Deutsche Welle: قازاقستان - گەرمانيانىڭ ورتالىق ازياداعى نەگىزگى سەرىكتەسى
نەمىستىڭ Deutsche Welle باسىلىمى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ گەرمانياعا ساپارىنا وراي ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق بايلانىستارىنا ارنالعان ماتەريال جاريالادى. باسىلىم قازاقستاننىڭ گەرمانيانىڭ ورتالىق ازياداعى نەگىزگى ەكونوميكالىق سەرىكتەسى ەكەنىن اتاپ، ءوڭىر ەلدەرىمەن اراداعى جالپى تاۋار اينالىمىنىڭ شامامەن 80 پايىزى قازاقستانعا تيەسىلى ەكەنىن جازدى.
وسى رەتتە DW شيكىزات پەن ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىققا نازار اۋدارعان. باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، 2026 -جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىندا قازاقستان ەۋروپالىق وداق يمپورتتايتىن مۇنايدىڭ شامامەن 13,4 پايىزىن، كومىردىڭ 9 پايىزدان استامىن قامتاماسىز ەتكەن. ال وتكەن جىلى گەرمانياعا 10,3 ميلليون توننا مۇناي جەتكىزىلگەن.
الايدا ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق بايلانىسى مۇناي مەن باسقا دا شيكىزات رەسۋرستارىمەن شەكتەلمەيدى. DW قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ ساۋدا- ساتتىقتى ءارتاراپتاندىرۋعا، ينۆەستيتسيا تارتۋعا جانە ءوندىرىستى جەرگىلىكتەندىرۋگە ۇمتىلىپ وتىرعانىن اتاپ وتەدى. بىرلەسكەن دەكلاراتسيادا مەتاللۋرگيا، مۇناي- حيميا، تاماق ونەركاسىبى جانە تەمىرجول ماشينا جاساۋ پەرسپەكتيۆالى باعىتتار رەتىندە كورسەتىلگەن.
بۇل ماقساتتار 2026-2028 -جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىندا دا كورىنىس تاپقان. قۇجات بىرلەسكەن وندىرىستەر اشۋ، ستراتەگيالىق ماڭىزى بار ماتەريالداردى ءوندىرۋ جانە وڭدەۋ، قازاقستاندا قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعارۋدى ارتتىرۋ جانە تۇراقتى جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى.
ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى بولىگى - كولىك- لوگيستيكا. وسى تۇرعىدا DW قىتاي مەن ەۋروپانى قازاقستان، وڭتۇستىك كاۆكاز جانە تۇركيا ارقىلى بايلانىستىراتىن ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتىنىڭ ماڭىزىن اتاپ وتكەن. قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ Handelsblatt باسىلىمىنداعى ماقالاسىنا سۇيەنگەن DW دەرەگىنشە، بيىلعى العاشقى سەگىز ايدا بۇل باعىتتاعى جۇك تاسىمالى 22 پايىزعا وسكەن.
باسىلىم ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ساياسي جانە گەوگرافيالىق فاكتورلارمەن بايلانىسىنا دا توقتالعان. اتاپ ايتقاندا، قازاقستان مۇنايىنىڭ گەرمانياعا جەتكىزىلۋى رەسەي اۋماعىنداعى ترانزيتتىك ينفراقۇرىلىمعا ءىشىنارا تاۋەلدى ەكەنى ايتىلعان. وسى كونتەكستە DW قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ رەسەي- ۋكراينا قاقتىعىسىنا قاتىستى پىكىرلەرىن كەلتىرەدى.
ماتەريالدىڭ بۇل بولىگى قازاقستان مەن گەرمانيانىڭ حالىقارالىق قۇقىققا قاتىستى ورتاق ۇستانىمدارىنا ۇلاسادى. DW ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ بىرلەسكەن دەكلاراتسيادا مەملەكەتتەردىڭ ەگەمەندىگى، تاۋەلسىزدىگى مەن اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋ قاعيداتىنا بەيىلدىلىگىن راستاعانىن جازادى. سونداي-اق تاراپتار بۇۇ جارعىسىنا سايكەس ۋكراينادا بەيبىتشىلىك ورناتۋدى قولدايتىنىن مالىمدەگەن.
