ابايدىڭ بەل بالاسى ەكەنسىز عوي: مۇحتار اۋەزوۆتىڭ قايىم مۇحامەدحانوۆقا اشۋلانۋى

استانا. قازاقپارات - قىرقىنشى جىلى مۇحتار اۋەزوۆ مەنى الماتىعا شاقىرتىپ الدى. ول ۋاقىتتا پوەزدىڭ جۇرىسىنە سەنىم از. نەشە توقتاپ، نەشە جۇرەدى. تاڭعا جۋىق كەلىپ جەتتىك. پەرروندا ەشكىم جوق. ىشكە كىرسەم ەسكى شاپكىسىن كوزىنە ءتۇسىرىپ مۇحتار قالعىپ وتىر. 

مەنى قارسى الۋعا شىعىپتى. وكىمەت كۇلاش پەن شاراعا ءبىر ماشينا ءبولىپ بەرگەن. بەنزيندى ءوزى تاپپاققا ۋادەلەسىپ، سونى سۇراپتى. قارسى الۋدى ەسماعامبەت ىسمايىلوۆقا تاپسىرىپتى. تاۋلىكتەپ كەشىككەن پوەزدان كۇدەر ۇزگەن ول ۇيىقتاپ قالىپ، تۇندەلەتىپ ءوزى كەلگەن بەتى ەكەن. سودان اڭگىمە باستالىپ، ءۇزىلىس كورسەكشى. ساسكە الەتىندە ءسابيت (مۇقانوۆ) زۆوندادى. سوزدەرى ەستىلىپ تۇر.

- ءاي، مۇحتار سالەمەتسىڭ بە؟ الگى قايىم سەنىڭ ۇيىڭدە مە؟ بەرشى ترۋبكانى، - دەدى. الدىم. بىردەن دۇرسە قويا بەردى - مەنىڭ ءۇيىم تۇرعاندا وندا نەڭ بار؟ سەن ماعان تۋىس ەمەسسىڭ بە؟ ناق ات باسىن تىرەيتىن وتاۋىڭ. كەرەي-ۋاق قاشان ءبولىنىپ ەدى. قالجىڭ عوي. تەز جەت. ەت اسۋلى، دايىن.

فوتو: اشىق اقپارات كوزدەرىنەن

ءسابيتتىڭ ساڭقىلداعان داۋىسىن ەستىپ تۇرعان مۇحتاردان ۇيالدىم.

- قوناققا شاقىردى ما؟ بار. ۇيات بولادى. ءبىراق تۇسكەن، جاتقان ءۇيىڭدى ۇمىتپا. قاي ۋاقىتتا، ءتۇن ورتاسى بولسا دا كەل. قونىپ ءجۇر، - دەدى.

ەكى سىيلى ادامنىڭ قاس-قاباقتارى ماعان ونشا ۇنامادى. ارازدىققا، باق-تالاستىققا قيمادىم. قازاقتىڭ قارابايىر قالجىڭىنا جاتقىزدىم.

سابەڭ قۇشاق جايىپ قارسى الدى. ارعى-بەرگى جايدان اڭگىمە-دۇكەن قۇردىق. تالاي ەستەلىك شەرتىلدى. ماعجان اقىننىڭ ءوزىن تاربيەلەگەنىن، ومبىدا شاناعا اق بوز ات جەگىپ، كوشىرى بولعانىن، «التىن ءمۇيىز» رەستورانىنىڭ الدىندا ۇزاق تۇراتىنىن، وعان قارىزدارلىعىن ايتتى. ابايدىڭ تويىنا دايىندىققا مۇحتارمەن بىرلەسە كۇش سالعانى قوزعالىپ، ىلە مۇحتاردىڭ وزىنە اۋىستى. جازۋشىلىعىن اسقاقتاتا ماقتاپ، وزدەرىنىڭ وعان ىلەسە المايتىندىعىن مويىنداپ: «ول ابايدىڭ تالىمىنەن ءنار العان. ءبىلىم ۋىزىن جاسىنان قانىپ ىشكەن» دەي كەلىپ، كۇدىكتى ءبىر جايدى سۋىرتپاقتادى. ەكى الىپ تا قازىر جوق. الايدا قالجىڭعا سۇيەسە دە سابەڭنىڭ سول ءسوزى شىندىعىندا دا، رەنىش تۋدىرارلىقتاي ەدى. جاستىعىم -ماستىعىم ەمەس پە: «سەن مۇحتاردىڭ وزىنە ايتشى، ول قۋانىپ قالادى. ايتا الماي ءجۇر ۇيالىپ. ول - ابايدىڭ بەل بالاسى»، - دەگەنىن مالدانىپ، تۇنگى ۇشتە مۇحتاردىڭ ءۇيىنىڭ ەسىگىن قاقتىم. ءوزى اشتى. قۋانىپ:

