الەمدە مۇناي باعاسى قىمباتتادى

استانا. قازاقپارات - جاھان جۇرتى مۇناي باعاسىنداعى وزگەرىستەردى كىرپىك قاقپاي باقىلاپ وتىر. قارا التىننىڭ Brent ماركاسىنىڭ قۇنى لوندون بيرجاسىندا %2- عا قىمباتتاپ، باررەلىنە 61,12 دوللارعا جەتتى.

 نارىقتىڭ نىعايۋىنا وتكەن اپتادا ا ق ش-تا مۇناي قورىنىڭ 3,83 ميلليون باررەلگە قىسقارۋى، سونداي-اق رەسەيدەن مۇناي ساتىپ الاتىن مەملەكەتتەرگە قارسى سانكسيالاردىڭ كۇشەيۋى سەبەپ بولعان. ال دونالد ترامپ الداعى ۋاقىتتا الەمدىك مۇناي باعاسىن باررەلىنە 50 دوللارعا دەيىن تومەندەتۋگە نيەتتى. بۇل - ونىڭ جاڭارتىلعان ەنەرگەتيكالىق ستراتەگياسىنىڭ نەگىزگى ماقساتتارىنىڭ ءبىرى. امەريكالىق كوشباسشىنىڭ جوسپارى قانشالىقتى جۇزەگە اسۋى مۇمكىن؟ 

ترامپ اكىمشىلىگى ۆەنەسۋەلانىڭ مەملەكەتتىك مۇناي كومپانياسىن باقىلاۋعا الۋدى قاراستىرىپ جاتىر. ماقسات - ونىڭ ءىرى مۇناي قورلارىن ەكسپورتقا شىعارۋ. وسىلايشا، نارىقتا مۇناي ۇسىنىسى ارتىپ، سايكەسىنشە قارا التىننىڭ باعاسى ارزاندايدى. «بۇل اقش ءۇشىن ءتيىمدى»، - دەيدى ساراپشىلار.

 وسى جوسپاردىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە ۆەنەسۋەلانىڭ ۋاقىتشا بيلىگى ا ق ش- قا سانكسياعا ۇشىراپ، تانكەرلەردە ساقتاۋلى تۇرعان 30-50 ميلليون باررەل مۇناي جەتكىزۋگە كەلىستى. قۇراما شتاتتار قارا التىندى الەمدىك نارىقتا ساۋدالاۋدى باستاپ كەتتى.

قاجىكەلدى شامبىل، ەكونوميست:

- امەريكا ءۇشىن باعانى تومەندەتۋ قانداي مۇمكىندىك بەرەدى؟ ويتكەنى بەنزين، ديزەل باعاسى تومەندەسە، وندا امەريكا ەكونوميكاسى ينفلياتسيانى تومەندەتەدى. ينفلياتسيا تومەن بولسا، امەريكانىڭ كرەديتتەرى تومەن باعامەن بەرىلەدى. تومەن باعامەن بەرىلسە، سايكەسىنشە، ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزەدى. شەتەلدەگى ءوندىرىستىڭ بارلىعى امەريكاعا كەلۋگە ىنتا بىلدىرەدى.

 ۆەنەسۋەلا مۇناي قورى بويىنشا الەمدە ءبىرىنشى ورىندا بولعانىمەن ونى ءوندىرۋ جاعىنان ارتتا قالعان ەل. مۇنايدىڭ نەگىزىنەن ەكى ءتۇرى بار: اۋىر جانە جەڭىل مۇناي. جەڭىل مۇنايدان بەنزين، ديزەل وندىرسە، اۋىر مۇنايدان پلاستيك، رەاگەنتتەر، فارماتسيەۆتيكالىق ونىمدەر شىعارىلادى. اۋىر مۇنايدى ءوندىرۋ الدەقايدا قيىن. ونىڭ ۇستىنە ۆەنەسۋەلاداعى مۇناي كەن ورىندارى ۇلكەن ينۆەستيتسيالىق كاپيتالدى قاجەت ەتەدى. ەندىگى كەزەكتە بۇل ماقساتتا كومپانيالار قىرۋار قارجى بولۋگە دايىن با دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ينۆەستورلار ۆاشينگتوننان زاڭ جانە قارجىلىق كەپىلدىكتەرىن تالاپ ەتۋدە.

 رودجەر ماكنايت، En-Pro كومپانياسىنىڭ مۇناي جونىندەگى باس ساراپشىسى:

 - ۆەنەسۋەلا ونەركاسىبى قيىن جاعدايدا. مەملەكەت ساياسي داعدارىسقا تاپ بولدى. كەز كەلگەن ءىرى كومپانيا ميللياردتاعان ينۆەستيتسيا قۇيعان سوڭ، ونىڭ اقتالعانىن قالايدى. بيزنەس تۇراقتىلىقتى جاقسى كورەدى. سوندىقتان ترامپتىڭ ماقساتى جۇزەگە اساتىنىنا كۇمانىم بار.

