التايعا كەلىپ تۇرارسىڭ - گۇلدەن مۇلىك قىزىنىڭ ولەڭدەرى
استانا. قازاقپارات - اقىن گۇلدەن مۇلىك قىزى 1966 -جىلى 20-ساۋىردە التاي ايماعى قابا اۋدانى سارتام اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. 1973-1983 -جىلدارى سارتام جانە قابا اۋدانىنداعى مەكتەپتەردە ءبىلىم العان. 1995- 1997 -جىلدارى ىلە وقۋ-اعارتۋ ينستيتۋتىنىڭ كۇيتۇن وقىتۋ رايونىندا كوركەمونەر ماماندىعى بويىنشا ارناۋلى كۋرس وقىعان. سونداي-اق 2013 -جىلى ءۇرىمجى قالاسىندا ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن.
1985 -جىلدان باستاپ بۋرىلتوعاي اۋدانىنىڭ مادەنيەت سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ، 30 جىل بويى بۇقارالىق مادەنيەت جۇمىستارى مەن اقىندار ايتىسىنا بەلسەندى قاتىسقان.
2015 -جىلى زەينەتكە شىققانىمەن، مادەني شارالارعا قاتىسىپ، جاس اقىندارعا ءتالىم بەرىپ كەلەدى.
ايتىس ونەرىنە 1982 -جىلدان باستاپ ارالاسىپ، اۋدان، ايماق جانە وبلىس دەڭگەيىندەگى كوپتەگەن ايتىستاردا جۇلدەلى ورىندارعا يە بولعان. 1998 -جىلى التاي ايماعىنىڭ اقىندار ايتىسىندا «حالىق اقىنى» اتاعىن العان. 2007 -جىلى ىلە قازاق اۆتونوميالىق وبلىسى تاراپىنان «ەڭبەگى سىڭگەن حالىق اقىنى» اتاعى بەرىلگەن.
1985- جىلدان باستاپ اۋدان ايماق دارەجە دارەجەلى اقىندار ايتىسىنان جوعارى ايتىستارعا قاتىناسىپ ايگىلى ايتىسكەر اقىنعا اينالدى.
ول تانىمال ايتىس اقىندارى رامازان ساقابا ۇلى، قايرات قۇلمۇحامەد ۇلى، شاكەن راقىمەتوللا ۇلى، ەركىن ءىلياس ۇلى، ءمورال تەمىرحان ۇلى قاتارلى ونەر يەلەرىمەن سان مارتە ايتىسىپ، كوپشىلىكتى ءوز ونەرىنە ءتانتى ەتكەن.
ايتىسكەر اقىن گۇلدەن مۇلىك قىزى شينجاڭ جازۋشىلار قوعامىنىڭ، ىلە قازاق اۆتونوميالىق وبلىستىق ادەبيەت جانە كوركەمونەرشىلەر قوعامىنىڭ جانە باسقا دا مادەني ۇيىمداردىڭ مۇشەسى.
ءبىز بۇگىن ادەبيەت سۇيەر قاۋىمعا اقىن گۇلدەن مۇلىك قىزىنىڭ بىرنەشە ولەڭىن ۇسىنىپ وتىرمىز.
قارا ولەڭ - قازىنام
سەرىك بولعان اناۋ بالا شاعىمنان،
قارا ولەڭىم قۇدىرەتىڭە تابىنام.
سىرىمدى ايتىپ مۇڭىمدىدا شاعىنام،
الىستاساڭ الاسۇرىپ ساعىنام.
ءبارى سەندە مەن الاتىن ۇلەستىڭ،
ساعان سەنىپ سان مىقتىمەن كۇرەستىم.
كوز جازدىرىپ كەتەمە دەپ الدانىپ،
قالت جىبەرمەي كولەڭكەڭدەي ىلەستىم.
ساربازدارشا ساۋىتىمدى اسىنىپ،
قان مايداندا جاۋىممەنەن تىرەستىم.
قوڭىر ءۇندى قوبىزىنداي قورقىتتىڭ،
قىلىن تەربەپ جاتاسىڭ سەن جۇرەكتىڭ.
سىرلاسىمسىڭ بار سىرىمدى اشاتىن،
قاتۋلانساڭ قۇپيامدى شاشاسىڭ.
بار بايلىعىم قازىنام دا ءوزىڭسىڭ،
توي دۋماندا شاشۋ قىلىپ شاشاتىن.
ۋىتىندا سەن باساسىڭ كۇيىكتىڭ،
سودان شىعار جان-تانىممەن ءسۇيىپپىن.
دەپ تىلەيمىن سەنىڭ كيەڭ اتپاسىن،
قول جەتپەيتىن بيىگىسىڭ بيىكتىڭ.
زار-مۇڭىمدى سەن ارقىلى جەتكىزىپ،
كول بولاتىن كوزدىڭ جاسىن تيىپپىن.
كەيدە عاجاپ مەرۋەتتەي توگىلىپ،
ەستىنى دە، ەسسىزدى دە ۇيىتتىڭ.
سەن قيىنسىڭ، سەن قيىنسىڭ مەرگەننەن،
وقتان وتكىر وتەر بولساڭ وڭمەننەڭ.
شاراپاتىڭ شىنىمەنەن جۇقسا ەگەر،
ولسەمداعى تىرىلەرمىن كوردەن مەن.
سەن ارقىلى سيلانارمىن وردەنمەن،
التىن ءدانىسىڭ ماساعىڭدى تەرگەم مەن.
زەيىنىمدى اشقام العاش زەردەڭمەن،
مەن ءوزىڭدى مەيىرلەنىپ انامداي،
ءشولىم قانىپ اق ءسۇتىڭدى ەمگەن ەم.
سەن ولمەيسىڭ، سەن ولمەيسىڭ سىرلاسىم،
الاسۇرىپ ماعان اجال كەلگەنمەن!
تۋعان جەردىڭ كوكتەمى
تۋعان جەرگە كوكتەم كەلەدى،
قاز-ۇيرەگى قاڭقىلداپ.
مايدا قوڭىر، جۇپار سامال،
وبەدى بەتتەن اڭقىلداپ.
توسكەيدەگى قوزى-لاقتار،
اسىر سالاد ماڭىراپ.
جەر-الەمدى نۇرعا بولەپ،
كۇن شىعادى جامىراپ.
ارۋالاردىڭ تەڭگەسىندەي،
سىڭعىرلايدى بال بۇلاق.
اق ۇكىدەي ۇلبىرەيدى،
ۇلپىلدەيدى بال قۇراق.
ءوز ءۇنىڭدى وزىڭە اكەپ،
تاۋ مەن تاستا جاڭعىرتاد.
بەسىكتەگى جاس سابيدەي،
جاتادى دالا بالبىراپ.
جەر وشاقتا قۇرت قاينايدى،
بۋى اسپانعا بۇرقىراپ.
تەرەسكەيدە تەبىسەدى،
تاي-قۇلىندار شۇرقىراپ.
بۇزاۋلار دا بۇلقىنادى،
ۇزەتىندەي جەلىنى.
ورىسىنەن سيىر قايتاد،
جەردى سىزىپ جەلىنى.
كوك شالعىنمەن كومكەرىلىپ،
كوركەم جاسىل جوتالار.
ءبىر عاجايىپ وي سالادى،
بوزداپ جاتقان بوتالار.
كەڭ تىنىستاپ كەڭەس قۇرىپ،
جاتاد توردە اتالار.
مايىستىرىپ ورەسىنە،
قۇرت ءجايادى اپالار.
مارە-سارە توي بولعانداي،
ارالاسىپ اۋىلدار.
الاقاننان سارى ماي جالاپ،
تومپاڭدايدى قارا ۇلدار.
كوڭىلدىلىك باعىشتايتىن،
كوكتەم قانداي تاماشا.
ماسايرايمىز ءار كوكتەمدە،
ءوزىمىز دە بالاشا.
ناۋرىز جىرى
اسقاقتاعان الىپ ۇلى تاۋلارىڭ،
التىن تۇعىر اۋىلىممەن ايماعىم.
قالىڭداتقان بەرەكەنىڭ قايماعىن،
قۇتتى بولسىن مىناۋ كوكتەم مەيرامىڭ.
ناۋرىزدا ءبىر قازاننان ءدام تاتىپ،
دالەلدەگەن تاتۋلىقتىڭ ايعاعىن.
باپتى قولىمەن جاڭا جىلعا اتتاعان،
اجەم اسىپ سار جامباسىن ساقتاعان.
جەڭگەلەرىم شىمىرلاتىپ قايناتتى،
كوپ كوجەنى جەتى داننەن باپتاعان.
بابا سالتىن ساقتاپ كەلگەن ۇل-قىزىڭ،
اكە-شەشە ۇمىتتەرىن اقتاعان.
شەشەندىكتەن الدىنا جان سالماعان،
كوسەمدىكپەن بۇرىنعىنى جالعاعان.
ۇرپاعىنا ەل-جۇرتىنا باق تىلەپ،
اتالاردا اق باتاسىن ارناعان.
قاتىپ قالعان جۇرەكتەگى مۇز ەرىپ،
وسى كۇنى كوڭىلدە كىر قالماعان.
قۇستار ءانى سيمفونيا جىر قۇراپ،
ءدال بۇگىن بال-بۇل جانعان نۇرشۋاق.
ءار وشاقتا قازاندا بۋ بۇرقىراپ،
جەڭگەلەردىڭ جانارىندا نۇر تۇنات.
سابيلەردى كورىپ كوڭىل تۇلەدى،
قوزى-لاقتاي اسىر سالعان شۇرقىراپ.
يگى ومىرگە كوشتى باستاپ بىلىكتى ەر،
جىل باسىنان ەن بايلىقتان ءۇمىتتى ەل.
قاراتوسكە قايقايادى تۇلىكتەر،
سال كۇرەڭگە قامشى باسىپ جىگىتتەر.
ادام تۇگىل جاندىكتەردە جىبىرلاپ،
ون سەگىز مىڭ عالام تۇگەل ۇمىتكەر.
نۇرلى شۋاق سىيلاپ التىن كوكتەمىڭ،
بۇلاقتاردا تاسىپ جاتىر كوپ-كورىم.
مال مىڭعىردى ماڭىراتىپ كوپ ءتولىن،
ءبىر عانيبەت قىستان امان وتكەنىڭ.
قىز-جىگىتتەر انگە سالىپ ءبي بيلەپ،
شالقىتادى كۇمبىرلى كۇي توككەنىڭ.
ناۋرىزدا بەرەكەمەن تابىسىپ،
كوجە ىشەتىن سالتىمىز بار جارىسىپ.
ءاز انالار اق جۇرەگىن الا ۇشىپ،
ىشسە ەكەن دەپ كوپ كوجەنى تاۋىسىپ.
مەنسىز-سەنسىز بارلىق ادام قاۋىشتى،
بارلىق ۇيدە ىدىس-اياق اۋىسىپ.
سايگۇلىكتەر اۋزدىقپەن الىسىپ،
ۇل-قىزىمىز بيىكتەندە ارى ۇشىپ.
امان بولسىن، تۋىس-تۋعان، ەل مەن جۇرت،
ۇلبىرەگەن نۇر كوكتەمنەن بال ءىشىپ.
زامانانىڭ باقىتىمەن قابىسىپ،
جۇرىڭىزدەر كوكتەم سايىن قاۋىشىپ.
ءومىر-اي دەشى
«باس كەسۋ بولعان، بولماعان ءسىرا ءتىل كەسكەن»،
كۇناسىز شىعار «ۋ» ءىشىپ قويساڭ بىلمەستەن.
وتەتىن كىم بار مىناۋ ءپاني جالعاننان،
جىلاماي-داعى، جابىرقامايدا، كۇلمەستەن.
ويلايسىڭ ءبارىن كەي كۇنى كىرپىك ىلمەستەن،
قيالىڭ از با تىلسىمدەرمەن دە تىلدەسكەن.
جاتادى ايتەۋ، شاتتىقتان مۇڭىڭ باسىم بوپ،
زاڭدىلىق سول ما، باقىتقا قايعى مىنگەسكەن.
ءومىر-اي دەشى، جولدارىڭ نەتكەن كۇردەلى،
كوتەرتپەي باستى كۇيبىڭمەن مىناۋ كۇندەگى.
جىبەرەد ءبىر ءسات قىتىمىر قىستى ۇمىتتىرىپ،
جاز كەلىپ تاعى جامىراعان ءتولدىڭ دۇرمەگى.
وتسە ەگەر ادام ءبىر-بىرىنە مۇلدە قاس قىلماي،
سىرقاتى جاننىڭ جازىلار ەدى اسقىنباي.
عۇمىردا مىناۋ بالتانىڭ قىسقا سابىنداي،
شابادى نەگە قاندى كوز قىزىل قاسقىرداي،
كەلەدى ايتەۋ ءبىر-ءبىرىن قيا باستىرماي.