- ە، باسە، كەلەر دەپ كۇتىپ ەم جانە مىنا تاراۋدى ءۇش رەت جازىپ شىعارا الماپ ەم. جاڭا عانا ءساتى ءتۇسىپ، قىبىن تاپتىم (ول ابايدىڭ جاس ءولىم تۋرالى كۇيىنەتىن تۇسى). ءجۇر. كىمگە وقىرىمدى بىلمەي وتىر ەدىم، - دەپ كابينەتىنە باستادى.

سۇراعىمدى تاڭعا قالدىرىپ، روماننىڭ تاراۋىن تىڭدادىم. اياق الىسى كەڭ، ءسوزى ءىرى، «اقبىلەك» اتتى ەرتەدە وقىعان ءبىر شىعارمانىڭ جازىلۋ مانەرىن ەسكە سالادى. سودان تاڭەرتەڭ داستارقان جايىلىپ، ورتاعا ساماۋىر قويىلدى. ەپتەپ بوي جىلىتىپ، تەرشىپ الدىم. لەكسياعا كەتۋگە ىڭعايلانعاندا:

- مۇحا، سىزدە سۇيىنشىگە لايىق قۋانىش بار ەكەن. بۇرىن بىلمەپپىن. ءسىز ابايدىڭ بەل بالاسى ەكەنسىز عوي، - دەپ سالعانىم.

تۇتىگىپ كەتتى (مۇحتار). ءوڭى قابارىپ اپ، ال كەپ سويلەدى دەيسىڭ. ءبىر ساعاتتىڭ ىشىندە تۇگىمدى قالدىرمادى. ەڭ سوڭىندا:

- ساعان مۇنى ءسابيت ايتتى عوي. سەنى: بىلەدى، وقىعان، مادەنيەتتى، ساۋاتتى ادام دەپ جۇرسەم. سويلەمە! ەي، اباي قاي جىلى ءولدى؟ ال، مەنىڭ اكە-شەشەم شە؟ سالىستىرشى. قالاي ءداتىڭ باردى، - دەپ ۇيدەن شىعىپ كەتتى.

ەستەلىك يەسى قايىم مۇحامەدحانوۆ

قايىم مۇحامەدحانوۆ (1916 - 2004) - عالىم، ابايتانۋدى عىلىمي نەگىزدەۋشى، شاكارىمتانۋدىڭ نەگىزىن قالاۋشى، تەكستولوگ، سەمەيدە اباي مۇراجايىن ۇيىمداستىرۋشى، ۇستاز، اقىن، جازۋشى، دراماتۋرگ، ادەبي اۋدارماشى، قوعام قايراتكەرى.

قازاق س س ر گيمنىنىڭ اۆتورى، ك س ر و جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى، قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ، جازۋشىلار وداعى سىيلىعىنىڭ، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ جانە حالىقارالىق اباي اكادەمياسىنىڭ (لوندون) التىن مەدالىنىڭ يەگەرى، پروفەسسور، ك س ر و جانە قازاقستان حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى؛ سەمەي، اياگوز قالاسىنىڭ، جاڭاسەمەي، اباي اۋداندارىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى؛ 1000 نان اسا عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى.