الەمدىك ب ا ق-تاعى قازاقستان: شايدوروۆ، پالەستينالىقتارعا ستيپەنديا، كولىك قوزعالىسىن شەكتەۋ، مۇناي وڭدەۋ مەجەسى

استانا. KAZINFORM - بۇل اپتادا جاھانداعى ينتەرنەت- باسىلىمدار قازاقستانعا قاتىستى جاڭالىقتى ءجيى جاريالادى. وندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ا ق ش-قا ساپارىنداعى مالىمدەمەلەر، ۇكىمەتتىڭ ينكليۋزيۆتى قوعام قۇرۋداعى جەتىستىگى ءبىرشاما قاۋزالعان. ماتەريالدار ىشىندە اۆتوكولىكتەردى «جۇپ جانە تاق» كۇندەرگە ءبولىپ جۇرگىزۋ جانە مۇناي وڭدەۋدەگى سەگىز جىلدىق جوسپار كوڭىل بولۋگە تۇرارلىق. تولىعىراق kazinform ءتىلشىسىنىڭ شولۋىنان وقىڭىز.

Nova News: توقايەۆ پالەستينالىقتارعا قارجىلاي قولداۋ مەن 500 ستيپەنديا بەرىلەتىنىن مالىمدەدى

قازاقستان الداعى بەس جىل ىشىندە بەيبىتشىلىك كەڭەسىنە قوماقتى قارجى ءبولىپ، پالەستينالىق ستۋدەنتتەرگە 500 ستيپەنديا بەرمەك. بۇل تۋرالى 19-اقپاندا قاسىم-جومارت توقايەۆ حابارلادى. جاڭالىقتى Nova News بولىسكەن.

ۇيىمنىڭ قۇرىلتاي وتىرىسىندا ءسوز سويلەگەن مەملەكەت باسشىسى ا ق ش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ ۇسىنىستارىن قولدايتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنشە، بەيبىتشىلىك كەڭەسى بۇرىن- سوڭدى بولماعان قۇبىلىس جانە «جاسامپازدىق ارقىلى بەيبىتشىلىك» قاعيداتىنا نەگىزدەلگەن.

الايدا توقايەۆ «قۇر ۋادەلەرگە تولى كونفەرەنتسيالار» ەمەس، «باتىل ءارى پراگماتيكالىق ارەكەتتەر» قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن استانا بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ جۇمىسىنا ۇلەس قوسۋعا نيەتتى ءارى گازا سەكتورىن قالپىنا كەلتىرۋ مەن قايتا جاڭعىرتۋعا ۇلەس قوساتىن بولادى. سونىڭ ىشىندە بەدەلدى حالىقارالىق كومپانيالاردى تارتۋ ارقىلى جوبالاردى قولداۋعا دايىن.

نەگىزىنەن قازاقستان ۇكىمەتى گازاداعى ينفراقۇرىلىم، تۇرعىن ءۇي، مەكتەپ، اۋرۋحانا جانە وزگە دە ازاماتتىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى جوبالاردى قارجىلاندىرادى. ءتىپتى قيراعان اۋماقتاردى تازارتۋعا اتسالىسۋى مۇمكىن.

قاسىم-جومارت توقايەۆ گازا مەن داعدارىسقا ۇشىراعان وزگە وڭىرلەردەگى ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ ءۇشىن گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋگە بەيىل ەكەنىن راستادى. بۇدان بولەك الداعى بەس جىل ىشىندە پالەستينالىق ستۋدەنتتەرگە قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋ ءۇشىن 500 ستيپەنديا بەرۋدى قاراستىرىپ وتىر. سونداي-اق قازاقستان ەلەكتروندى ۇكىمەت پەن حالىقارالىق سيفرلىق شەشىم سالاسىنداعى دەڭگەيدە مويىندالعان تاجىريبەسىن بولىسۋگە نيەتتى.

پرەزيدەنت قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە دە توقتالدى. ايتۋىنشا، قازاقستان حالىقارالىق تۇراقتاندىرۋ كۇشتەرىنە (ISF) اسكەري بولىمشەلەردى، سونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق بولىمدەردى جىبەرۋگە مۇددەلى. ازاماتتىق-اسكەري ۇيلەستىرۋ ورتالىعىنا باقىلاۋشى جىبەرۋ ارقىلى كومەك بەرۋگە ءازىر.

ءسوزىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ «يبراھيم كەلىسىمىنە» قوسىلۋىن بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ ميسسياسىمەن بايلانىستىرىپ، بۇل باستامالاردىڭ تاياۋ شىعىستا تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا نەگىز بولاتىنىن ايتتى. وعان قوسا استانا تاراپى بەيبىتشىلىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىن وتكىزۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

The Times of Central Asia: قازاقستان كولىك قوزعالىسىنا بەيجىڭ ۇلگىسى بويىنشا شەكتەۋ ەنگىزۋى مۇمكىن

ەل ۇكىمەتى اۋا رايى قولايسىز كۇندەرى اۆتوكولىكتەردىڭ قوزعالىسىن «جۇپ جانە تاق كۇن» قاعيداتى بويىنشا شەكتەۋدى قاراستىرىپ جاتىر. دەمەك، جايسىز مەتەوجاعداي قالىپتاسقان كۇندەرى كوشەگە شىعۋعا كولىكتىڭ مەملەكەتتىك تىركەۋ نومىرىندەگى سوڭعى سانعا قاراي عانا، ياعني جۇپ نەمەسە تاق كۇندەرى رۇقسات بەرىلۋى مۇمكىن. جاڭالىقتى The Times of Central Asia تاراتتى.

بۇل شارا 2026-2028 -جىلدارعا ارنالعان اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارىن ازىرلەۋ اياسىندا قاراستىرىلىپ وتىر. اكىمدىكتەرگە ءتيىستى تاپسىرمانى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى بەرگەن. ۆەدومستۆو دەرەگىنشە، 2025 -جىلى «قازگيدرومەت» مالىمەتتەرى بويىنشا ەلىمىزدىڭ 11 قالاسىندا اۋا لاستانۋى جوعارى دەڭگەيدە تىركەلگەن.

ەكولوگيالىق جاعدايى كۇردەلى قالالاردىڭ قاتارىندا الماتى، وسكەمەن، قاراعاندى، تەمىرتاۋ جانە اقتوبە بار. بۇل قالالاردا جەلسىز كۇندەرى ءتۇتىن تارامايدى. اۋا ساپاسى كۇرت تومەندەيدى. مىسالى، الماتىدا شىعارىندىلاردىڭ %60 ى كولىككە، ال %12 دان استامى جەكە ۇيلەر مەن شاعىن قازاندىقتارعا تيەسىلى. وسىنداي جاعداي وسكەمەندە جانە باسقا دا ءىرى قالالاردا بايقالادى.

ۇزدىك حالىقارالىق تاجىريبەنى ەنگىزۋ ماقساتىندا مينيسترلىك وكىلدەرى قىتايعا بارىپ، اۋا ساپاسىن باسقارۋدىڭ كەشەندى ءتاسىلى ەنگىزىلگەن بەيجىڭ قالاسىنىڭ تاجىريبەسىمەن تانىسقان كورىنەدى. قحر ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا مينيسترلىگىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋ كەزىندە كولىكتى ەلەكتر تارتىمىنا اۋىستىرۋ، كولىك جانە ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار ءۇشىن نورماتيۆتەردى قاتاڭداتۋ، ەكولوگيالىق ايماقتار مەن شاڭدى باقىلاۋ جونىندەگى ۇلتتىق ستاندارتتاردى ەنگىزۋ (PM 2.5) ماسەلەلەرىن زەرتتەگەن.

