قاجئمذقاننئث تئگئنشئسئ اتانعان بازار ةسةنبةكوأا جايلئ نة بئلةمئز؟
جاقئندا كةزةكتئ دةمالئسئمدئ الئپ، الگئ اؤئلعا ارنايئ بارئپ، ول كئسئنئث ذلئمةن جانة كةلئنئمةن سويلةستئم. سويتسةم، ونئث ءبئر ذلئ اباي - وزئممةن كةزئندة تاي-قذلئنداي تةبئسئپ، بئرگة وسكةن قذرداسئم بولئپ شئقتئ.ؤاقئتتئ ساعئزداي سوزئپ وتئراتئن شاق پا؟ شةشةسئنئث وتكةن ءومئر جولدارئن، قاجئمذقان اتامئزبةن قالاي كةزدةسكةنئن، تئگئنشئلئك ونةرمةن قاشاننان بةرئ شذعئلدانعانئن ءبئلؤ ءذشئن ابايعا ءبئرقاتار ساؤالدار قويدئم.
- سوعئس باستالعاننان كةيئنگئ جئلدار بولسا كةرةك. ارينة، بذل ةل ءذشئن ةث ءبئر اؤئر كةزةث ةدئ. تذرمئس تا جذپئنئ، اؤئلداعئ بةتكةذستار ازاماتتاردئث ءبارئ مايداندا. سول كةزةثدة وسئ اؤئلعا پالؤاندئق ونةرئمةن بذكئل قازاق حالقئنئث اتئن دذنيةجذزئنة ايگئلةگةن قاجئمذقان مذثايتپاسوأ اتامئز ءوزئنئث وتباسئمةن قونئس اؤدارادئ. پالؤان اتامئز بازار اپانئث ذيئنةن ءذش ءذي كةيئن تذرئپتئ. بازار اپامئزدئث نذسقاباي ةسئمدئ اعاسئ قاجئمذقاننئث اتئنا قاراپ، اتقوسشئ قئزمةتئن اتقاردئ.
ارادا ؤاقئت زئرئلداپ ءوتئپ جاتتئ. ءبئر كذنئ قاجئمذقان اتامئز وزئنة لايئقتئ كويلةك تة تابئلا بةرمةيتئندئگئن اثگئمة اراسئندا ايتئپ قالادئ. سول كةزدة نذسةكةثنئث ةسئنة قارئنداسئ بازاردئث كيئم تئگةتئندئگئ تذسةدئ. سودان ول ءئرئ تذلعالئ پالؤاننئث دةنة تذلعاسئن، كويلةگئنئث مولشةرئن ءبئلئپ الادئ دا، بذعان كةلئپ: «قارئنداسئم، قاجئمذقان اتاثا كويلةك تئگئپ بةرسةث قايتةدئ» دةگةن ذسئنئس جاسايدئ.
قازاقتا قاي قارئنداس اعاسئنئث ءوتئنئشئن جةرگة تاستاپ ةدئ. بذل ةكئ سوزگة كةلمةي، كةلئسئمئن بةرةدئ. سودان اتاقتئ ادامعا كويلةك تئگؤ ءذشئن العاشقئدا جذرةكسئنگةنئمةن، ءبئراق بار ونةرئن سالادئ. سودان وعان اق بوزدةن كويلةك تئگئپ، بةرئپ جئبةرةدئ.
ارادا كوپ وتپةي قاجئمذقان اتاسئ بذنئث ذيئنة كةلئپ، ءوزئنئث ريزاشئلئعئن بئلدئرةدئ. ارينة، ول ؤاقئتتا قاجئمذقان سةكئلدئ الئپ تذلعالئ پالؤاندئ كورئپ، وعان قئزمةت كورسةتؤ كئمگة بولسئن ذلكةن باقئت ةدئ. سودان كةيئن دة وعان بئرنةشة رةت كيئمدةر تئگئپ بةرةدئ. مذنئث ءبارئ دة ونئث كوثئلئنةن شئعئپ، دةنةسئنة قذيئپ قويعانداي بولادئ. سونئث ءبئر وتةؤئ رةتئندة ول بئردة بذعان ءبئر ورام شيبارقئتتئ اكةلئپ، سئيعا تارتادئ. ارينة، باستاپقئدا بويجةتكةن «جذمئس ءذشئن اقئ المايتئندئعئن، تةك اق باتاثئزدئ بةرسةثئز بولدئ» دةگةن نيةتئن تانئتقانئمةن دة، ذلكةن كئسئ شئن جذرةكتةن باتاسئن بةرؤمةن بئرگة الگئ ءوزئ سئيلاعئسئ كةلگةن شيبارقئتتئ دا جةتكئزةدئ.
قاجئمذقانمةن اراداعئ وسئ تانئستئق ودان ءارئ جالعاسئن تابادئ. بذدان كةيئن دة اتاقتئ كذش اتاسئنا بئرنةشة رةت كويلةك-دامبال، شيبارقئتتان جةلةتكة، شاپان، شالبار تئگئپ بةرةدئ. ولار، ارينة، پالؤانعا وتة ذنايدئ.
