بۇگىن - 3 ميلليونعا جۋىق قازاق قۇربان بولعان اشارشىلىق پەن ساياسي قۋعىن-سۇرگىندى ەسكە الۋ كۇنى

استانا. قازاقپارات - 31 -مامىر - وتكەن عاسىردىڭ باسىندا قازاق جەرىندە بولعان ساياسي قۋعىن-سۇرگىن مەن اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى، دەپ حابارلايدى قازاقپارات ءتىلشىسى.

بۇل اتاۋلى داتا 1997 -جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ جارلىعىمەن بەكىتىلدى.

1925 -جىلى قىركۇيەكتە ماسكەۋ قازاقستاننىڭ باسشىلىعىنا فەدور گولوشەكيندى جىبەرىپ، «كىشى قازان» توڭكەرىسىن ويلاستىردى. ياعني، قازاق اۋىلدارىن كەڭەستەندىرۋ، جايىلىمدىق-شابىندىق جەرلەردى ءبولۋ جانە باي شارۋا قوجالىقتارىن تاركىلەۋدى قولعا الدى. ونىڭ ساياساتى ۇلت زيالىلارىن جاپپاي قۋعىنداۋعا ۇلاستى. گولوشەكين وزىنە قارسى شىققانداردى قىزمەتتەرىنەن الىپ، رەسپۋبليكادان قۋدى، ولاردىڭ كوزىن جويۋدى قولعا الدى. 1928 -جىلى الاش قايراتكەرلەرى «بۋرجۋازياشىل- ۇلتشىل» دەگەن ايىپپەن تۇتقىندالا باستادى. سونىمەن قاتار مولدالار مەن ءدىندارلاردى «باسقاشا، بوتەن ويلايتىندار» دەپ ايىپتادى. ولار ءارتۇرلى مەرزىمگە تۇرمەگە قامالدى، اتۋ جازاسىنا كەسىلدى، ەرىكسىز جەر اۋدارىلدى.

تاريحي دەرەكتەرگە قاراعاندا، 1921-1954 -جىلدارى ك س ر و-دا «كونتررەۆوليۋتسيالىق» نەمەسە «انتيسوۆەتتىك» دەگەن جالامەن 3 ميلليون 777 مىڭ ادام سوتتالىپ، ولاردىڭ 642 مىڭى اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن. ال قازاقستاندا 103 مىڭنان استام ادام قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراپ، 25 مىڭنان استامى اتۋ جازاسىنا كەسىلدى. ولاردىڭ باسىم بولىگى زيالىلار: عالىمدار، مادەنيەت، ساياسات جانە قوعام قايراتكەرلەرى ەدى.

قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى ك س ر و-نىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىنەن قازاقستانعا ساياسي تۇتقىندار مەن حالىق جاۋىنىڭ تۋىستارى دەپورتاتسيالاندى. سارىارقانىڭ سايىن دالاسى ۇلكەن تۇزەتۋ لاگەرىنە اينالدى. ءبىر عانا قاراعاندى ەڭبەكپەن تۇزەتۋ لاگەرلەرىنىڭ اۋماعى 1931 -جىلى 53 مىڭ گەكتار بولسا، 1941 -جىلى - 1780650 گەكتار بولدى. ەگەر 1931 -جىلى كارلاگتا 14 بولىمشە، 64 ۋچاسكە بولسا، 1941 -جىلى - 22 بولىمشە، 159 ۋچاسكە، ال، 1953 -جىلى - 26 بولىمشە، 192 لاگەر نۇكتەلەرى بولعان. ونىڭ قۇرامىندا حالىق جاۋلارىنىڭ ايەلدەرىنە ارنالعان الجير، اسكەري تۇتقىندارعا ارنالعان سپاسسك، قارلاگ، ستەپلاگ اتتى ەڭبەكپەن تۇزەتۋ ورىندارى جۇمىس ىستەدى. جازىقسىز جاپا شەككەندەردىڭ كوز جاسى مەن قولىنىڭ تابى قالعان قاسىرەتتى ورىندار بۇگىندە مۋزەيگە اينالدى.

سونىمەن بىرگە، 31 -مامىر - قازاقستاندا اشارشىلىقتا قازا تاپقانداردى ەسكە الۋ كۇنى. 1920 -جىلداردىڭ سوڭىندا جانە 1932-1933 -جىلدارى ادەيى ۇيىمداستىرىلعان جاساندى زاۋالدان، اسىرەسە قازاق حالقى قاتتى زارداپ شەكتى. اشتىق سالدارىنان 3 ميلليونعا جۋىق قازاق قۇربان بولدى. تۇتاس اۋىلدار جوعالىپ، قازاق دالاسى كومىلمەي قالعان مايىتكە تولدى. امان قالعاندارى شەكارا اسىپ، قىتاي، تيبەت، پاكىستان ارقىلى تۇركيا مەن ەۋروپانى پانالادى.