ناتيجەسىندە 2026-2028 -جىلدارعا ارنالعان اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ جونىندەگى قاعيدالاردا بىرنەشە باعىتقا باسىمدىق بەرىلەدى:

· سۋبسيديالاۋ جانە ىنتالاندىرۋ شارالارىمەن جەكە سەكتوردى گازداندىرۋ؛

· قوعامدىق تاماقتاندىرۋ مەكەمەلەرىندە جانە شاعىن قازاندىقتاردا قاتتى وتىندى پايدالانۋعا تىيىم سالۋ؛

· وبەكتىلەردى ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋمەن جابدىقتاۋعا قوسۋدى ىنتالاندىرۋ؛

· قوعامدىق كولىك پەن تاكسيدىڭ ەلەكتر تارتقىشى مەن گازعا اۋىسۋى؛

· قولايسىز مەتەورولوگيالىق جاعداي كەزىندە قوزعالىستى «جۇپ-تاق كۇن» جۇيەسى بويىنشا شەكتەۋ جانە ەكولوگيالىق ايماقتارعا ءبولۋ؛

· ونەركاسىپتىك ايماقتاردىڭ اينالاسىندا جاسىل بەلدەۋلەر قۇرۋ.

ايتا كەتەيىك، الداعى ۋاقىتتا قالالار ەكولوگيالىق ايماقتارعا بولىنەدى. كەي اۋماقتارعا ەكولوگيالىق كلاسى تومەن كولىكتەر كىرمەۋى مۇمكىن.

Report: مۇناي وڭدەۋدىڭ جىلدىق قۋاتى 40 ميلليون تونناعا دەيىن ارتادى

قازاقستاننىڭ مۇناي وڭدەۋ قۋاتى 2033 -جىلعا قاراي جىلىنا 40 ميلليون تونناعا دەيىن وسەدى. ۇكىمەتتىڭ حابارلاۋىنشا، مۇناي وڭدەۋ زاۋىتتارىن جوسپارلى تۇردە كەڭەيتۋ 2030 -جىلعا قاراي ديزەل وتىنىنىڭ تاپشىلىعىن جويۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال 2033 -جىلى ءتورتىنشى زاۋىتتى ىسكە قوسۋ اۆياكەروسينگە دەگەن قاجەتتىلىكتى تولىق وتەيدى جانە ك5 ستاندارتىنداعى جوعارى ساپالى مۇناي ونىمدەرى ەكسپورتقا شىعارىلادى. اقپاراتتى Report حابارلادى.

قازىر قازاقستانداعى مۇناي وڭدەۋ قۋاتى جىلىنا - 18,4 توننا. كورسەتكىشتى كوتەرۋ ءۇشىن 2026-2033 -جىلدارى جاڭا ءموز سالىپ، مۇنايدى قايتا وڭدەۋ قۋاتىن جىلىنا 40 ميلليون تونناعا جەتكىزۋ كوزدەلگەن. جوبا سوڭىنا قاراي جۇمىس ىستەپ تۇرعان زاۋىتتاردا قايتا وڭدەۋ ۇلەسى %94 عا دەيىن وسەدى.

- كەڭەيتۋ جوبالارى مۇناي ونىمدەرىنىڭ تاپشىلىعىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. 2033 -جىلى ءتورتىنشى زاۋىت ەسەبىنەن اۆياكەروسين تاپشىلىعى جويىلىپ، كورشى ەلدەرگە ججم ەكسپورتى باستالادى، - دەدى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى قايىرحان تۇتقىشبايەۆ.

سونىمەن قاتار قاشاعان كەن ورنىندا گاز وڭدەۋ قۋاتىن ارتتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. 2026 -جىلدىڭ سوڭىندا گوز-1 دىڭ ىسكە قوسىلۋى جىلىنا 2,5 ميلليارد تەكشە مەتر تاۋارلىق گاز ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى.

CGTN: وليمپيادا چەمپيونى ميحايل شايدوروۆ بالالاردى شابىتتاندىرۋدا

ميحايل شايدوروۆ Milano Cortina Winter Olympics ويىندارىندا ەرلەر اراسىنداعى مانەرلەپ سىرعاناۋ فينالىندا جەڭىسكە جەتتى. ول قازاقستانعا وسى سپورت تۇرىنەن تۇڭعىش التىن مەدالدى سىيلادى. سونىمەن قاتار بۇل وقيعا كەيىنگى 32 جىلداعى قازاقستاننىڭ قىسقى وليمپياداداعى العاشقى جەڭىسى سانالادى. جاقىندا CGTN Sports Scene ءتىلشىسى گرەگ لاففرادي سپورتشىمەن سۇحباتتاستى.