بابانىڭ داۋسى جاتقانمەن كۇندە جاڭعىرىپ،
ەستيمە ونى ەسۋاس پەنەن انگۇدىك.
وكپەلەپ كەيدە ادىلەتسىز مىناۋ تاعدىرعا،
كەلەدى كەتكىڭ جاپاندى جالعىز قاڭعىرىپ.
جانارىڭ ءبىر ءسات جانعانمەن ءجايناپ شىراقتاي،
بۇلقىنىپ كەيدە اعادى كوز جاس بۇلاقتاي.
بايانسىز تىرلىك بايىبىن مۇلدە ۇقتىرماي،
كەتەدى ءبىر كۇن قولىڭنان سۋسىپ سىناپتاي.
عاشىقتىق ورتەپ بەكەر عوي كۇيىپ جانعانىڭ،
كەسەلى كۇشتى كەرمەكتىك جەڭەر بال ءدامىن.
قۇزعىنداي جاساپ كەلسەڭدە مىڭعا مىڭق ەتپەي،
ءبارىبىر ايتەۋ تۇگەمەس مۇلدە ارمانىڭ،
سەزەسىڭ سوندا دۇنيەنىڭدە جالعانىن.
ءوزى ءبىر باقىت جۇلدىزداي جانىپ ءسونۋدىڭ،
ءمانىسى بارما وكىنىشسىز ءومىر ءسۇرۋدىڭ.
قالارسىڭ بالكىم قوش ايتۋعادا ۇلگىرمەي،
جۇرگەندە سولاي تالكەگىنە ەرىپ تاعدىردىڭ.
«باس كەسۋ بولعان، بولماعان ءسىرا ءتىل كەسكەن.
كۇناسىز شىعار «ۋ» ءىشىپ قويساڭ بىلمەستەن.
تىرلىكتە مىناۋ باياندى باقىت بەرمەسەڭ،
ولگەن سوڭ مەيلى، ۇجماعىڭا كەتسەم كىرمەستەن.
ەشكىمگەدە تىزگىنىمدى بەرمەسپىن
حالىق باۋلىپ قارعالداقتاي،
قايسار بولىپ ەر جەتتىم.
سەتەر جىرمەن سەزىمدەس بوپ،
جىر بەسىگىن تەربەتتىم.
بوياۋىنا قانىق بولدىم،
ءومىر سالعان ورنەكتىڭ.
توبەم كوككە جەتپەسەدە،
تورەدەي بوپ تورلەتتىم.
تاعدىر باسقا نەنى جازسا،
بارىنەدە كونبەكپىن.
ءشول دالاعا ەكسەداعى،
تامىر تارتىپ ونبەكپىن.
ءتاتتى ورنىنا ءدامى كەلسە،
تاڭدايىما كەرمەكتىڭ.
وعانداعى ءشولىم قانىپ،
ماڭدايىمدى تەرلەتتىم.
مىقتىسىنعان اقىماقپەن،
كەلمەد مۇلدە بەلدەسكىم.
«مىڭ كۇن سىنباي ءبىر كۇن سىنىپ،
قالارى قاق شولمەكتىڭ».
«شىرقىراعان شىندىق سويلەيد»،
داتتاعانعا ولمەسپىن.
ىزگىلىكتىڭ كومبەسىندە،
تىقىرشىپ تۇر كەربەستىم.
عۇمىر بولسا ەشكىمگەدە،
تىزگىنىمدى بەرمەسپىن.
التايعا كەلىپ تۇرارسىڭ
اي نۇرىمەنەن جارىسىپ،
اق ايدىنعا دا قونارسىڭ.
قۇيعىتىپ سەزىم تۇلپارىن،
التايعا كەلىپ تۇرارسىڭ.
اق مامىق قارعا ورانىپ،
اق بورانىنا شىدارسىڭ.
اق جاۋىنىنا مالشىنىپ،
التايعا كەلىپ تۇرارسىڭ.
اق وركەش ۇرعان جاعادا،
اق ءجۇزىڭدى دە جۋارسىڭ.
اق قۇسىن ىزدەپ ارماننىڭ،
التايعا كەلىپ تۇرارسىڭ.
ەشكىمنىڭ قولى جەتپەگەن،
شىڭداعى بيىك شىنارسىڭ.
بىرگە اۋناپ اقشا بۇلتتارمەن،
التايعا كەلىپ تۇرارسىڭ.
گۇلدەن مۇلىك قىزى