Der Spiegel: قازاقستان گەرمانياعا مۇناي جەتكىزىلىمىن ارتتىرماق
نەمىستىڭ Der Spiegel باسىلىمى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ گەرمانياعا ساپارى اياسىندا قازاقستان مۇنايىنىڭ گەرمانيا نارىعىنداعى ماڭىزىنا نازار اۋداردى.
گەرمانيا كانتسلەرى فريدريح مەرتسپەن بىرلەسكەن باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستان مۇناي جەتكىزىلىمىن ارتتىرۋعا نيەتتى ەكەنىن مالىمدەدى. ال فريدريح مەرتس گەرمانيانىڭ قازاقستان مۇنايىنا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن ايتىپ، بەرلين ءۇشىن جەتكىزۋ كوزدەرىن ءارتاراپتاندىرۋ ماڭىزدى. دەگەنمەن تاراپتار مۇناي كولەمىن ناقتى قانشا كولەمدە ۇلعايتاتىنىن جاريالاعان جوق.
بۇل رەتتە باسىلىم قازاقستان مۇنايىنىڭ شۆەدت قالاسىنداعى PCK مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى ءۇشىن ماڭىزىنا توقتالادى. رەسەي مۇنايىن جەتكىزۋ توقتاعاننان كەيىن قازاقستاندىق مۇناي زاۋىتتىڭ نەگىزگى شيكىزات كوزدەرىنىڭ بىرىنە اينالعان. كوكتەمگە دەيىن مۇندا وڭدەلگەن مۇنايدىڭ شامامەن بەستەن ءبىرى قازاقستاننان جەتكىزىلگەن.
الايدا قازاقستاندىق مۇنايدى گەرمانياعا جەتكىزۋ باعىتىندا قيىندىق كەزدەسكەن. مامىر ايىندا رەسەي «درۋجبا» مۇناي قۇبىرى ارقىلى قازاقستان مۇنايىنىڭ براندەنبۋرگكە ترانزيتىن توقتاتقان. وسىدان كەيىن PCK زاۋىتى بالاما جەتكىزۋ جولدارىن، سونىڭ ىشىندە پولشا ارقىلى تاسىمالداۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرا باستاعان.
مۇناي ماسەلەسىمەن قاتار، Der Spiegel قازاقستاننىڭ حالىقارالىق ۇستانىمىنا دا نازار اۋدارعان. باسىلىم قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ بارلىق مەملەكەتتەردىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعىن قۇرمەتتەۋ قاجەتتىگى تۋرالى مالىمدەمەسىن، سونداي-اق قازاقستاننىڭ رەسەي جانە ۋكراينامەن قارىم-قاتىناسىنا قاتىستى پىكىرلەرىن كەلتىرەدى.
Euronews: قازاقستان مەن گەرمانيا شيكىزات پەن جاڭا تەحنولوگيالار باعىتىندا ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتپەك
Euronews قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ بەرلينگە ساپارى بارىسىندا شيكىزات سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى بولعانىن جازدى. گەرمانيا جەتكىزۋشىلەر اياسىن كەڭەيتۋگە ۇمتىلسا، قازاقستان شيكىزات ەكسپورتتاۋشى ەل رەتىندەگى ءرولىن ونەركاسىپتىك سەرىكتەستىكپەن تولىقتىرۋعا مۇددەلى.
قىزىعۋشىلىق ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا بايلانىستارىنان دا كورىنەدى. باسىلىمنىڭ اتاپ وتۋىنشە، قازاقستان گەرمانيانىڭ ورتالىق ازياداعى نەگىزگى ەكونوميكالىق سەرىكتەسى سانالادى. گەرمانيانىڭ ءوڭىر ەلدەرىمەن جالپى ساۋداسىنىڭ شامامەن 80 پايىزى قازاقستانعا تيەسىلى.
وسى رەتتە ستراتەگيالىق ماڭىزى بار شيكىزات ىنتىماقتاستىقتىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىر. قازاقستان ەۋروپالىق وداق ستراتەگيالىق ماڭىزدى دەپ بەلگىلەگەن 34 ءتۇرلى شيكىزاتتىڭ 21 ءتۇرىن وندىرەدى. استانا گەرمانياعا ولاردى تەك ءوندىرۋ جانە جەتكىزۋدى ەمەس، قازاقستاندا وڭدەپ، دايىن ءونىم شىعارۋدى قامتيتىن بىرلەسكەن ءوندىرىس تىزبەكتەرىن قۇرۋدى ۇسىنىپ وتىر.
ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكتىڭ تاعى ءبىر باعىتى - كولىك جانە لوگيستيكا. Euronews قازاقستاننىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋى ونى ەۋروپا مەن ازيا اراسىنداعى ماڭىزدى بايلانىستىرۋشى بۋىنعا اينالدىراتىنىن اتاپ وتەدى. اسىرەسە، كاسپي تەڭىزى ارقىلى وتەتىن بالاما ساۋدا باعىتتارىنىڭ الەۋەتى جوعارى.
وسى باعىتتاردى جۇيەلى تۇردە دامىتۋ ءۇشىن قازاقستان مەن گەرمانيا 2026-2028 -جىلدارعا ارنالعان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى جول كارتاسىن قابىلداۋعا كەلىستى. قۇجات ستراتەگيالىق ماڭىزى بار شيكىزات، ونەركاسىپتىك جانە تەحنولوگيالىق كووپەراتسيا جانە تۇراقتى جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن دامىتۋ ماسەلەلەرىن قامتيدى.
ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭىندە ءداستۇرلى ەكونوميكالىق باعىتتارمەن قاتار ەنەرگەتيكا، سيفرلاندىرۋ، جاساندى ينتەللەكت، كولىك جانە لوگيستيكا سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالارعا دا باسىمدىق بەرىلمەك.
The Caspian Post: قازاقستان مەن گەرمانيا جاڭا بىرلەسكەن جوبالاردى دامىتۋعا نيەتتى
The Caspian Post باسىلىمى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن گەرمانيا كانتسلەرى فريدريح مەرتستىڭ كەلىسسوزدەر بارىسىندا ەكى ەل اراسىنداعى كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى نىعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن جازدى. تاراپتار ءوزارا بايلانىستى كەڭەيتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي قالىپتاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ وتكەن.
كەلىسسوزدەردىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى ساۋدا- ەكونوميكالىق بايلانىستار بولدى. قاسىم-جومارت توقايەۆ گەرمانيانىڭ قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرى مەن جەتەكشى شەتەلدىك ينۆەستورلارىنىڭ قاتارىندا ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونەركاسىپ، ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مينەرالدار، كولىك جانە لوگيستيكا، سيفرلىق تەحنولوگيالار، سونداي-اق ماشينا جاساۋ مەن حيميا ونەركاسىبى پەرسپەكتيۆالى باعىتتار رەتىندە اتالدى.
ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ اۋقىمى ناقتى كورسەتكىشتەردەن دە كورىنەدى. باسىلىمنىڭ مالىمەتىنشە، بىلتىر ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 4,5 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، 13,4 پايىزعا وسكەن. سوڭعى 21 جىلدا گەرمانيانىڭ قازاقستانعا سالعان ينۆەستيتسياسى 8 ميلليارد دوللاردى قۇراعان. ال بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدە جالپى قۇنى شامامەن 54 ميلليارد دوللار بولاتىن 40 ونەركاسىپتىك جوبا بار.
ىنتىماقتاستىق ەكونوميكامەن شەكتەلمەيدى. قازاقستان مەن گەرمانيا حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى، سونىڭ ىشىندە «ورتالىق ازيا - گەرمانيا» فورماتىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا كەلىستى. سونىمەن قاتار ءبىلىم، عىلىم جانە مادەني- گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى.
