قازاق قۇرتى «ەكسپو-2017» كورمەسىندە ۇلتتىق برەندكە يە بولارى ءسوزسىز
وعان دالەل - كۇنى كەشە قولعا الىنعان قىمىز بەن شۇباتتان جاسالعان ءتاتتى تاعامدار مەن بالمۇزداق نەمەسە قىمىزدان شىعاراتىن قۇرعاق ءسۇت ت. ب. بولا الادى. ءتىپتى وسى بيە سۇتىنەن كوسمەتيكا شىعارۋ ءىسى دە جولعا قويىلۋدا.
تاياۋدا وسى ۇلتتىق تاعامعا بايلانىستى تاعى ءبىر جاڭالىققا ەلەڭ ەتە قالدىق. الەۋمەتتىك جەلىلەردە قازاقستاندا «قۇرتافەللو» برەندىنىڭ شىققاندىعى جونىندە كەڭىنەن تالقىعا سالىندى. ونى شىعارعان وڭتۇستىك قازاقستاندىق كاسىپكەر ايناش ۇبايدوللايەۆا.
كاسىپكەردىڭ ايتۋىنشا، باسەكە قاتتى دامىعان وڭتۇستىك وڭىردە ءوز ءىسىن دوڭگەلەتۋ ءۇشىن تىڭ نارسە ويلاپ تابۋعا تىرىسقان. اقىرىندا ول ويلاپ تاپقان قۇرتافەللو برەندى تۇتىنۋشىلار اراسىندا سۇرانىسقا يە بولدى. شىعاراتىن ءونىمى - كادىمگى قۇرت. تەك قوراپقا سالىنىپ، اتاۋى عانا وزگەرگەن.
قازاقتان باسقا ەش حالىق ورەگە قۇرت جايماعان ەكەن. ەندەشە سول قۇرتىمىز دۇكەن سورەلەرىندە سامساپ تۇرسا قانداي عانيبەت؟! بۇل دۇكەندەرىمىزدە قۇرت جوق دەگەندى بىلدىرمەيدى. قازاقستاندا ونى جاساۋمەن اينالىسىپ جاتقان ءوندىرىس ورىندارى بارشىلىق. ەندىگى ماقسات - قۇرتتى ۇلتتىق برەند رەتىندە الەمدىك نارىققا شىعارۋ.
وسىدان ەكى جىل بۇرىن شىمكەنت كوللەدجىنىڭ ستۋدەنتتەرى قۇرتتىڭ قۇرامىنا قىزىلشانىڭ جانە ءسابىزدىڭ شىرىنى، جاڭعاقتىڭ داندەرىن قوسىپ، ءتۇرلى- ءتۇستى قۇرت جاساپ ەدى. وسىلايشا، قۇرامى بايىتىلىپ، ادام دەنساۋلىعىنا پايداسى ارتقان ونىمدەرىنە بولاشاقتا پاتەنت الىپ، ەكسپو-2017 كورمەسىنە دە قويۋعا نيەتتەرى بار ەكەنىن دە ايتقان.
قازاقتىڭ ۇلتتىق تاعامدارىنىڭ ءبىرى - قۇرتتىڭ ادام اعزاسىنا تيگىزەر پايداسى زور. سەبەبى، قۇرت - كالتسيدىڭ كوزى، اقۋىزعا دا وتە باي. ونىڭ قۇرامىندا ا، ۆ، س دارۋمەندەرى، مىس، مىرىش، كۇمىس، تەمىر، كرەمني، ماگني، كالتسي، اليۋميني ميكروەلەمەنتتەرى بارشىلىق. قۇرتتىڭ قۇرامى تاعامدىق بيولوگيالىق قوسپالار مەن ءتۇرلى دارۋمەندەردەن قۇرالعان. 100 گرام سۇزبەنىڭ قۋاتى 227 ك ك بولسا، قۇرتتىكى 370,1 ك ك. 100 گرام قۇرتتا 3 گرامعا جۋىق اقۋىز، 3,2 گرام كالتسي مەن فوسفور قوسىندىلارى، بەلگىلى مولشەردە ا1, ۆ 2, د دارۋمەندەرى بار. 100 گرام قۇرتتان اعزاعا 60 قا جۋىق كيلوكالوريا بەرىلەدى.
«كەپكەن قۇرتتى مۇجىگەن بالانىڭ ءتىسى ساۋ، سۇيەگى بەرىك بولادى. سەبەبى كالتسيگە وتە باي. قۇرتتىڭ ەكىقابات ايەلدەردىڭ دە دەنساۋلىعىنا پايداسى زور. مەشەل اۋرۋىمەن اۋىراتىن بالالارعا دارىگەرلەر قۇرت جەۋگە كەڭەس بەرەدى. ونىڭ قۇرامىنداعى كالتسي اعزاداعى زات الماسۋدى جاقسارتىپ، سۇيەك تىندەرىن بەكىتەدى. يممۋنيتەتتى كۇشەيتەدى»، - دەيدى دارىگەر رايسا سادىقوۆا.
رايسا سايلاۋباي قىزىنىڭ ايتۋىنشا، جۇرەك اينىعانىن دا قۇرت ارقىلى باسۋعا بولادى ەكەن. ەندەشە ۇشاقتا تاراتاتىن كامپيتتەردىڭ ورنىنا نەگە ءوز ءونىمىمىز قۇرتتى پايدالانباسقا؟ وسى ارقىلى قۇرتتى الەمگە تانىتۋعا بولار ەدى. كەڭەس ۋاقىتىندا ءبىر رەت قازاقتىڭ قۇرتى عارىشقا ۇشىپ بارا جاتقان عارىشكەرلەرگە دە بەرىلگەن ەكەن. عارىشكەرلەردىڭ ءوزىن تاڭداندىرعان قۇرتىمىز ەسكەرۋسىز قالماعانى ءجون. قۇرتتى دا قىمىز بەن شۇباتقا قوسىپ، شەتەلدەن كەلگەن تۋريستەرگە ۇسىنساق، قىزىعۋشىلىق تۋاتىنى ءسوزسىز.
قۇرت - قازاقتىڭ قۇتى. قازاقتىڭ قۇتى دەمەكشى، اشارشىلىق كەزەڭىندە حالىق جاۋىنىڭ ايەلدەرىنىڭ ءتىرى قالۋى دا وسى قۇرتتىڭ ارقاسىندا. اقمولا لاگەرىنىڭ بۇرىنعى تۇتقىندارىنىڭ ءبىرى گەرترۋدا پلاتايس قازاقستانعا كەلىپ- كەتكەن ساپارىندا «الجير» مۇراجايىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنە جەرگىلىكتى قازاقتاردى قالاي العاش رەت كورگەنىن، ولاردىڭ تۇتقىن ايەلدەرگە قالاي قامقورلىق تانىتقانىن ايتىپ بەرگەن ەدى. قازاقتىڭ بالالارى ءوز ومىرلەرىن تاۋەكەلگە تىگىپ، تاستىڭ ورنىنا قۇرت لاقتىرعانى تۋرالى وقيعانى بىلمەيتىندەر كەمدە- كەم. گەرترۋدا پلاتايستىڭ ەستەلىكتەرىن تاريح پانىنەن ساباق بەرەتىن ۇستاز رايسا گولۋبەۆانىڭ «قۇرت - اسىل تاس» اتتى ولەڭىنە ارقاۋ بولعان ەدى.
وسپانوۆا گۇلدەن