شايدوروۆ تىلشىگە تاريحي جەڭىسىنەن كەيىنگى ەكى كۇن بويى ۇيىقتاي الماعانىن ايتقان. ونىڭ سوزىنشە، مۇنداي ايتۋلى جەتىستىككە جەتىپ، ەلىنە قۋانىش سىيلاعانى ءۇشىن بويىن ماقتانىش سەزىمى كەرنەگەن كورىنەدى.

وليمپيادا چەمپيونى ميلانداعى جەتىستىك بالالاردىڭ مانەرلەپ سىرعاناۋمەن اينالىسۋىنا شابىت بەرەدى دەگەن ويدا. اسىرەسە، قازاقستانداعى وسى سپورت ءتۇرىن دامىتۋ - مانسابىنداعى باستى ماقساتتىڭ بىرىنە اينالماق.

سونىمەن قاتار سۇحبات بارىسىندا جانكۇيەرلەردىڭ قولداۋى، ارىپتەستەرىمەن ارا- قاتىناس، جارىسقا دايىندىق بارىسى، بۇعان دەيىن قىتايدا وتكەن سالالىق سايىستار تۋرالى اڭگىمە وربىگەن.

Euronews: قازاقستان ينكليۋزيۆتى قوعامدى قالاي قالىپتاستىرادى؟

قازاقستان مۇگەدەكتىگى بار ادامداردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا تىرىسىپ كەلەدى. ەلدە رەسمي تىركەلگەن 750 مىڭعا جۋىق مۇگەدەكتىگى بار ازامات بار ەكەنىن ەسكەرسەك، ۇزاق مەرزىمدى شەشىمدەرگە دەگەن قاجەتتىلىك بارعان سايىن ارتا تۇسۋدە. وسى ورايدا ەuronews قازاق قوعامىنداعى ينكليۋزيۆتى ورتا قالىپتاستىرۋ پروتسەسىنە شولۋ جاسادى.

قازاقستاندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ دەنساۋلىعىن باقىلاپ، قوعامعا سىڭىسۋىنە كومەكتەسەتىن ونداعان وڭالتۋ ورتالىقتارى جۇمىس ىستەيدى. الادعى ۋاقىتتا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگى 12 ءىرى وڭالتۋ ورتالىعىن سالۋدى جوسپارلاپ وتىر، ونىڭ تورتەۋى قازىردىڭ وزىندە پايدالانۋعا بەرىلگەن. سونىمەن قاتار، بەيىمدەۋ جابدىقتارىمەن قامتاماسىز ەتۋ جانە اتا-انالاردى وقىتۋ، ۇيدە كومەك كورسەتۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا.

- كەز كەلگەن باعدارلامانى ازىرلەۋ بارىسىندا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ جاعدايىن ەسكەرۋ نازاردا بولادى. ءبىز ولاردىڭ قۇقى مەن قاجەتتىلىگىن تولىق قامتاماسىز ءۇشىن كوپ ساراپتاما جاسايمىز، - دەيدى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ كەڭەسشىسى زاحيرا بەگاليەۆا.

بۇل جۇمىستى جۇيەلەۋ ءۇشىن 2025- 2030 -جىلدارعا ارنالعان ينكليۋزيۆتى ساياسات تۇجىرىمداماسى بەكىتىلدى. ونىڭ ماقساتى - مەديتسينالىق- الەۋمەتتىك مودەلدەن الەۋمەتتىك- قۇقىقتىق مودەلگە كوشۋ.

- مۇگەدەكتىگى بار ادام - قۇقىق يەسى. ياعني، ولاردىڭ قازاقستاننىڭ باسقا ازاماتتارىمەن تەك قۇقى مەن مۇمكىندىگى بار. ەشقانداي ستيگماتيزاتسيا، كەمسىتۋ بولماۋى كەرەك، - دەپ اتاپ ءوتتى بەگاليەۆا.

ونىڭ ايتۋىنشا، تۇجىرىمداما الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ بىلىكتىلىگىنە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتەدى جانە مۇگەدەكتىكتى تىركەۋ ءراسىمىن جەڭىلدەتەدى.

اۆتور

ەرسىن شامشادين