كەلىسسوزدەر سوڭىندا قاسىم-جومارت توقايەۆ فريدريح مەرتستى قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
The Times of Central Asia: توقايەۆتىڭ بەرليندەگى كەلىسسوزدەرى - ۋكراينا، پۋتين جانە قازاقستانعا ەكونوميكالىق قىزىعۋشىلىق
The Times of Central Asia قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ بەرلينگە ساپارى بارىسىندا ۋكرايناداعى قاقتىعىس، قازاقستاننىڭ رەسەيمەن قارىم- قاتىناسى، ەنەرگەتيكا جانە گەرمانيانىڭ ورتالىق ازيا شيكىزاتىنا قىزىعۋشىلىعى نەگىزگى تاقىرىپ بولعانىن جازدى. كەلىسسوزدەردە قازاقستان مۇنايىنىڭ جەتكىزىلىمىن ارتتىرۋ، ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مينەرالدار، نەمىس ينۆەستيتسيالارى جانە ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىراتىن كولىك باعىتتارى دا تالقىلانعان.
باسىلىم ۋكرايناداعى جاعدايعا قاتىستى قاسىم-جومارت توقايەۆ پەن گەرمانيا كانتسلەرى فريدريح مەرتستىڭ پىكىرلەرىنە توقتالعان. قاسىم-جومارت توقايەۆ قازىرگى جاعدايدا قاقتىعىستى قىسقا مەرزىمدە اياقتاۋ قيىن ەكەنىن ايتىپ، الدىمەن سوعىس قيمىلدارىن توقتاتىپ، كەيىن ديپلوماتيالىق كەلىسسوزدەرگە كوشۋدى ۇسىنعان.
وسى تاقىرىپپەن ساباقتاس تۇردە باسىلىم قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا دا نازار اۋدارادى. قاسىم-جومارت توقايەۆ ەكى ەل اراسىنداعى تىعىز بايلانىستاردى اتاپ ءوتىپ، قازاقستاننىڭ بۇۇ جارعىسى مەن مەملەكەتتەردىڭ اۋماقتىق تۇتاستىعى قاعيداتتارىن ۇستاناتىنىن راستاعان.
ساياسي ماسەلەلەرمەن قاتار، ەنەرگەتيكالىق ىنتىماقتاستىق تا كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزدى باعىتى بولعان. The Times of Central Asia گەرمانيانىڭ قازاقستان مۇنايىن كوبىرەك ساتىپ الۋعا مۇددەلى ەكەنىن، ال قازاقستان جەتكىزىلىم كولەمىن ۇلعايتۋعا نيەتتى ەكەنىن حابارلايدى.
ىنتىماقتاستىقتىڭ كەلەسى باعىتى - ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مينەرالدار. قازاقستان ۋران، حروم، تيتان جانە ەۋروپا ونەركاسىبىنە قاجەتتى باسقا دا ماتەريالداردى وندىرەدى. استانا شەتەلدىك سەرىكتەستەردى شيكىزاتتى وندىرۋمەن قاتار، ونى قازاقستان اۋماعىندا وڭدەۋگە تارتۋدى كوزدەيدى. وسى رەتتە قاسىم-جومارت توقايەۆ نەمىستىڭ شاعىن جانە ورتا ونەركاسىپتىك كومپانيالارىن قازاقستاندا ءوندىرىس ورىندارىن اشۋعا شاقىرعان.
ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدە كولىك-لوگيستيكا سالاسىنىڭ دا ماڭىزى زور. باسىلىم قازاقستاننىڭ ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك باعىتى ارقىلى جۇك تاسىمالداۋ كولەمىن 20 ميلليون تونناعا دەيىن ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جازادى. قازاقستان سونداي-اق نەمىستىڭ كولىك جانە لوگيستيكا كومپانيالارىن، سونىڭ ىشىندە اقتاۋ پورتىنداعى جوبالارعا قاتىسۋعا شاقىرادى.