بذرئنعئنئث ادامدارئ وتة قوناقجاي بولعان. ءبئر كذنئ قاجئمذقان دا بذلاردئ ذيئنة شاقئرادئ. سول كةزدة بازار اپامئز ودان تابارئك رةتئندة ةستةلئك بولئپ ءجذرسئن دةپ اتاقتئ پالؤاننان شيبارقئت جةلةتكةسئن سذراپ الئپتئ. سول ئرئم ةتئپ الئنعان جةلةتكةنئ بةرتئنگة دةيئن ذيئندة ةث اسئل دا قذندئ زات رةتئندة بويتذمارداي ساقتاپ جذرةدئ. الدئمةن ونئمةن ذلكةن قئزئ باياندئ، سودان كةيئن ءوزئنئث سذيئكتئ ذلئ ابايدئ وراپ جذردئ.
بازار اپامئز جايلئ دةرةكتةر جيناؤ بارئسئندا قاجئمذقان اتامئزدئث وتباسئ جايلئ دا قئسقاشا مالئمةتتةر الدئق. كةزئندة پالؤاننئث ةكئ ايةلئ بولئپتئ. ول جةسئر قالعان ءمئنايئم دةگةن جةثگةسئنة ذيلةنگةن ةكةن. اعاسئنان تؤعان ةكئ بالادان باسقا ايدارحان دةگةن ذلئ دا بولئپتئ. كئشئ ايةلئ ءبيبئجاننان ءجانابئل ةسئمدئ ذلئ دا بار ةكةن. وسئلايشا ول كئسئ قوس ايةلئنة بئردةي قاراپ، ولاردئ ةشتةثةدةن زارئقتئرئپ، تارئقتئرماپتئ.
قازئرگئ ذرپاق سوناؤ ءبئر جئلدارئ الةمنئث نةبئر مئقتئ پالؤاندارئمةن بةلدةسئپ، ذلتئمئزدئث نامئسئن ةشكئمگة بةرمةگةن ءارئ جاؤئرئنئ جةرگة تيمةگةن قاجئمذقان مذثايتپاسوأتئ تةك كينودان عانا بئلةدئ.
ال ءبئزدئث كةيئپكةرئمئز، ؤاقئتئندا اؤزئنان اللا دةگةن ءسوزئ تذسپةگةن بازار ةسةنبةكوأا اپامئز ونئث سوناؤ وتتئ سوعئس جئلدارئ ةل-ةلدئ ارالئپ، ونةر كورسةتكةن، كةؤدةسئنةن ماشينا وتكئزئپ، سوم بالعامةن كوكئرةگئنة تاس قويئپ سئندئراتئن ونةرئن ءوز كوزئمةن كورئپ، وعان تئكةلةي كؤا بولدئ.
سذم سوعئس دةمةكشئ، سول مايدان قئزئپ جاتقان كةزدةرئ قازئرگئ ارئس قالاسئنئث ماثئنداعئ ءبئر توبةنئث استئندا جاسئرئن زاؤئت جذمئس ئستةپتئ. سول قيئن-قئستاؤ كةزدةرئ بذل دا ءبئرقاتار ايةلدةرمةن بئرگة وق-ءدارئ جاساپ، ءوزئنئث جاستئق شاعئنئث ءبئراز ؤاقئتئن سوندا وتكئزدئ. كذندئز-ءتذنئ جذمئس ئستةپ، ذلئ جةثئستئ جاقئنداتؤعا ءوزئنئث ذلةسئن قوستئ.
قازاقتئث ءبئرتؤار ذلئ قاجئمذقاننئث تئگئنشئسئ بولئپ، ونئث باتاسئن العان بازار اپانئث ءذش بالاسئ دا ومئردةن ءوز ورئندارئن تاپتئ. تذثعئشئ بايان بذل كذندةرئ سول دةربئسةك اؤئلئندا تذرادئ. ةكئ پةرزةنتتئث اناسئ. اباي بولسا شئمكةنتتةگئ مذحتار اؤةزوأ اتئنداعئ مةملةكةتتئك ؤنيأةرسيتةتتئث «جئبةك جولئ» سةلوسئنداعئ فيليالئندا شةبةر بولئپ جذمئس ئستةيدئ. كةلئنشةگئ ايجان مذعالئم. قوس پةرزةنتتئث اناسئ. ال كةنجة ذلئ قذرالدئث ءوزئ قازئر قئرئق سةگئز جاستا. ول ءسذيئپ قوسئلعان جارئ نذرسذلؤ ةكةؤئ بةس بالانئ تاربيةلةپ ءوسئردئ.
ورازالئ جاقسانوأ
(«انا ءتئلئ » گازةتئ. ماؤسئمنئث 2 سئ. 2010 جئل)