ساراپشىلار ۆەنەسۋەلانىڭ مۇناي-گاز سالاسى تولىعىمەن قالپىنا كەلۋ ءۇشىن شامامەن 4-5 جىلداي ۋاقىت كەتەتىنىن ايتادى. سوندىقتان ازىرگە بۇل جاعداي الەمدىك وتىن قۇنىنا ەلەۋلى اسەر ەتە قويمايدى دەيدى. الايدا باعانىڭ تومەندەۋىنە اكەلەتىن پسيحولوگيالىق فاكتورلاردى جوققا شىعارمايدى.

وپەك+ ۇيىمىنىڭ ىقپالى تومەندەۋى مۇمكىن

 دەگەنمەن ترامپ كوزدەگەنىن ىسكە اسىرىپ، باعانى تومەندەتەتىن بولسا، قارا التىننىڭ ەكسپورتىنا تاۋەلدى مەملەكەتتەر زيان شەگەدى. ا ق ش- تاعى ۇسىنىستىڭ ۇلعايۋى باسەكەلەستىكتى ارتتىرىپ، قىتاي، رەسەي مەن ءۇندىستاننىڭ مۇناي-گاز حيمياسى سالاسىنىڭ دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. بۇل ا ق ش ءۇشىن تاعى دا ءتيىمدى. ال ءوزىنىڭ كەن ورىندارى جوق ەۋروپا ەلدەرى بولسا بۇل تۇستا ۇتادى. ويتكەنى شيكىزاتتى ارزان باعادا ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك الادى.

سونداي-اق ساراپشىلار: «مۇناي باعاسى باررەلىنە 50 دوللارعا دەيىن ارزانداسا، وپەك+ ۇيىمىنىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ساياسي ىقپالى ايتارلىقتاي تومەندەيدى»، - دەيدى.

ايتا كەتۋ كەرەك، قاڭتار ايىنىڭ باسىندا وتكەن ۇيىمنىڭ كەيىنگى جينالىسىندا اليانس مۇشەلەرى مۇنايدى ءوندىرۋ ساياساتى مەن كولەمىن وزگەرىسسىز قالدىردى.

حورحە لەون، Rystad Energy گەوساياسي تالداۋ ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى:

 - قازىر مۇناي نارىعى سۇرانىس پەن ۇسىنىس سياقتى نەگىزگى فاكتورلار عانا ەمەس، ساياسي بەلگىسىزدىككە كوبىرەك نەگىزدەلەدى. ال وپەك+ بەلسەندى ءىس-ارەكەتتەردەن گورى تۇراقتىلىققا ءمان بەرەدى.

مۇناي داعدارىسىنىڭ سالدارى

الەم ەلدەرى كەيىنگى ەڭ اۋقىمدى مۇناي داعدارىسىمەن 2014-2016 -جىلدارى بەتپە-بەت كەلدى. ول كەزدە قارا التىن باعاسى شامامەن ءتورت ەسە، باررەلىنە 110 دوللاردان 30 دوللارعا دەيىن ارزانداعان. وعان بىرىنشىدەن، ا ق ش-تاعى تاقتاتاس مۇناي ءوندىرىسىنىڭ كۇرت ارتۋى سەبەپ بولدى. ال ساۋد ارابياسى مەن وپەك قۇرامىنداعى وزگە ەلدەر ءوندىرىس كولەمىن قىسقارتۋدان باس تارتتى. ءسويتىپ نارىقتا مۇنايدىڭ ارتىق قورى جينالدى. سۇرانىس پەن ۇسىنىس اراسىنداعى تەڭگەرىم بۇزىلدى. سالدارىنان مۇنايعا تاۋەلدى ەلدەر مەن كومپانيالار ۇلكەن شىعىنعا ۇشىرادى. بيۋدجەت كىرىستەرى ج ءى ءو- ءنىڭ %10-15- ىنا دەيىن قىسقاردى، ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ينۆەستيتسيالار %40- دان اسا ازايدى.

ال مۇنايدى كوپ يمپورتتايتىن ەلدەر - ەۋروپا، قىتاي، جاپونيا جانە ءۇندىستاندا ينفلياتسيا باياۋلاپ، مۇنايدى كوپ تۇتىناتىن سالالار - اۆياتسيا، لوگيستيكا، حيميا ونەركاسىبى پايدا كوردى. ترەيدەرلەر مەن ساراپشىلار بيىل مۇناي ۇسىنىسى شامادان تىس جوعارى دەڭگەيدە ساقتالاتىنىن ايتادى. Morgan Stanley قارجى كومپانياسىنىڭ بولجامىنا سەنسەك، ءوندىرىس كولەمى ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا تاۋلىگىنە 3 ميلليون باررەلگە دەيىن جەتۋى مۇمكىن.

 24.kz