق ساقتاؤ سالامئزداعئ ناقتئ جاعداي كورئنةدئ.

- ايجان بةگايدارقئزئ، ءسئز ІІІ استانالئق ةكونوميكالئق فورؤمنئث قاتئسؤشئسئز. ءسئز ةلورداعا قانداي ذسئنئستارمةن باراسئز؟

- فورؤمدا ءبئز بيزنةستئث جول كارتاسئ ماسةلةلةرئن قاراستئرامئز. بذل جةردة دةنساؤلئق ساقتاؤ سالاسئنداعئ جةكة جانة مةملةكةتتئك ئنتئماقتاستئق تؤرالئ ايتؤعا بولادئ. ماسةلةن، مةملةكةتتئث جةكة كلينيكالاردئث قذرئلئسئنا قاتئسؤئ، بئرئككةن كاسئپورئنداردا مةديسينالئق كومةك كورسةتؤ، دةنساؤلئق ساقتاؤ سالاسئ ءذشئن ونةركاسئپ نئساندارئن سالؤ تؤرالئ. جةكةلةي العاندا ستوماتولوگيا ءذشئن بارلئق ماتةريالداردئ، ماسةلةن، كةراميكانئ، پروتةزدةؤ ءذشئن شتيفتةردئ قازاقستاندا شئعارؤعا بولادئ. سونئمةن قاتار بذل ةمدئك شوپتةرگة، گومةوپاتيالئق ونئمدةرگة دة قاتئستئ.

رةسةيدةن جانة الئس شةت ةلدةردةن ماماندار تارتؤ ارقئلئ ءبئلئم بةرؤ باعدارلاماسئن ةنگئزؤ ماسةلةسئن دة قوزعاعئم كةلةدئ. ول ءذشئن ةؤروپالئق ستاندارتتارعا جاقئن كلينيكا اشئپ، ولاردئ قذرال-جابدئقتارمةن جاراقتاندئرؤ قاجةت.

مةملةكةتتئك باعدارلامانئث ستراتةگيالئق جةلئسئ قازئردئث وزئندة قذرئلئمدانعانئن اتاپ وتكئم كةلةدئ جانة ءبئزدئث بارلئعئمئزعا ونئ جذزةگة اسئرؤ ءذشئن ذشان-تةثئز جذمئستاردئ اتقارؤ مئندةتئ تذر. ماعان ءبئزدئث مينيستردئث ذستانئمئ ذنايدئ. ول ءبئز باعدارلامانئ زةردةلةگةن سايئن ةسكةرتپةلةر مةن ذسئنئستار كوپ بولئپ، ول ودان ءارئ ءساتتئ بولا تذسةدئ دةيدئ. وسئ اشئقتئعئ، تاباندئلئعئ، جاثا ءئستئ قولعا الا الاتئندئعئ ءذشئن شةكسئز العئسئثدئ بئلدئرگئث كةلةدئ. رةفورماتور بولؤ - ةث قيئنئ، ال كوشباسئ بولؤ، سوثئنان ةرتة الؤ، يدةيالار تؤدئرا ءبئلؤ - بذل ذيئمداستئرؤشئنئث زور تالانتئ.

مةن قازاقستاندئق دةنساؤلئق ساقتاؤ جذيةسئ باسقا وركةنيةتتئ ةلدةردئث قاتارئنا تةز ارادا كوتةرئلة الادئ دةپ ويلايمئن. دةموكراتيالئق وزگةرتؤلةر ئستة ورئندالاتئن، مةملةكةتتئك باعدارلامانئ جذزةگة اسئرؤ بارئسئندا قوعامدئق ذيئمداردئ قاتئستئرؤ تةتئكتةرئ شئنايئ جذمئس ئستةيتئن مةملةكةتتةردئث ذلگئسئن الؤئمئز قاجةت، بذل تؤرالئ ءبئزدئث ةلدئث پرةزيدةنتئ جولداؤئندا دا، ءوزئنئث سويلةگةن سوزدةرئندة دة ءارقاشان ايتئپ كةلةدئ.

سوڭعى جاڭالىقتار