ماتەريال سوڭىندا باسىلىم گەرمانيانىڭ قازاقستانعا قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋى وڭدەۋ جانە ءوندىرىس سالالارىنا ينۆەستيتسيا تارتۋعا، سونداي-اق شيكىزاتپەن بىرگە دايىن ءونىم ەكسپورتىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ وتەدى.
Anadolu Ajansi: قوس پرەزيدەنت ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى تالقىلادى
تۇركيانىڭ Anadolu Ajansى اقپارات اگەنتتىگى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ بەرليندە گەرمانيا پرەزيدەنتى فرانك-ۆالتەر شتاينمايەرمەن جانە كانتسلەر فريدريح مەرتسپەن جەكە كەلىسسوزدەر جۇرگىزگەنىن جازدى. شتاينمايەرمەن كەزدەسۋدە قاسىم-جومارت توقايەۆ گەرمانيانى قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى دەپ اتاپ، كەلەسى جىلى ەكى ەل اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا 35 جىل تولاتىنىن ايتتى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسىندا تاراپتار قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا باعىتتالعان بىرلەسكەن دەكلاراتسياعا قول قويدى. قۇجاتتا ساۋدا، ينۆەستيتسيا، ەنەرگەتيكا، كولىك، سيفرلاندىرۋ جانە ءبىلىم بەرۋ سالالارىنداعى ءوزارا ءىس- قيمىلدى كەڭەيتۋگە باسىمدىق بەرىلگەن. سونىمەن قاتار قوس تاراپ بۇۇ جارعىسىنا سايكەس ۋكراينادا جان- جاقتى، ءادىل ءارى تۇراقتى بەيبىتشىلىك ورناتۋدى قولدايتىنىن مالىمدەدى.
ال فريدريح مەرتسپەن كەلىسسوزدەردە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ناقتى باعىتتارى تالقىلاندى. تاراپتار ونەركاسىپ، ستراتەگيالىق ماڭىزى بار مينەرالدار، كولىك جانە لوگيستيكا، سيفرلىق تەحنولوگيالار مەن قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم ءوندىرۋ سالالارىنداعى سەرىكتەستىكتى دامىتۋ الەۋەتىن اتاپ ءوتتى.
بۇل باعىتتار ەكى ەل اراسىنداعى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق بايلانىستاردىڭ اۋقىمىمەن ساباقتاس. قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، وتكەن جىلى قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 4,5 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، 13,4 پايىزعا وسكەن. سوڭعى 21 جىلدا گەرمانيانىڭ قازاقستانعا سالعان ينۆەستيتسياسى 8 ميلليارد دوللاردى قۇراسا، بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدە جالپى قۇنى شامامەن 54 ميلليارد دوللار بولاتىن 40 ونەركاسىپتىك جوبا بار.
ەكونوميكالىق سەرىكتەستىكپەن قاتار، تاراپتار حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى، سونىڭ ىشىندە «ورتالىق ازيا - گەرمانيا» فورماتىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى جانداندىرۋعا كەلىستى. ءبىلىم، عىلىم جانە مادەنيەت سالالارىنداعى بايلانىستاردى دامىتۋ دا كەلىسسوزدەردىڭ ماڭىزدى بولىگى بولدى. قاسىم-جومارت توقايەۆ گەرمانيا كانتسلەرىن قازاقستانعا مەملەكەتتىك ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى.
بەرليندەگى كەلىسسوزدەر ناقتى كوممەرتسيالىق ۋاعدالاستىقتارمەن دە بەكىدى. ساپار قورىتىندىسىندا قازاقستان مەن گەرمانيا جالپى سوماسى 2 ميلليارد دوللار بولاتىن 30 دان استام كوممەرتسيالىق قۇجاتقا قول قويدى، دەپ جازادى Anadolu Ajansi.
ەسكە سالايىق، توقايەۆ گەرمانيا پرەزيدەنتىن «التىن قىران» وردەنىمەن ماراپاتتادى.